Người cao tuổi đái tháo đường không ăn đủ dễ suy cơ, khó kiểm soát đường huyết

Người cao tuổi đái tháo đường ăn kém dẫn đến sụt cân, giảm khối cơ, yếu cơ, té ngã, nhập viện

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bích Đào - Phó Chủ tịch Hội Nội tiết và Đái tháo đường Việt Nam; Chủ tịch Hội Đái tháo đường và Nội tiết TPHCM cho biết, các nghiên cứu gần đây cho thấy ngoài kiểm soát đường huyết, dinh dưỡng và chức năng vận động là yếu tố quyết định chất lượng sống và nguy cơ biến cố ở người cao tuổi mắc đái tháo đường. Tại Việt Nam, tỷ lệ đái tháo đường tăng rõ theo tuổi, từ khoảng 9,5% ở nhóm 50-59 tuổi lên trên 15% ở người từ 70 tuổi trở lên.

Đáng chú ý, người bệnh cao tuổi thường phải đối mặt với đa bệnh lý, đa thuốc, cùng với suy giảm dự trữ sinh lý và chức năng thể chất. Một vấn đề nổi bật là suy giảm khối cơ - yếu tố làm nặng thêm tình trạng kháng insulin và giảm khả năng vận động.

Trong thực tế lâm sàng, người bệnh thường ăn kém do giảm cảm giác đói, nhanh no, giảm hấp thu hoặc lo ngại tăng đường huyết nên kiêng khem quá mức. Nhiều bệnh nhân hạn chế tinh bột, đồng thời lại không bổ sung đủ đạm do chán ăn thịt cá, dẫn đến thiếu hụt năng lượng và protein.

Hệ quả là sụt cân không chủ ý, giảm khối cơ, yếu cơ, tăng nguy cơ té ngã và nhập viện. Đồng thời, việc ăn uống thất thường cũng khiến kiểm soát đường huyết trở nên kém ổn định, làm giảm khả năng độc lập và chất lượng sống của người bệnh.

Theo khuyến cáo, người cao tuổi cần tối thiểu 0,8 g protein/kg/ngày, nhưng ở nhóm có suy giảm khối cơ, nhu cầu có thể tăng lên 1,1-1,2 g/kg/ngày. Tuy nhiên, việc đạt được mức này trên thực tế là rất khó nếu chỉ dựa vào chế độ ăn thông thường.

Dinh dưỡng đường uống chuyên biệt giúp bổ sung đủ năng lượng, cải thiện đường huyết

Trước những thách thức trên, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bích Đào nhấn mạnh, cần tiếp cận điều trị đa mô thức, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò là một trong ba trụ cột, cùng với vận động và thuốc.

Nguyên tắc dinh dưỡng cho người cao tuổi đái tháo đường là đảm bảo đủ năng lượng (trên 30 kcal/kg/ngày), cung cấp đủ protein và các axit amin thiết yếu, đồng thời lựa chọn carbohydrate hấp thu chậm và bổ sung đầy đủ vi chất như vitamin D, B, C, canxi, magie.

Tuy nhiên, với những bệnh nhân ăn uống kém, dinh dưỡng thông thường khó đáp ứng đủ nhu cầu. Khi đó, dinh dưỡng đường uống, đặc biệt là các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt, trở thành giải pháp hiệu quả.

Các sản phẩm này được thiết kế phù hợp với bệnh lý đái tháo đường, giúp cung cấp năng lượng và protein trong thể tích nhỏ, dễ sử dụng cho người lớn tuổi có khả năng ăn uống hạn chế. Tùy từng nhóm bệnh nhân, có thể lựa chọn sản phẩm giàu năng lượng (cao đạm) cho người suy dinh dưỡng, hoặc sản phẩm năng lượng chuẩn (đạm đầy đủ) cho người có cân nặng bình thường nhưng nguy cơ teo cơ.

Chuyên gia dẫn chứng ví dụ thực tế, một bữa ăn thông thường như cháo chỉ cung cấp khoảng 300 kcal, thấp hơn nhiều so với nhu cầu. Việc bổ sung thêm 2 khẩu phần dinh dưỡng chuyên biệt mỗi ngày có thể giúp nâng tổng năng lượng lên mức cần thiết, đồng thời cải thiện tình trạng dinh dưỡng.

Bằng chứng lâm sàng cũng cho thấy, việc sử dụng dinh dưỡng đường uống trong 12 tuần giúp cải thiện đáng kể đường huyết sau ăn và đường huyết trung bình, mà không gây ảnh hưởng bất lợi đến chuyển hóa lipid.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bích Đào, dinh dưỡng chuyên biệt không thay thế hoàn toàn chế độ ăn thông thường, nhưng là công cụ hỗ trợ quan trọng trong những trường hợp người bệnh không thể ăn đủ, ăn đúng hoặc không đạt được mục tiêu điều trị.

Chuyên gia nhấn mạnh, trong quản lý người cao tuổi mắc đái tháo đường, cần đánh giá sớm tình trạng dinh dưỡng, phân nhóm bệnh nhân và can thiệp kịp thời. Dinh dưỡng đường uống, đặc biệt là dinh dưỡng chuyên biệt, nên được xem là một phần trong chiến lược điều trị toàn diện nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết, duy trì khối cơ và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

>>> Sốt xuất huyết ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót và trở nặng vì triệu chứng không điển hình

>>> Suy thận mạn khiến loãng xương ở người già nguy hiểm hơn

>>> Người cao tuổi dễ tăng biến chứng nếu chỉ điều trị bệnh mà bỏ qua dự trữ sức khỏe

>>> Viêm mạn tính kéo dài khiến lão hóa nhanh, bệnh mạn tính khó kiểm soát

>>> Người cao tuổi thiếu đạm dễ suy kiệt, kể cả khi mắc bệnh thận mạn

>>> Miễn dịch suy yếu khiến người cao tuổi dễ nhiễm trùng tái phát

>>> Nhiều bệnh nhân tim mạch vẫn sống kém chất lượng dù đã can thiệp mạch vành

>>> Trào ngược dạ dày ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót vì triệu chứng quá mơ hồ

>>> Cúm mùa ở người cao tuổi làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ

>>> Người cao tuổi dễ chóng mặt vì hệ giữ thăng bằng bị lão hóa