Miễn dịch suy yếu khiến người cao tuổi dễ nhiễm trùng tái phát

Miễn dịch suy yếu khiến người cao tuổi dễ nhiễm trùng và tái phát nhiều lần

Theo PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa TPHCM, hệ miễn dịch là “lá chắn” quan trọng giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Hệ thống này bao gồm hai thành phần chính là miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích nghi.

Miễn dịch bẩm sinh là tuyến phòng thủ đầu tiên, hoạt động nhanh, giúp cơ thể nhận diện và ngăn chặn tác nhân gây bệnh ngay từ đầu thông qua da, niêm mạc và các tế bào như đại thực bào, tế bào tua. Tuy nhiên, hệ này không đặc hiệu, chỉ có thể kiểm soát ở giai đoạn sớm.

Trong khi đó, miễn dịch thích nghi đóng vai trò lâu dài và đặc hiệu hơn, thông qua hoạt động của tế bào lympho T, lympho B và hệ thống kháng thể. Đây là hệ miễn dịch có thể “huấn luyện” và tăng cường theo thời gian.

Tuy nhiên, ở người cao tuổi, cả hai hệ miễn dịch này đều suy giảm. Nhiều yếu tố góp phần làm suy yếu miễn dịch như lối sống ít vận động, dinh dưỡng không đầy đủ, ô nhiễm môi trường, thiếu tiếp xúc với vi sinh vật, cũng như sự lão hóa tự nhiên và các bệnh nền mạn tính.

Đặc biệt, ở người lớn tuổi, tình trạng đa bệnh lý khiến hệ miễn dịch càng dễ tổn thương, làm tăng nguy cơ mắc và tái phát các bệnh nhiễm trùng, nhất là nhiễm trùng hô hấp và nhiễm trùng đường tiết niệu.

Trước thực tế đó, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh cho rằng cần chuyển từ cách tiếp cận điều trị sang dự phòng, trong đó tập trung nâng cao sức đề kháng và điều hòa hệ miễn dịch.

Các chiến lược cơ bản bao gồm duy trì lối sống lành mạnh, vận động thể lực, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và thuốc lá, đồng thời đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là các vi chất và axit amin cần thiết cho hoạt động miễn dịch.

Bên cạnh đó, tiêm chủng vẫn là biện pháp dự phòng hiệu quả, giúp bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh đặc hiệu. Tuy nhiên, để kiểm soát tốt các nhiễm trùng tái diễn, cần có thêm các giải pháp tác động sâu hơn vào hệ miễn dịch.

Vi khuẩn ly giải giúp điều hòa miễn dịch, giảm nhiễm trùng tái phát

Một trong những hướng tiếp cận được PGS.TS.BS Lê Đình Thanh đề cập là sử dụng các chế phẩm vi khuẩn ly giải nhằm hỗ trợ điều hòa hệ miễn dịch.

Khác với kháng sinh - tác động trực tiếp lên vi khuẩn, vi khuẩn ly giải hoạt động theo cơ chế “huấn luyện” hệ miễn dịch. Các chế phẩm này giúp kích hoạt miễn dịch bẩm sinh, tăng cường miễn dịch thích nghi và góp phần điều hòa phản ứng viêm, từ đó nâng cao khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.

Trong thực hành lâm sàng, một số hoạt chất như OM-85 (đường hô hấp) và OM-89 (đường tiết niệu) đã được nghiên cứu trong dự phòng nhiễm trùng tái phát. Các dữ liệu cho thấy những giải pháp này có thể giúp giảm tần suất nhiễm trùng, hạn chế đợt kịch phát và giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh ở một số nhóm bệnh nhân.

Bên cạnh đó, điểm đáng chú ý là các chế phẩm này không ức chế phản ứng viêm một cách đơn thuần mà hướng đến cân bằng miễn dịch, giúp cơ thể kiểm soát viêm ở mức phù hợp, vừa đủ để bảo vệ, nhưng không gây tổn hại.

Theo PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, trong bối cảnh kháng kháng sinh gia tăng, việc kết hợp các chiến lược dự phòng như nâng cao miễn dịch, tiêm chủng và điều hòa miễn dịch sẽ đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát nhiễm trùng, đặc biệt ở người cao tuổi và nhóm bệnh nhân có bệnh nền.

>>> Sốt xuất huyết ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót và trở nặng vì triệu chứng không điển hình

>>> Suy thận mạn khiến loãng xương ở người già nguy hiểm hơn

>>> Người cao tuổi dễ tăng biến chứng nếu chỉ điều trị bệnh mà bỏ qua dự trữ sức khỏe

>>> Viêm mạn tính kéo dài khiến lão hóa nhanh, bệnh mạn tính khó kiểm soát

>>> Người cao tuổi thiếu đạm dễ suy kiệt, kể cả khi mắc bệnh thận mạn