Muốn trẻ phát triển chiều cao, hấp thu dưỡng chất quan trọng hơn chạy theo "siêu thực phẩm"

Chọn đúng thực phẩm quan trọng hơn chạy theo "thực phẩm vàng"

Theo ThS Huỳnh Thành Đạt, quá trình tăng trưởng chiều cao phụ thuộc vào sự phối hợp của nhiều dưỡng chất, trong đó protein, canxi, vitamin D, vitamin K2, kẽm và vitamin A đều giữ vai trò quan trọng. Protein giúp kích thích cơ thể sản xuất IGF-1 - yếu tố thúc đẩy tăng sinh tế bào sụn và kéo dài xương. Trong khi đó, canxi là vật liệu cấu tạo xương; vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi, vitamin K2 giúp đưa canxi vào mô xương, còn kẽm và vitamin A tham gia quá trình hình thành tế bào xương và phát triển mô.

Theo chuyên gia, các dưỡng chất này không hoạt động riêng lẻ mà bổ trợ cho nhau. Vì vậy, việc bổ sung mất cân đối hoặc chỉ tập trung vào một chất dinh dưỡng sẽ không mang lại hiệu quả tối ưu.

Theo khuyến nghị của WHO, thực phẩm có nguồn gốc động vật là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, đặc biệt cần thiết trong giai đoạn trẻ phát triển nhanh. ThS Thành Đạt cho rằng chất lượng protein không chỉ được đánh giá bằng hàm lượng protein mà còn dựa trên khả năng cơ thể tiêu hóa, hấp thu và sử dụng. Các chỉ số như Biological Value (BV), PDCAAS hay DIAAS hiện được sử dụng để đánh giá giá trị sinh học của protein. "Hiện nay chất lượng protein không được đánh giá đơn thuần dựa trên lượng protein có trong thực phẩm mà còn dựa trên giá trị sinh học của protein" - anh cho biết.

Trong các thực phẩm phổ biến, trứng được đánh giá là nguồn protein có giá trị sinh học rất cao. ThS Thành Đạt dẫn nghiên cứu thực hiện tại Ecuador trên 163 trẻ từ 6-9 tháng tuổi cho thấy, bổ sung một quả trứng mỗi ngày trong 6 tháng giúp cải thiện chỉ số chiều dài theo tuổi và giảm 47% nguy cơ thấp còi. Ngoài trứng, sữa, thịt bò và đậu nành cũng là những nguồn protein chất lượng cao. Chuyên gia khuyến nghị trẻ nên được luân phiên sử dụng đa dạng các nguồn đạm từ thịt, cá, tôm, trứng và các loại đậu để vừa đảm bảo protein vừa bổ sung nhiều vi chất thiết yếu.

Đối với canxi, ThS Thành Đạt lưu ý không phải nguồn canxi nào cũng có khả năng hấp thu như nhau. "Chỉ khoảng 30-40% lượng canxi trong thực phẩm được cơ thể hấp thu. Khả năng hấp thu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vitamin D, tỷ lệ canxi/phospho và dạng tồn tại của canxi" - anh phân tích. Theo anh, sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn canxi có giá trị sinh học cao nhờ tỷ lệ canxi/phospho phù hợp và cấu trúc casein giúp tăng khả năng hấp thu. Đây cũng là lý do nhiều nghiên cứu ghi nhận trẻ sử dụng sữa thường xuyên có tốc độ tăng trưởng chiều cao tốt hơn.

Một quan niệm phổ biến khác cũng được chuyên gia làm rõ là việc ăn vỏ tôm để bổ sung canxi. Anh cho biết: "Phần lớn giá trị dinh dưỡng của tôm nằm ở phần thịt. Vỏ tôm chủ yếu chứa chitin liên kết chặt với canxi carbonat nên rất khó được cơ thể hấp thu".

Ngoài ra, anh khuyến nghị trẻ nên duy trì khoảng ba bữa cá mỗi tuần để bổ sung protein, vitamin D và nhiều vi chất cần thiết cho sự phát triển hệ xương.

Tối ưu hấp thu dinh dưỡng mới là chìa khóa

Theo ThS Thành Đạt, lựa chọn thực phẩm phù hợp cần đi cùng với cách chế biến hợp lý để cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả. Nhiều thực phẩm tự nhiên chứa các chất kháng dinh dưỡng như lectin, oxalat, phytate và tanin có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu khoáng chất. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh không nên vì vậy mà loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm này. "Không phải cứ gọi là chất kháng dinh dưỡng thì cần phải loại bỏ khỏi khẩu phần ăn. Một số chất như tanin còn mang lại lợi ích chống oxy hóa cho cơ thể" - anh nói. Các phương pháp như ngâm, luộc, hấp, nảy mầm hoặc lên men có thể làm giảm hàm lượng các chất kháng dinh dưỡng, góp phần nâng cao khả năng hấp thu khoáng chất.

Bên cạnh đó, khẩu phần ăn cũng cần được cân đối giữa chất béo, chất bột đường, rau và trái cây. Chuyên gia khuyến nghị ưu tiên carbohydrate phức hợp từ gạo lứt, ngũ cốc nguyên cám và các loại củ, hạn chế đường đơn và chất béo chuyển hóa từ thực phẩm chế biến sẵn. Rau và trái cây cần được bổ sung theo khuyến nghị từng độ tuổi để cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ.

ThS Thành Đạt nhấn mạnh: "Không có một loại thực phẩm nào quyết định chiều cao của trẻ. Điều quan trọng là xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối và đảm bảo đầy đủ sáu nhóm thực phẩm để phát huy tối đa tiềm năng tăng trưởng".

Theo ThS, giá trị của thực phẩm không chỉ nằm ở hàm lượng dinh dưỡng mà còn ở khả năng cơ thể hấp thu và sử dụng được các chất dinh dưỡng. Đây mới là nền tảng để trẻ phát triển chiều cao một cách bền vững.

>>> Giải mã tiềm năng chiều cao: di truyền quyết định hay dinh dưỡng?

>>> Thai kỳ là "cửa sổ vàng" quyết định chiều cao tương lai của trẻ