Húng quế: Thảo dược tốt cho sức khỏe, tăng hương vị thực phẩm

I. Tìm hiểu chung về húng quế

1. Các loại húng quế

Húng quế có tên khoa học là Ocimum basilicum (viết tắt O. basilicum) nguồn gốc từ châu Á và châu Phi.

Có nhiều loại húng quế khác nhau, bao gồm:

1. Húng quế ngọt: Đây là loại phổ biến nhất, được trồng rộng rãi khắp nơi. Nó có hương vị cam thảo - đinh hương được dùng để nấu ăn và được bày bán trong siêu thị.
2. Bush hoặc húng quế Hy Lạp: Thường được trồng trong chậu, vì cây thấp, nhỏ mọc lên thành từng bụi. Có thể sử dụng thay cho húng quế ngọt vì mùi thơm và hương vị dịu nhẹ.
3. Húng quế Thái: Sử dụng nhiều trong các món ăn của người Thái Lan và Đông Nam Á. Nó có hương vị hồi - cam thảo rất dễ ăn.
4. Cinnamon húng quế: Có mùi thơm giống như quế, được phát hiện đầu tiên ở Mexico. Loại cây này được sử dụng để xào chung với các loại rau, đậu.
5. Rau húng quế: Đặc điểm của cây là lá lớn, nhăn nheo, nhưng rất mềm mại. Vì có mùi thơm dễ chịu giống như cam thảo nên nó sẽ giúp tăng thêm hương vị cho các món súp, xốt, pizza hay salad hoặc các món bánh.
6. Húng quế Thánh (còn gọi là tulsi): Đây là loài O. tenuiflorum hay O. Sanctuarytum được thêm vào một số món ăn Thái và hay được sử dụng trong các chất bổ sung và trà thảo dược.

2. Thành phần dinh dưỡng trong húng quế

Húng quế cung cấp các khoáng chất và vitamin. Trong chế biến thực phẩm, chỉ cần cho 1 lượng nhỏ húng quê thôi đã đủ tăng thêm hương vị cho món ăn của bạn.

Mặc dù húng quế khô có nhiều chất dinh dưỡng hơn, tuy nhiên mọi người lại thường sử dụng húng quế tươi trong nấu nướng vì hương vị cũng như màu sắc nguyên bản.

Cụ thể, 1 muỗng canh húng quế khô tương đương với khoảng 2 gram húng quế tươi sẽ chứa:

Ngoài ra, húng quế cũng chứa các hợp chất thực vật góp phần tạo mùi thơm, hương vị cho món ăn và các lợi ích sức khỏe khác đi kèm.

II. Công dụng và liều dùng húng quế?

1. Công dụng của húng quế trong chế biến

Trong ẩm thực, thêm húng quế vào sẽ làm tăng hương vị thơm ngon của các món ăn như cà chua, xà lách, zucchini, cà tím, nhồi, súp, nước sốt....

Đặc biệt có một loại nước sốt màu xanh lá cây được làm từ húng quế tên Pesto được sử dụng phổ biến nhất. Thành phần của nó gồm húng quế nghiền, tỏi, phô mai parmesan, dầu ô liu và hạt thông.

Đồng thời, húng quế cũng bổ sung vào các loại thảo mộc và gia vị khác như tỏi, kinh giới, mù tạt, oregano, ớt bột, rau mùi tây, hạt tiêu, hương thảo và cây xô thơm.

Tuy nhiên, trong nấu ăn bạn cần lưu ý hãy cho húng quế tươi vào bước cuối cùng sau khi bạn chế biến món ăn, tức là sau khi tắt bếp, vì nhiệt độ cao sẽ có thể làm mất đi hương vị hay màu xanh của lá.

Trong công thức nấu ăn chỉ sử dụng 1/3 số húng quế khô so với húng quế tươi, vì khô cô đặc hơn.

Nếu nấu mà không có công thức, hãy cho mỗi 1 pound (450 gram) trong thực phẩm:

2. Công dụng của húng quế trong điều trị

a. Lợi ích chung của húng quế trong chữa bệnh

Từ lâu, húng quế đã được dân gian sử dụng như một phương thuốc để chữa bệnh. Không chỉ vậy, nó cũng được y học cổ truyền Trung Quốc, y học Ayurveda và các hệ thống y học khác tin dùng.

Cây có khả năng chữa viêm khớp, bảo vệ gan, kháng lại vi khuẩn, giảm triệu chứng biếng ăn, đầy hơi, cảm lạnh, mụn cóc, nhiễm giun, vết côn trùng cắn,…

Ngoài ra, còn giúp ngăn ngừa lão hóa, dưỡng da và hỗ trợ điều trị bệnh ung thư, đặc biệt ung thư cổ tử cung nhờ vào chất chống oxy hóa có trong tinh dầu húng quế.

Vì húng quế cùng họ với bạc hà sẽ giúp làm mát cổ họng, giúp những người hút thuốc kiểm soát được cơn thèm thuốc của mình.

Hiện nay, thay vì thử nghiệm toàn bộ lá húng quế, các nhà nghiên cứu khoa học đã chiết xuất hoặc sử dụng tinh dầu húng quế để xác định xem các chất có giá trị phát triển thành thuốc và thử nghiệm ở người hay không.

b. Lợi ích tiềm năng của húng quế ngọt

Nghiên cứu sơ bộ cho thấy húng quế có công dụng:

• Giảm tình trạng mất trí nhớ do căng thẳng và lão hóa.
• Giảm trầm cảm do stress mãn tính.
• Giảm nguy cơ đột quỵ và hỗ trợ phục hồi cho bệnh nhân
• Cải thiện đường huyết lúc đói, cholesterol và triglyceride.
• Giảm huyết áp đối với những người bị tăng huyết áp.
• Thư giãn mạch máu và làm loãng máu (như aspirin).
• Bảo vệ chống lại thiệt hại của aspirin đối với đường ruột của bạn, đặc biệt là ngăn ngừa loét.
• Ngăn ngừa một số bệnh ung thư, bao gồm vú, ruột kết và tuyến tụy.
• Tăng cường sự tỉnh táo về tinh thần khi hít hương húng quế.
• Ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây sâu răng.
• Thay thế cho kháng sinh chữa các bệnh truyền nhiễm, bao gồm chống lại các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh.
• Đẩy lùi côn trùng, chẳng hạn như muỗi và ve.

c. Lợi ích của Húng quế thánh

Húng quế thánh cũng được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh liệt kê trên, và dùng lâu dài cho nhiều căn bệnh khác.

Cụ thể, nghiên cứu cho thấy khoảng 60 người mắc bệnh tiểu đường type 2 uống 250 mg chiết xuất húng quế thánh cùng với thuốc trị tiểu đường mỗi ngày trước khi ăn sáng và ăn tối trong 3 tháng, họ đã giảm 18% lượng đường trong máu trung bình so với những người chỉ dùng thuốc.

Ngoài ra, trong một nghiên cứu ở 158 người có ít nhất 3 triệu chứng căng thẳng, uống 1.200 mg chiết xuất húng quế thánh mỗi ngày trong 6 tuần có hiệu quả hơn 39% trong việc cải thiện các triệu chứng stress nói chung.

Tuy nhiên liều dùng sẽ khác nhau tùy theo cơ địa, sức khỏe và tình trạng bệnh của bạn, vì thế đừng tự ý sử dụng mà hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ trước để tìm ra liều thích hợp.

III. Tác dụng phụ của húng quế

Húng quế thường an toàn khi sử dụng với số lượng nhỏ. Tuy nhiên, cũng sẽ có các tác dụng phụ như sau:

Làm loãng máu: Trong húng quế lại chứa nhiều vitamin K - đây là 1 loại vitamin giúp đông máu. Nếu sử dụng với liều lượng cao có thể làm kháng thuốc của các loại thuốc làm loãng máu, như warfarin.

Do đó, nếu bạn đang uống thuốc làm loãng máu, thì khi ăn húng quế phải được chỉ định xem xét của bác sĩ, không tự ý sử dụng sẽ dẫn đến hậu quả khó lường.

Hạ đường huyết: Nên thận trọng khi sử dụng húng quế đối với những người dùng thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc trị tiểu đường. Vì có thể làm giảm huyết áp và lượng đường trong máu.

Ảnh hưởng thai kỳ: Không ăn húng quế thánh nếu bạn dự định mang thai hoặc đang có thai. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy húng quế thánh có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tinh trùng và kích hoạt các cơn co thắt trong thai kỳ.

Với phụ nữ cho con bú chưa có nghiên cứu cho thấy có tác động xấu.

Dị ứng: Mặc dù tình trạng này rất hiếm những đã có vài trường hợp đã được ghi nhận.

Ngộ độc: Khi bạn ăn quá nhiều dẫn đến Eugenol - thành phần chính trong húng quế tăng lên và gây ngộ đôc, cùng các triệu chứng như ho, thở gấp và có máu trong nước tiểu.

IV. Lưu ý khi dùng húng quế

1. Nên biết gì trước khi dùng húng quế?

Trước khi dùng húng quế bạn cần loại trừ các khả năng nguy cơ của tác dụng phụ. Trong đó, phải chú ý đặc biệt đến tác dụng làm chậm quá trình đông máu và gây chảy máu nhiều trong phẫu thuật. Dó đó, ít nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật bạn tuyệt đối không được sử dụng húng quế.

Thêm nữa, húng quế có chứa chất estragole gây đột biến ở trẻ em khi dùng chúng trong thời gian dài.

Nếu có các bệnh lý nền trong người bạn cần cân nhắc trước khi dùng và cũng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hay dược sĩ để an toàn hơn cho sức khỏe.

2. Húng quế tương tác với những gì?

Nếu dùng húng quế với liều lượng ít sẽ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, đối với trẻ em và phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú thì nên hạn chế.

Loại thảo dược này có thể tương tác với các loại thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe suy yếu. Vì vậy, cẩn thận khi dùng chung với các thuốc chữa bệnh tiểu đường hoặc insulin vì sẽ dễ gây hạ đường huyết.

Tóm lại, bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hay bác sĩ trước khi sử dụng loại cây này khi có bệnh trong người.

V. Mua, trồng và bảo quản húng quế

Húng quế tươi/khô có thể mua tại chợ hay các cửa hàng thực phẩm. Tuy nhiên, bạn cũng có thể tự tay trồng chúng bằng cách mua hạt giống về và trồng trong ít nhất 2 tuần. Loài cây này khá nhạy cảm với thời tiết lạnh nên hãy trồng chúng ở nơi có ánh nắng cả ngày.

Ngoài ra, bạn cũng có thể trồng húng quế bằng việc cắt thân từ một cây khác và cho vào nước cho đến khi rễ bắt đầu mọc và giâm xuống đất. Cây sẽ phát triển mạnh ở nơi đất tơi xốp hoặc chậu thoát nước tốt.

Khi muốn sử dụng húng quế để chế biến món ăn, bạn không nên nhổ chúng lên mà hãy cắt thân cây về phía dưới để chỉ còn lại 2-4 lá trên cây, như vậy sẽ khích thích sự phát triển tiếp của cây và sử dụng được lâu dài mà không phải trồng cây mới.

Nếu bạn muốn bảo quan húng quế để ăn dần, thay vì bỏ vào tủ lạnh nhiệt độ có thể làm mất màu lá cây thì bạn có thể cho cọng húng quế tươi vào bình nước để giữ cho lá tươi trong vài ngày.

Tuy nhiên, ở trường hợp bạn có nhiều húng quế tươi, thì có thể sấy khô lá và cất chúng trong lọ có nắp đậy kín. Nhưng tuyệt đối tránh làm vỡ lá húng quế, vì sẽ giúp giữ lại tinh dầu, mùi thơm và hương vị của chúng.

Nguồn tham khảo: healthline.com