Hạ đường huyết: Tuyệt đối không đổ nước đường vào miệng người lơ mơ

Hạ đường huyết và quy tắc 15 - 15 cần nhớ

Tại buổi sinh hoạt Câu lạc bộ Dinh dưỡng - Bệnh không lây nhiễm tháng 11, ThS.BS Bùi Thanh Sáng - Giảng viên Trung tâm Bác sĩ gia đình, Trường Y, Đại học Y Dược TPHCM, đã chia sẻ những kiến thức giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng.

Một trong những nội dung quan trọng là nhận biết và xử trí hạ đường huyết.

Hạ đường huyết thường được xác định khi glucose máu dưới 3,9mmol/L (tương đương 70mg/dL). Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, hồi hộp hoặc chóng mặt.

Theo hướng dẫn được HCDC giới thiệu, nếu người bệnh còn tỉnh táo, có khả năng nuốt an toàn và bị hạ đường huyết, có thể áp dụng quy tắc 15 - 15:

• Bước 1: Bổ sung ngay 15g carbohydrate hấp thu nhanh, chẳng hạn đường hòa tan trong nước hoặc nước ngọt có đường thông thường.

• Bước 2: Chờ 15 phút, sau đó đo lại đường huyết.

• Bước 3: Nếu đường huyết vẫn dưới 3,9mmol/L, tiếp tục bổ sung 15g carbohydrate hấp thu nhanh và kiểm tra lại sau 15 phút.

Khi đường huyết trở về mức an toàn và triệu chứng cải thiện, người bệnh có thể cần ăn bữa phụ nếu chưa đến giờ ăn chính, tùy theo kế hoạch điều trị.

Cần lưu ý, quy tắc 15 - 15 chỉ áp dụng khi người bệnh đủ tỉnh táo để ăn uống an toàn. Không nên cố cho người đang lú lẫn nhiều hoặc khó nuốt uống nước đường.

Người bệnh lơ mơ, hôn mê tuyệt đối không cho uống nước đường

Sai lầm nguy hiểm khi sơ cứu hạ đường huyết là cố đổ nước đường, sữa hoặc thức ăn vào miệng người đã lơ mơ, ngất xỉu.

Khi ý thức suy giảm, khả năng bảo vệ đường thở và phản xạ nuốt có thể bị ảnh hưởng. Chất lỏng đưa vào miệng có nguy cơ đi vào đường hô hấp, gây sặc hoặc tắc nghẽn đường thở.

HCDC nhấn mạnh: Nếu người bệnh lơ mơ hoặc ngất xỉu, tuyệt đối không đổ nước đường vào miệng mà phải gọi 115 để được cấp cứu.

Trong lúc chờ nhân viên y tế, người hỗ trợ cần kiểm tra tình trạng đáp ứng và nhịp thở của người bệnh. Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường, có thể đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn khi không nghi ngờ chấn thương.

Nếu người bệnh không thở bình thường, cần thực hiện hồi sinh tim phổi theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại.

Nếu có glucagon cấp cứu và người hỗ trợ đã được hướng dẫn sử dụng, có thể dùng theo chỉ định. Tuy nhiên, không trì hoãn việc gọi cấp cứu để tìm thuốc hoặc cố cho người bệnh ăn uống.

Kiểm soát đường huyết còn cần chăm sóc bàn chân và tuân thủ điều trị

Ngoài kỹ năng xử trí hạ đường huyết, HCDC cũng lưu ý người mắc đái tháo đường không nên chủ quan với các biến chứng mạn tính.

Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương tim mạch, thận, mắt, thần kinh và bàn chân, ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.

Để phòng ngừa tổn thương bàn chân, người bệnh nên kiểm tra bàn chân mỗi tối, quan sát cả lòng bàn chân và các kẽ ngón. Có thể sử dụng gương để kiểm tra những vị trí khó nhìn.

Cần giữ bàn chân sạch, lau khô sau khi rửa và sử dụng giày dép mềm, vừa chân. Không đi chân trần, không tự chọc vỡ bóng nước hoặc đắp lá lên vết thương.

Khi xuất hiện vết loét, sưng đỏ hoặc tổn thương bất thường ở bàn chân, người bệnh cần được nhân viên y tế đánh giá.

Bên cạnh đó, ThS.BS Bùi Thanh Sáng nhấn mạnh vai trò của dinh dưỡng hợp lý, vận động đều đặn và sử dụng thuốc đúng chỉ định.

Người bệnh không nên tự ngừng thuốc khi thấy đường huyết ổn định hoặc thay thế thuốc điều trị bằng lá cây, thuốc nam chưa được kiểm chứng.