Bột ngọt có gây đau đầu, mất trí nhớ hoặc làm tăng huyết áp?

Bột ngọt có thực sự gây đau đầu và mất trí nhớ?

Bột ngọt, còn gọi là monosodium glutamate (MSG), là muối natri của axit glutamic, một axit amin hiện diện tự nhiên trong cơ thể và nhiều loại thực phẩm.

Glutamate cũng có trong cà chua, phô mai và nhiều thực phẩm giàu protein. Trong chế biến món ăn, MSG được sử dụng để tạo vị umami, thường được gọi là vị ngọt thịt.

Theo FDA, MSG được xếp vào nhóm các chất được công nhận là an toàn khi sử dụng trong thực phẩm (Generally Recognized as Safe – GRAS).

Trong nhiều năm, cơ quan này đã tiếp nhận những báo cáo về tình trạng đau đầu, buồn nôn sau khi ăn thực phẩm có chứa MSG. Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa xác nhận được MSG chính là nguyên nhân gây ra những triệu chứng đó.

Đáng chú ý, trong các nghiên cứu thực hiện trên những người tự nhận nhạy cảm với bột ngọt, phản ứng bất lợi không được tái hiện một cách nhất quán khi so sánh MSG với giả dược.

Một báo cáo khoa học được FDA dẫn lại ghi nhận rằng một số người nhạy cảm có thể xuất hiện triệu chứng nhẹ, thoáng qua như đau đầu, đỏ bừng mặt, tê bì hoặc hồi hộp sau khi tiêu thụ từ 3 g MSG trở lên khi bụng đói.

Tuy nhiên, một khẩu phần thức ăn có bổ sung bột ngọt thường chứa dưới 0,5 g MSG. Việc tiêu thụ cùng lúc hơn 3 g MSG mà không ăn kèm thực phẩm được FDA đánh giá là khó xảy ra trong điều kiện ăn uống thông thường.

Đối với lo ngại bột ngọt gây mất trí nhớ, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy chứng minh việc sử dụng MSG ở mức thông thường trong thực phẩm gây suy giảm trí nhớ hoặc sa sút trí tuệ ở người.

Vì vậy, không nên đồng nhất những triệu chứng xuất hiện sau bữa ăn với tác dụng bất lợi do bột ngọt gây ra.

Bột ngọt có làm tăng huyết áp?

Một điểm cần lưu ý là MSG có chứa natri, thành phần liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp khi tiêu thụ quá nhiều trong chế độ ăn.

Tuy nhiên, bột ngọt không phải nguồn natri duy nhất trong bữa ăn.

Trong căn bếp Việt, một món ăn có thể được nêm đồng thời bằng muối, nước mắm, nước tương, hạt nêm và bột ngọt. Nếu chỉ chú ý giảm bột ngọt nhưng vẫn sử dụng nhiều gia vị mặn, tổng lượng natri tiêu thụ có thể vẫn cao.

Về thành phần, bột ngọt chứa tỷ lệ natri thấp hơn muối ăn thông thường. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là thêm bột ngọt vào món ăn sẽ tự động giúp giảm lượng natri.

Lợi ích giảm natri chỉ có thể đạt được khi điều chỉnh công thức nấu ăn phù hợp, chẳng hạn sử dụng MSG để thay thế một phần muối thay vì bổ sung thêm vào lượng muối vốn có.

Đối với người tăng huyết áp, mắc bệnh thận hoặc cần hạn chế natri, điều quan trọng là kiểm soát tổng lượng natri từ tất cả thực phẩm và gia vị trong ngày, không chỉ riêng bột ngọt.

Sử dụng bột ngọt thế nào để an toàn?

Với người khỏe mạnh, không có cơ sở khoa học để khuyến cáo phải loại bỏ hoàn toàn MSG khỏi chế độ ăn chỉ vì lo ngại đau đầu hoặc mất trí nhớ.

Tuy nhiên, bột ngọt cũng không phải thành phần bắt buộc trong bữa ăn. Người không có nhu cầu sử dụng hoàn toàn có thể lựa chọn những cách tạo vị khác.

Để sử dụng gia vị hợp lý, nên chú ý giảm dần thói quen ăn mặn, hạn chế kết hợp quá nhiều loại gia vị chứa natri trong cùng một món và đọc thành phần trên nhãn thực phẩm chế biến sẵn.

Nếu thường xuyên xuất hiện đau đầu, buồn nôn hoặc khó chịu sau một món ăn cụ thể, người dùng nên ghi nhận loại thực phẩm, thành phần, lượng ăn và thời điểm xuất hiện triệu chứng.

Đồng thời, cần xem xét các yếu tố khác như rượu bia, thiếu nước, đau nửa đầu (migraine) hoặc những thành phần khác trong bữa ăn trước khi kết luận nguyên nhân là MSG.