Người bệnh Alzheimer thức đêm, ngủ ngày, khi nào cần đi khám?

Nằm trên giường trung bình 6,7 giờ nhưng thực sự chỉ ngủ 4,1 giờ mỗi đêm. Đó là kết quả ghi nhận trong nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai, nơi gần 8 trong 10 người bệnh Alzheimer tham gia có ít nhất một dạng rối loạn giấc ngủ. Ngoài mất ngủ, người nhà cần để ý những cơn ngừng thở khi ngủ hoặc tình trạng đảo lộn ngày đêm.

Với gia đình chăm sóc người bệnh Alzheimer, một đêm khó ngủ có thể kéo theo cả ngày mệt mỏi. Người bệnh thức giấc nhiều lần, có lúc hoang mang, đi lại không định hướng. Ban ngày, họ có thể ngủ gật hoặc khó duy trì sự tỉnh táo, ảnh hưởng đến sinh hoạt của cả người bệnh lẫn người chăm sóc.

Tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, BS.CK2 Bùi Văn Lợi và cộng sự dùng bộ câu hỏi Sleep-50 để đánh giá giấc ngủ của 103 người bệnh Alzheimer. Kết quả cho thấy 78,6% có ít nhất một dạng rối loạn giấc ngủ. Trong nhóm gặp rối loạn, 45,7% có từ hai dạng trở lên.

Bốn biểu hiện người nhà có thể nhận ra

Khó ngủ, dễ thức giấc hoặc dậy quá sớm. Mất ngủ là dạng phổ biến nhất, gặp ở 68% số người tham gia nghiên cứu. Có người nằm lâu mới ngủ được, có người tỉnh nhiều lần giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm rồi không ngủ lại được.

Ngáy to, có lúc ngừng thở rồi giật mình thở hổn hển. Nghiên cứu ghi nhận ngưng thở khi ngủ ở 17,5% người tham gia. Những khoảng ngừng thở thường do người nằm cạnh hoặc người chăm sóc phát hiện, vì bản thân người bệnh có thể không biết chuyện gì xảy ra trong lúc ngủ.

Ngủ nhiều ban ngày, tỉnh táo hoặc bồn chồn về đêm. Rối loạn nhịp thức – ngủ gặp ở 14,6% người tham gia. Có người đến gần sáng mới ngủ, có người ngủ từ chiều rồi thức giữa đêm, cũng có người thay đổi giờ ngủ thất thường từ ngày này sang ngày khác.

Nằm nghỉ vẫn phải cử động chân, ban ngày hay ngủ gật. Cảm giác bứt rứt hoặc râm ran ở chân khi nằm, dịu đi khi cử động, là biểu hiện gợi ý hội chứng chân không yên. Giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn cũng có thể khiến người bệnh khó giữ tỉnh táo vào ban ngày.

Ghi lại những gì xảy ra trong đêm để kể khi đi khám

Người chăm sóc có thể ghi lại giờ người bệnh lên giường, lúc thực sự ngủ, số lần thức giấc và những gì quan sát được, chẳng hạn ngáy to, ngừng thở từng cơn hoặc thường xuyên đi lại vào ban đêm. Nếu người bệnh liên tục khó ngủ, đảo lộn ngày đêm hoặc có cơn ngừng thở khi ngủ, gia đình nên đưa đi khám để được đánh giá.

Gia đình nên tránh tự mua thuốc ngủ hoặc thuốc an thần cho người bệnh Alzheimer. Dùng thuốc không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ lú lẫn và té ngã ở người cao tuổi.