Hotline 24/7
08983-08983

Viêm mũi xoang cấp và nguy cơ lạm dụng kháng sinh

Nghẹt mũi, chảy dịch mũi, đau nhức vùng mặt là những triệu chứng thường gặp của viêm mũi xoang cấp. Không ít người cho rằng đây là dấu hiệu nhiễm khuẩn và tự mua kháng sinh để điều trị. Tuy nhiên, theo chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, phần lớn trường hợp viêm mũi xoang cấp do virus, không cần sử dụng kháng sinh. Việc nhận biết đúng dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn giúp người bệnh tránh dùng thuốc không cần thiết và hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh.

Viêm mũi xoang cấp thường gây nghẹt mũi, chảy dịch mũi và đau vùng mặt. Những triệu chứng này không đồng nghĩa người bệnh cần sử dụng kháng sinh.

Phần lớn viêm mũi xoang cấp không phải do vi khuẩn

Theo PGS.TS.BS Lê Công Định - Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Bạch Mai, viêm mũi xoang cấp là tình trạng viêm niêm mạc mũi xoang khởi phát đột ngột, kéo dài dưới 12 tuần.

Người bệnh thường có ít nhất hai trong bốn triệu chứng: nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau nhức hoặc căng nặng vùng mặt, giảm hoặc mất khứu giác. Trong đó, phải có ít nhất một triệu chứng nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Ở trẻ em, ho có thể là biểu hiện thường gặp.

Bệnh được chia thành ba nhóm: viêm mũi xoang do virus, viêm mũi xoang cấp sau nhiễm virus và viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn.

Đáng chú ý, phần lớn trường hợp viêm mũi xoang cấp có nguyên nhân do virus. Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, chỉ khoảng 0,5 - 2% trường hợp xuất hiện bội nhiễm vi khuẩn sau nhiễm virus đường hô hấp, trong khi tỷ lệ nhiễm khuẩn nguyên phát được nêu là 2 - 10%.

Vì vậy, những biểu hiện như nghẹt mũi, chảy dịch mũi hoặc đau vùng mặt không đồng nghĩa người bệnh cần uống kháng sinh.

Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc tự ý sử dụng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân có thể gây tác dụng không mong muốn và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Phần lớn trường hợp viêm mũi xoang cấp có nguyên nhân do virus. Người bệnh không nên tự mua kháng sinh chỉ vì nghẹt mũi hoặc đau vùng xoang.

5 dấu hiệu gợi ý viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn

Theo PGS.TS.BS Lê Công Định, cần lưu ý nguy cơ viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn khi người bệnh có ít nhất ba trong năm dấu hiệu sau:

  1. Dịch mũi đục, đặc, có mùi tanh hôi.

  2. Đau nhức hoặc căng nặng vùng mặt, thường khu trú một bên.

  3. Sốt cao trên 38°C.

  4. Triệu chứng đã thuyên giảm nhưng sau đó trở nặng trở lại, còn gọi là hiện tượng bệnh hai pha.

  5. Các chỉ số viêm trong máu như CRP hoặc tốc độ máu lắng tăng cao.

Đây là những dấu hiệu hỗ trợ bác sĩ đánh giá khả năng nhiễm khuẩn, không phải bảng tiêu chí để người bệnh tự chẩn đoán và mua kháng sinh.

Một tình huống khác cần chú ý là triệu chứng tăng lên sau 5 ngày hoặc kéo dài trên 10 ngày. Theo phân loại được Bệnh viện Bạch Mai trình bày, đây có thể là biểu hiện của viêm mũi xoang cấp sau nhiễm virus, chưa đủ để khẳng định nhiễm khuẩn.

Khi xác định viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn và có chỉ định điều trị, bác sĩ có thể sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn, giảm triệu chứng và hạn chế biến chứng.

Các tác nhân vi khuẩn thường gặp gồm phế cầu (Streptococcus pneumoniae), Haemophilus influenzae và Moraxella catarrhalis.

Tuy nhiên, việc lựa chọn kháng sinh cần dựa trên đánh giá lâm sàng, tiền sử bệnh, nguy cơ kháng thuốc và các yếu tố liên quan, thay vì chỉ dựa vào màu sắc dịch mũi.

Dùng kháng sinh đúng cách và biết khi nào cần tái khám

Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo tình trạng kháng kháng sinh đang là thách thức đáng lo ngại.

Theo số liệu giám sát được bệnh viện dẫn lại, tỷ lệ phế cầu đề kháng với kháng sinh nhóm penicillin tại Việt Nam có thể lên tới 71,4%; đồng thời, 67,4% chủng H. influenzae có khả năng tiết men phá hủy một số kháng sinh.

Những con số này cho thấy tầm quan trọng của việc sử dụng thuốc đúng chỉ định, không tự ý mua hoặc dùng lại kháng sinh từ đơn thuốc cũ.

PGS.TS.BS Lê Công Định khuyến cáo người bệnh tuân thủ bốn nguyên tắc:

  • Không tự ý dùng kháng sinh: Chỉ sử dụng khi được bác sĩ thăm khám và chỉ định phù hợp.

  • Tuân thủ phác đồ: Uống đúng loại thuốc, liều lượng và thời gian được kê. Không tự ngừng thuốc khi vừa thấy đỡ bệnh.

  • Thông báo tiền sử bệnh: Cần cho bác sĩ biết nếu từng dị ứng kháng sinh, có bệnh gan hoặc đang mang thai, cho con bú.

  • Tái khám khi không cải thiện: Nếu triệu chứng nặng hơn sau 2–3 ngày điều trị hoặc không cải thiện sau 3–5 ngày, cần quay lại cơ sở y tế để được đánh giá.

Theo chuyên gia, liệu trình kháng sinh thông thường có thể kéo dài 5 - 7 ngày; một số người có yếu tố nguy cơ kháng thuốc có thể cần điều trị 7- 10 ngày. Thời gian cụ thể phải do bác sĩ quyết định tùy trường hợp.

Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định, người bệnh có thể vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, uống đủ nước và chăm sóc sức khỏe phù hợp để hỗ trợ hồi phục.

Nếu xuất hiện sưng đỏ quanh mắt, giảm thị lực, nhìn đôi, đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường, cần được đánh giá cấp cứu vì có thể liên quan đến biến chứng nghiêm trọng.

Điều quan trọng là không phải cứ viêm xoang, nghẹt mũi hay chảy dịch mũi đặc đều cần dùng kháng sinh. Người bệnh nên được thăm khám khi triệu chứng kéo dài, diễn tiến nặng hoặc có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn, thay vì tự điều trị bằng kháng sinh tại nhà.

Thông tin biên tập

Tác giả

Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai
Ngày đăng: 14:33, 20/11/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X