Ăn nhiều đạm, uống whey mỗi ngày có làm “quá tải” thận?
Whey protein là sản phẩm bổ sung đạm quen thuộc với người tập gym, muốn tăng cơ hoặc kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, không ít người lo ngại uống whey mỗi ngày có thể khiến thận phải làm việc quá sức. Theo các khuyến cáo về dinh dưỡng và bệnh thận, điều quan trọng không chỉ là có uống whey hay không, mà còn là tổng lượng protein tiêu thụ, chức năng thận và tình trạng sức khỏe. Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn cần thận trọng với chế độ ăn giàu đạm.
Uống whey có gây suy thận ở người khỏe mạnh?
Whey protein là loại protein có nguồn gốc từ sữa, thường được sử dụng để bổ sung đạm khi nhu cầu dinh dưỡng tăng hoặc khẩu phần hằng ngày chưa đáp ứng đủ.
Sau khi tiêu hóa và chuyển hóa protein, cơ thể tạo ra các sản phẩm chứa nitơ, trong đó có urê, cần được thận đào thải. Khi lượng protein tiêu thụ tăng, hoạt động lọc của thận có thể thay đổi để thích nghi.
Tuy nhiên, thận tăng mức lọc không đồng nghĩa với tổn thương thận.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chưa có bằng chứng chắc chắn cho thấy việc sử dụng whey với lượng phù hợp, trong một chế độ ăn cân đối, tự nó gây ra bệnh thận mạn.
Dù vậy, điều này không có nghĩa càng bổ sung nhiều protein càng tốt. Nhu cầu đạm phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, mức vận động, mục tiêu tăng cơ và tình trạng sức khỏe.
Một người tập luyện thường xuyên có thể cần lượng protein cao hơn người ít vận động. Nhưng nếu khẩu phần đã cung cấp đủ đạm, việc uống thêm nhiều muỗng whey mỗi ngày chưa chắc mang lại lợi ích tương xứng.
Cần lưu ý, các nghiên cứu về chế độ giàu protein ở người khỏe mạnh thường có thời gian theo dõi giới hạn. Vì vậy, không nên khẳng định mọi mức tiêu thụ protein cao đều an toàn tuyệt đối trong dài hạn.
Người bệnh thận mạn cần giới hạn lượng đạm bao nhiêu?
Khác với người có chức năng thận bình thường, người mắc bệnh thận mạn có thể gặp khó khăn trong việc đào thải các sản phẩm chuyển hóa từ protein.
Theo hướng dẫn KDIGO 2024, người trưởng thành mắc bệnh thận mạn giai đoạn G3 - G5 được gợi ý duy trì lượng protein khoảng 0,8 g/kg cân nặng/ngày.
Đồng thời, KDIGO khuyến cáo người bệnh thận mạn có nguy cơ tiến triển nên tránh chế độ ăn giàu protein vượt 1,3 g/kg cân nặng/ngày.
Ví dụ, một người nặng 60kg mắc bệnh thận mạn G3 - G5 có thể được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn sử dụng khoảng 48g protein mỗi ngày.
Đây là tổng lượng protein từ tất cả thực phẩm, không phải lượng whey được phép uống thêm.
Ngược lại, người đang lọc máu thường cần nhiều protein hơn để bù đắp mất mát liên quan đến điều trị và duy trì tình trạng dinh dưỡng.
Theo National Kidney Foundation, lượng protein cần thiết phải được xác định dựa trên tình trạng thận, thể trạng và nguy cơ suy dinh dưỡng của từng người.
Đặc biệt, người cao tuổi bị yếu cơ, suy dinh dưỡng hoặc có bệnh lý kèm theo không nên tự giảm đạm quá mức vì có thể làm mất khối cơ, giảm sức đề kháng và ảnh hưởng khả năng phục hồi.
Cách tính lượng đạm để tránh uống whey quá mức
Sai lầm phổ biến là chỉ tính số muỗng whey mà bỏ qua lượng protein đã có trong các bữa ăn.
Protein hiện diện trong thịt, cá, trứng, sữa, đậu, các loại hạt và nhiều thực phẩm khác.
Chẳng hạn, một người có thể đã ăn trứng vào bữa sáng, thịt hoặc cá vào bữa trưa, sữa chua vào bữa phụ và thịt vào bữa tối. Nếu tiếp tục bổ sung nhiều muỗng whey, tổng lượng protein có thể cao hơn nhu cầu thực tế.
Để kiểm soát tốt hơn, người sử dụng whey nên:
-
Tính tổng lượng protein trong ngày: Cộng lượng đạm từ các bữa ăn và thực phẩm bổ sung.
-
Đọc nhãn sản phẩm: Kiểm tra số gam protein trong mỗi khẩu phần, không nhầm trọng lượng bột với lượng protein thực tế.
-
Ưu tiên thực phẩm đa dạng: Không thay thế phần lớn bữa ăn bằng whey vì có thể làm mất cân đối dinh dưỡng.
-
Điều chỉnh theo nhu cầu: Người ít vận động, người tập sức mạnh và người có bệnh nền không nên áp dụng cùng một mức protein.
Những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, có một thận hoặc từng được chẩn đoán bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ trước khi theo chế độ ăn giàu đạm hoặc bổ sung whey thường xuyên.
Việc đánh giá chức năng thận có thể bao gồm xét nghiệm creatinine máu để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm albumin niệu, thường bằng tỷ số albumin/creatinine nước tiểu (ACR).
Cũng cần lưu ý, creatinine máu có thể chịu ảnh hưởng bởi khối lượng cơ, vận động gần thời điểm xét nghiệm hoặc việc sử dụng creatine. Vì vậy, một kết quả creatinine tăng nhẹ không đủ để kết luận người bệnh bị suy thận.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
