ThS.BS Hồ Phạm Thục Lan hướng dẫn cách bảo vệ xương khớp ở người làm nghề lái xe

1. Công việc lái xe phải ngồi lâu trong không gian hẹp, các bác tài thường gặp những bệnh xương khớp nào ạ?

Chúng ta hình dung, những người làm văn phòng ngồi nhiều trên ghế từ ngày này sang ngày khác, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến xương khớp. Thường gặp nhất là đau lưng, từ mức độ nhẹ như đau cơ, căng cơ đến mức độ nặng như thoát vị đĩa đệm, tổn thương của cột sống thực thể.

Với bác tài không phải là ngồi ghế như bình thường mà ngồi trên ghế xe có sự di chuyển, rung lắc, có thể có gia tốc. Đồng thời, bác tài còn thường xuyên phải phải những “chướng ngại vật” trên đường đi như ổ gà nên người có thể lắc lên tụt xuống, ngã về trước và sau với đủ các tư thế.

Bên cạnh vấn đề ngồi lâu, chính những tác động này cũng làm tăng nguy cơ tổn thương cơ xương khớp, cột sống cổ, cột sống lưng so với những người không lái xe. Không những vậy, nếu chúng ta ngồi trên một chiếc ghế chuẩn thì chân sẽ được giữ vững dưới nền không di động. Như vậy, nó sẽ tạo thành chân đế, làm giảm áp lực đè lên trên cột sống lưng.

Ngược lại, trường hợp của các bác tài, bàn chân không đặt trên mặt phẳng mà trên bàn đạp (pedal), điều này làm mất chỗ tựa cho cột sống lưng. Đây là yếu tố tạo ra áp lực dồn lên trên những đốt sống dưới cùng của cột sống.

Tất cả những yếu tố này khi phối hợp lại sẽ tăng nguy cơ tình trạng đau lưng của tài xế lái xe đường trường. Không chỉ ở lưng, tổn thương cột sống, khi bác tài giữ tay lái, rung lắc liên tục, và ở tư thế cố định trong thời gian dài như vậy thì một vị trí khác có thể ảnh hưởng đó là khớp vai. Đặc biệt, khi cua lái họ sẽ phải giữ chắc tay nên từ khớp vai cũng như cột sống sẽ chịu lực lớn.

Tóm lại, cột sống cổ, cột sống lưng và khớp vai là hai vị trí, hai cơ quan thường tổn thương, hay gặp phải vấn đề nhiều nhất ở các bác tài xế.

Ngoài giảng dạy và điều trị lâm sàng, ThS.BS Hồ Phạm Thục Lan còn tham gia nghiên cứu khoa học. Công trình VOS do ThS.BS Hồ Phạm Thục Lan chủ trì với sự chung sức của 4200 tình nguyện viên và 50 bác sĩ, sinh viên y khoa đã mang lại nhiều thông tin quý báu về sức khỏe của người Việt Nam

2. Để phòng tránh những bệnh xương khớp, các bác tài cần làm gì, bao lâu nên đi khám chuyên khoa cơ xương khớp một lần?

Qua câu hỏi 1, chúng ta đã hiểu được cơ chế gây tình trạng đau lưng, đau vai ở những bác tài xế. Để khắc phục tình trạng này, điều tiên quyết là phải có biện pháp giải quyết và phòng ngừa, chứ không phải để đến khi bị tổn thương mới cân nhắc bao lâu cần đi khám.

Ở các bác tài xế, vấn đề quan trọng nhất là ngồi với một tư thế quá lâu và ngồi không chuẩn như trên ghế bình thường. Như vậy, trong hành trình chạy xe sẽ cần có những động tác để giảm bớt tình trạng căng thẳng. Thứ nhất là cần chuẩn bị tấm lót sau lưng như gối để giảm áp lực lên cơ lưng. Thứ hai, canh vị trí ngồi để tư thế được thoải mái, khoảng cách cầm vô lăng cũng vừa phải, xa quá hay gần quá đều không tốt, vì như vậy các bác tài sẽ phải ngồi với lên.

Thứ ba, cố gắng ít nhất mỗi 30 - 60 phút các bác tài xế sẽ dừng lại để nghỉ và bước ra khỏi xe, chuyển tư thế từ ngồi sang đứng, tập một vài động tác làm giảm căng cơ cổ, cơ lưng, cơ vai là đủ để bảo vệ cơ thể, phòng ngừa từ những tác hại lên trên xương khớp của việc lái xe.

3. Ngoài các vấn đề xương khớp, các bác tài còn có những vấn đề sức khỏe nào cần quan tâm nữa ạ?

Ngồi miệt mài trên xe là đặc điểm của các bác tài xế, nhất là những người chạy đường trường. Đồng thời, chế độ ăn uống không giống như ở nhà, đầy đủ như lời khuyên là ăn nhiều rau củ quả, giảm bớt đồ béo, đồ ngọt. Chính vì tính chất đặc biệt này nên ngoài những tác hại lên cơ xương khớp, các bác tài có khả năng bị dư cân, béo phì. Khi để xảy ra tình trạng này sẽ đính kèm với hàng loạt bệnh lý khác, ví dụ như tim mạch, nội tiết, tiểu đường, ngưng thở khi ngủ.

Mặt khác, bác tài xế cũng thường bị căng thẳng do đặc thù lái xe đòi hỏi sự tập trung, lâu dần sẽ biến thành stress. Nhất là với những người hút thuốc lá, khi căng thẳng họ sẽ tìm đến khói thuốc nhiều hơn, đây thường được xem là cách để các bác tài xế giữ cho mình sự tỉnh táo. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các bệnh lý tim mạch, hay hô hấp.

4. Nhờ BS hướng dẫn bài tập giúp phòng tránh hay giảm triệu chứng đau lưng, đau vai gáy, tê tay dành cho công việc lái xe?

Hôm nay, tôi có mời huấn luyện viên Tăng Trúc Vân - người chuyên về các động tác giảm các áp lực lên trên cơ, xương sẽ hướng dẫn một số bài tập cho các bác tài xế, giúp làm tăng sức khỏe của hệ cơ xương khớp, tăng khả năng chịu được áp lực khi chạy đường dài. Mời các bạn theo dõi video sau đây: