Ngày Đái tháo đường Thế giới 2025: Đái tháo đường và sự khỏe mạnh toàn diện

Những con số báo động từ IDF năm 2025 cho thấy đái tháo đường đang tăng nhanh trên toàn cầu và trở thành gánh nặng sức khỏe nghiêm trọng. Hiện có 589 triệu người trưởng thành (20-79 tuổi) mắc bệnh, chiếm 11,1% dân số thế giới ở nhóm tuổi này, và con số được dự đoán sẽ tăng lên 853 triệu người vào năm 2050.

Đáng lo ngại, có tới 252 triệu người không biết mình mắc bệnh. Trong nhóm người trên 65 tuổi, cứ bốn người thì có một người bị đái tháo đường; đồng thời, 635 triệu người khác đang rơi vào tình trạng rối loạn dung nạp glucose - “bước đệm” dẫn tới đái tháo đường typ 2.

Gánh nặng kinh tế - sức khỏe ngày càng lớn khi chi phí điều trị toàn cầu đã vượt 1 nghìn tỷ USD trong năm 2024, chiếm 12% tổng chi tiêu y tế. Bệnh cũng gây ra hơn 3,4 triệu ca tử vong (9,3% tử vong toàn cầu). Ngoài ra, thế giới có khoảng 9,1 triệu người mắc đái tháo đường typ 1, chủ yếu trong độ tuổi 20-59, và cứ năm trẻ sinh ra thì có một trẻ bị ảnh hưởng bởi tăng đường huyết trong thai kỳ.

Tại Việt Nam, xu hướng gia tăng cũng diễn ra nhanh chóng và trẻ hóa rõ rệt. Điều tra của Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy tỷ lệ mắc tăng từ 2,7% năm 2002 lên 5,4% năm 2012 và đạt 7,3% năm 2020; tỷ lệ tiền đái tháo đường lên tới 17,8%. Đặc biệt, hơn 60% người bệnh chưa được chẩn đoán, và hơn một nửa người trưởng thành chưa từng kiểm tra đường huyết, khiến nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã có biến chứng tim mạch, mắt, thận hoặc bàn chân.

Bối cảnh ấy càng làm nổi bật chủ đề Ngày Đái tháo đường Thế giới 2025: “Đái tháo đường và Sự khỏe mạnh toàn diện”. Đây là sự kiện thường niên do WHO và IDF phát động vào ngày 14/11 - ngày sinh của Frederick Banting, người đồng phát minh insulin.

Chiến dịch năm nay nhấn mạnh thông điệp “Know more and do more for diabetes at work”, kêu gọi cộng đồng nâng cao hiểu biết và chủ động hỗ trợ người bệnh ngay tại môi trường làm việc. Tư duy chăm sóc hiện đại hướng đến “sức khỏe toàn diện”, gồm ba yếu tố: thể chất (duy trì đường huyết, huyết áp, mỡ máu an toàn), tinh thần (giảm stress, được sẻ chia) và xã hội (môi trường làm việc - học tập thân thiện, không kỳ thị).

Dựa trên tinh thần đó, các chuyên gia nội tiết khuyến cáo người dân kiểm tra đường huyết định kỳ 1-2 lần/năm, ăn uống lành mạnh, hạn chế đường - chất béo, tăng rau xanh, duy trì vận động ít nhất 150 phút/tuần, kiểm soát căng thẳng và tầm soát sớm nếu có yếu tố nguy cơ. Đái tháo đường hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Hiểu rõ nguy cơ và hành động kịp thời chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho mỗi cá nhân và cho cả cộng đồng.

>>> Cập nhật khuyến cáo IDF 2025 trong điều trị đái tháo đường: Hướng đến quản lý toàn diện, phù hợp với mọi nguồn lực

>>> Đái tháo đường làm tăng nguy cơ mất trí nhớ

>>> Nên làm gì khi bị hạ đường huyết?