Nên làm gì khi bị hạ đường huyết?

Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, hạ đường huyết là tình huống mà gần như mọi bệnh nhân đái tháo đường đều gặp ít nhất một lần trong đời. Mức độ có thể nhẹ hoặc nặng, thoáng qua hoặc kéo dài, đôi khi để lại hậu quả nghiêm trọng như sa sút trí tuệ, thậm chí tử vong. Tuy nhiên, nghiên cứu trên các bệnh nhân phải nhập cấp cứu vì hạ đường huyết tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy hơn 80% không biết thế nào là hạ đường huyết và không biết cách xử trí. “Hầu hết cứ bị hạ đường huyết là chạy thẳng lên bệnh viện”, bác sĩ chia sẻ.

TS.BS Nguyễn Quang Bảy đưa ra 10 điểm quan trọng người bệnh cần ghi nhớ:

Thứ nhất, hạ đường huyết được xác định khi glucose máu < 4,0 mmol/L. Cảm giác đói không đồng nghĩa bị hạ đường huyết, vì vậy người bệnh cần đo đường huyết mao mạch hoặc tĩnh mạch để chắc chắn. Nếu đói nhiều nhưng không đo được, nên xử trí như hạ đường huyết thật sự.

Hạ đường huyết nhẹ xảy ra khi người bệnh có biểu hiện run tay chân, đói cồn cào, vã mồ hôi, tim đập nhanh và đường huyết > 3,0 mmol/L. Ngược lại, hạ đường huyết nặng khi glucose máu < 2,3 mmol/L, kèm rối loạn ý thức hoặc hôn mê. Với bất kỳ bệnh nhân đái tháo đường nào rơi vào hôn mê, bác sĩ khuyến cáo cần nghĩ ngay đến hạ đường huyết.

Một số người có thể bị hạ đường huyết nhưng không có triệu chứng, thường gặp ở người từng bị hạ đường huyết nhiều lần, nghiện rượu, suy thận hoặc có biến chứng thần kinh tự động.

Nguyên nhân phổ biến của hạ đường huyết là do dùng các thuốc như insulin và/hoặc thuốc nhóm sulfonylurea. Người tiêm nhiều mũi insulin (3-4 mũi/ngày) là người có nguy cơ hạ đường huyết cao nhất.

Nhiều hành vi hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết: ăn muộn sau khi tiêm insulin, ăn ít hơn bình thường, bỏ bữa, tập thể dục nhiều hơn hoặc uống rượu. Những người gầy, người cao tuổi, người mắc xơ gan, suy thận hoặc suy thượng thận cũng dễ gặp tình trạng này.

Khi bị hạ đường huyết nhẹ và người bệnh còn tỉnh, cần uống hoặc ăn các thực phẩm giàu glucose như nước đường, nước hoa quả có đường, sữa có đường hoặc bánh kẹo. Sau 15 phút phải đo lại đường huyết, nếu đã tăng lên ngưỡng an toàn thì ăn thêm cơm hoặc mì để ổn định đường.

Ngược lại, nếu hạ đường huyết nặng hoặc người bệnh hôn mê, người nhà phải đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để truyền glucose tĩnh mạch. TS.BS Nguyễn Quang Bảy nhấn mạnh: không được cho bệnh nhân ăn hay uống khi đang hôn mê vì dễ gây sặc vào phổi. Đồng thời, cần mang theo đơn thuốc bệnh nhân đang dùng và thông báo ngay với nhân viên y tế.

TS.BS Nguyễn Quang Bảy khuyến cáo người bệnh đái tháo đường và người nhà nên trang bị kiến thức xử trí hạ đường huyết để tránh biến chứng đáng tiếc, đặc biệt trong bối cảnh đây là tình huống hoàn toàn có thể tự xử lý đúng tại nhà.