Chẩn đoán sớm ung thư tiêu hóa: Vì sao nội soi hiện đại ngày càng quan trọng?

Vì sao chẩn đoán sớm ung thư tiêu hóa ngày càng quan trọng?

Ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng, vẫn là nhóm bệnh lý ác tính có gánh nặng lớn trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Theo GLOBOCAN 2022, riêng ung thư đại trực tràng tại Việt Nam ghi nhận hơn 16.835 ca mắc mới mỗi năm, chiếm 9,3% tổng số ca ung thư và hơn 8.454 ca tử vong, xếp thứ 4 về tỷ lệ mắc và thứ 5 về tỷ lệ tử vong. Đây là những con số cho thấy nhu cầu nâng cao hiệu quả tầm soát và chẩn đoán sớm ngày càng cấp thiết.

Điểm đáng chú ý là nhiều bệnh lý ung thư tiêu hóa không xuất hiện đột ngột, mà thường trải qua giai đoạn tiền ung thư kéo dài. Đây là giai đoạn quan trọng để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, từ đó giúp cải thiện tiên lượng và giảm gánh nặng điều trị cho người bệnh.

Kinh nghiệm từ một số quốc gia châu Á cho thấy khi chương trình sàng lọc nội soi được triển khai bài bản, tỷ lệ phát hiện sớm ung thư tiêu hóa có thể được cải thiện rõ rệt. Tại Hàn Quốc, tỷ lệ ung thư dạ dày giai đoạn sớm đã tăng rõ theo thời gian (theo dữ liệu khảo sát toàn quốc, tỷ lệ ung thư dạ dày giai đoạn sớm đã tăng từ 28,6% năm 1995 lên 63,6% năm 2019). Tại Nhật Bản, trong nhóm được nội soi tầm soát, tỷ lệ phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn sớm được ghi nhận ở mức trên 80%. Không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm hơn, nội soi tầm soát còn có liên quan đến giảm tỷ lệ tử vong do ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng.

Tại Việt Nam, bài toán phát hiện sớm vẫn còn nhiều thách thức. Không ít người chỉ đi khám khi đã có triệu chứng rõ ràng, trong khi các dấu hiệu giai đoạn đầu thường rất mơ hồ và dễ bị bỏ qua. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận dịch vụ nội soi chất lượng cao chưa đồng đều giữa các khu vực cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tầm soát.

Theo PGS.TS Vũ Văn Khiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, Chuyên gia Tiêu hóa tại Thu Cúc TCI, nội soi tiêu hóa có vai trò rất quan trọng trong tầm soát ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao. Ông cho biết: “Hiệp hội Tiêu hóa Châu Á Thái Bình Dương khuyến cáo đối với người từ 50 tuổi trở lên, nhóm người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, người có các triệu chứng bất thường về tiêu hóa hoặc nhóm người đã phát hiện tổn thương có nguy cơ ung thư đường tiêu hóa cần theo dõi,... nên thực hiện nội soi dạ dày, đại tràng để tầm soát ung thư vì đây là nhóm có nguy cơ cao”. Trong bối cảnh nhiều tổn thương giai đoạn sớm có biểu hiện rất kín đáo, việc chủ động nội soi định kỳ, kết hợp với đánh giá chuyên môn chính xác, có ý nghĩa lớn trong phát hiện sớm và định hướng xử trí kịp thời.

Công nghệ nội soi hiện đại đang thay đổi thực hành nội soi tiêu hóa ra sao?

Trong thực hành lâm sàng, nội soi tiêu hóa vẫn là nền tảng quan trọng để phát hiện và đánh giá các tổn thương nghi ngờ ung thư đường tiêu hóa. Tuy nhiên, với những tổn thương rất nhỏ, phẳng, nhạt màu hoặc có ranh giới không rõ, nội soi ánh sáng trắng thông thường đôi khi vẫn có thể gặp khó khăn trong việc nhận diện sớm. Đây cũng là lý do các công nghệ nội soi hiện đại ngày càng giữ vai trò lớn trong việc nâng cao chất lượng chẩn đoán.

Một trong những thay đổi rõ nhất là khả năng quan sát niêm mạc rõ hơn và chi tiết hơn. Hiện nay, công nghệ nội soi NBI 5P sử dụng bộ lọc ánh sáng R/G/B kết hợp ánh sáng đơn sắc, hoạt động dựa trên hai bước sóng đặc hiệu 415 nm và 540 nm cùng hệ thống kính lọc chuyên dụng. Ngoài ra, NBI tích hợp công nghệ phóng đại quang học Dual Focus, cho phép đầu ống soi tiếp cận tổn thương ở khoảng cách 2-6 mm và phóng đại hình ảnh ở mức cao. Cơ chế này giúp làm nổi bật cấu trúc niêm mạc và hệ thống mao mạch dưới niêm mạc, từ đó tăng độ tương phản giữa mô bình thường và mô bệnh lý, hỗ trợ nhận diện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư đường tiêu hóa.

Bên cạnh đó, nội soi phóng đại và các kỹ thuật hỗ trợ chẩn đoán quang học cũng đang làm thay đổi cách tiếp cận trong nội soi tiêu hóa. Thay vì chỉ dừng ở việc phát hiện có tổn thương hay không, bác sĩ ngày nay có thể đánh giá sâu hơn đặc điểm bề mặt, vi mạch và ranh giới tổn thương ngay trong quá trình nội soi. Với một số nền tảng chuyên sâu hơn, như MCU đang được Thu Cúc TCI giới thiệu, đây là sự kết hợp giữa nội soi phóng đại nhuộm màu (Magnifying Chromoendoscopy - MCE) và siêu âm nội soi (Endoscopic Ultrasound - EUS), cho phép chẩn đoán và xác định mức độ xâm lấn tổn thương nghi ngờ ác tính qua nội soi kết hợp sinh thiết tức thì, can thiệp điều trị được thực hiện tất cả trong một lần nội soi duy nhất thay vì phải chờ đợi dài vài ngày thậm chí là nhiều ngày như ở những phương pháp thường quy khác.

Trong những năm gần đây, nhiều cơ sở y tế đã đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ nội soi tiên tiến nhằm nâng cao khả năng phát hiện sớm các tổn thương đường tiêu hóa. Theo các nội dung giới thiệu dịch vụ chính thức, Thu Cúc TCI hiện triển khai nội soi thường quy và các công nghệ nội soi hiện đại như NBI 5P, MCU tích hợp trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI). Bên cạnh việc đầu tư các nền tảng nội soi tăng cường hình ảnh, nội soi phóng đại và các giải pháp hỗ trợ chẩn đoán, đơn vị cũng chú trọng năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ và quy trình thăm khám nhằm nâng cao hiệu quả tầm soát. Sự kết hợp giữa công nghệ và chuyên môn là yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn đầu đường tiêu hóa.