Sơ cứu bong gân cổ tay thế nào đúng cách? Sai lầm nào thường gặp?

1. Sơ cứu bong gân cổ tay như thế nào là đúng?

Đầu tiên, khi bị bong gân cổ tay chúng ta để cho tay nghỉ ngơi, hạn chế vận động. Trong trường hợp nghi ngờ có trật khớp, nên bất động bằng nẹp tạm thời hoặc bằng nẹp gỗ có tại hiện trường. Vùng chi bị thương cần bất động để cho tình trạng ổn định trở lại.

Khuyến cáo thứ hai mà người ta khuyến cáo đó là chườm lạnh khi bị bong gân, phương pháp này thường bị bỏ qua khi hiện trường không có đá lạnh. Nhưng chúng ta có thể linh động, hỏi thăm những nhà xung quanh, mua phần đá lạnh nhỏ bọc trong khăn, chườm vào chỗ sưng. Động tác chườm đó sẽ làm cho máu chảy xung quanh và phản ứng viêm vùng tổn thương ít đi, điều trị của bác sĩ sau này sẽ dễ hơn. Chườm lạnh là yếu tố tiên quyết giúp việc điều trị chấn thương ổn định hơn.

Ngoài ra, cần lưu ý khi chấn thương vùng cổ tay không nên để tay xuống thấp vì máu dồn xuống sẽ gây sưng nhiều hơn. Khi di chuyển, nên để tay ngang tầm trái tim. Chúng ta nên có dây choàng qua cổ và cố định tay trước ngực khi di chuyển để đảm bảo tay chúng ta không bị thấp.

Ngoài ra, cần phải quấn quanh cổ tay để hạn chế lượng máu chảy tới vùng tổn thương, giúp cổ tay đỡ sưng hơn.

Tóm lại, để ổn định tình trạng bong gân sau khi chấn thương, cần sơ cứu theo 4 bước:

1. Nghỉ ngơi, bất động
2. Chườm lạnh
3. Kê cao vùng chi bị tổn thương
4. Băng ép nếu có thể.

2. Sai lầm nào thường gặp khi sơ cứu bong gân cổ tay?

Một số người có những sai lầm, thay vì chườm lạnh chúng ta đi chườm nóng, xoa dầu. Động tác chườm nóng hoặc xoa dầu có thể làm cho tay sưng nhiều hơn, đau nhiều hơn và việc điều trị sau này sẽ khó khăn hơn.

Một số người biết thủ thuật xoa nắn tay chân, kéo nắn. Họ hy vọng sau khi nắn chỉnh, tay hoạt động trở lại. Tuy nhiên, kết quả nắn chỉnh tùy thuộc vào trường hợp. Giả sử như bạn bị trật khớp, bạn mới nghĩ đến chuyện đi nắn. Nếu chỉ là bong gân đơn thuần, thủ thuật sẽ đi ngược lại với “khuyến cáo cho tay nghỉ ngơi”, sẽ làm tổn thương nhiều hơn. Giả sử đó không phải là bong gân hay trật khớp mà là gãy xương, động tác nắn làm cho xương bị lệch nhiều hơn.

Khi vào bệnh viện, bác sĩ có nắn nhưng đó là sau khi họ chụp phim X-quang, biết rõ ràng tổn thương như thế nào, bác sĩ nắn đúng theo chiều của xương bị gãy. Sau khi nắn, sẽ bất động bằng bột hay nẹp để đảm bảo thành quả nắn của chúng ta hiệu quả.

Chính vì vậy, sau khi chấn thương chúng ta đi kéo nắn, hay đi bó thuốc không hẳn tốt. Điều cần làm là bất động cho thật tốt, phải chườm lạnh để bớt sưng bớt viêm.

3. Biện pháp phòng ngừa bong gân?

Khi chơi thể thao, chúng ta cần tránh các va chạm, tránh các hoạt động quá mức dẫn đến ảnh hưởng đến cổ tay. Nhất là khi chúng ta chơi các môn thể thao phải dùng tay nhiều, cần để ý những hoạt động nào bắt buộc sử dụng cổ tay thì chúng ta sử dụng cổ tay, còn những hoạt động nào yêu cầu chúng ta sử dụng hai tay thì chúng ta dùng hai tay cùng một lúc để chia đều lực tác động. Nó sẽ giảm nguy cơ bong gân, trật khớp hay gãy xương cho cổ tay.

Chúng ta nên để ý các môn thể thao hay công việc có nguy cơ ảnh hưởng đến cổ tay để có các biện pháp bảo vệ tích cực hơn. Ví dụ như chúng ta chơi các môn thể thao có nguy cơ té ngã chống tay như bóng bầu dục thì cần có băng cổ tay hay nẹp cổ tay.

Xung quanh cổ tay có nhiều gân cơ. Những người có gân cơ khỏe, nguy cơ chấn thương vùng cổ tay sẽ ít đi rất nhiều hoặc nếu có bị chấn thương, mức độ bong gân cũng sẽ giảm xuống. Làm cách nào để làm cho gân cơ khỏe hơn? Đó là thực hiện các bài tập nho nhỏ.

Ở một bàn tay, chúng ta có thể tập bằng các băng mềm. Lấy các băng mềm đặt trong lòng bàn tay, xoa nắn để vận động các ngón tay và bóp mạnh. Nó sẽ làm tăng lực ở các vùng cổ tay. Hoặc chúng ta có bài tập kéo giãn cổ tay để làm cho khỏe các gân cơ ở phía trước và phía sau vùng cổ tay. Cách làm này sẽ giúp gân cơ khỏe lên. Giả sư như chúng ta bị té ngã, lực tải lên gân cơ sẽ là chính. Những phần tải lên khớp, dây chằng sẽ giảm đi và nguy cơ chấn thương nặng sẽ thấp hơn.

Nguồn: video "Xử lý khi bị bong gân cổ tay" - BS.CK2 Võ Châu Duyên, trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Trọng Dy (ghi)