Sống cạnh đường lớn, công trường: Làm sao giảm bụi mịn trong nhà?

1. Bảo vệ hệ hô hấp bằng cách hạn chế tiếp xúc với bụi và khói thuốc trong nhà

Thưa BS, với những người sống sát đường lớn, gần công trình xây dựng, việc tiếp xúc với bụi gần như diễn ra mỗi ngày và rất khó tránh hoàn toàn. Trong hoàn cảnh đó, mỗi gia đình có thể làm gì để giảm lượng bụi hít phải? Và xét về lâu dài, việc chủ động giảm phơi nhiễm với bụi mịn có ý nghĩa như thế nào trong phòng ngừa các bệnh hô hấp, đặc biệt là giảm nguy cơ ung thư phổi?

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Nếu trong gia đình có người mắc ung thư phổi, cần đặc biệt cảnh giác và chú ý bảo vệ hệ hô hấp. Điều quan trọng nhất là tránh hút thuốc lá chủ động lẫn thụ động. Nếu trong nhà có người hút thuốc lá, người đó cần cai thuốc. Sau khi hút một điếu thuốc, khói thuốc vẫn có thể còn lưu lại khoảng 4 giờ. Ngay cả khi người hút đã ra sân hút thuốc và súc miệng sau đó, người thân vẫn có thể tiếp xúc với khói thuốc thụ động.

Quần áo, giày dép và mũ nón có thể bám bụi khi đi ngoài đường. Khi về nhà, nên để những vật dụng này ở hành lang, tiền sảnh hoặc một phòng riêng. Giày dép dễ bám bẩn nên cần để bên ngoài, như thói quen để giày ngoài nhà của người Nhật. Sau khi về nhà, nên rửa mũi, rửa mặt, tắm rửa, thay quần áo sạch và giữ không khí trong nhà sạch sẽ.

Với những gia đình sống ở khu vực có nhiều công trình xây dựng, việc chuyển chỗ ở thường khó thực hiện. Nơi ở mới cũng có thể có công trình xây dựng. Nếu có điều kiện, gia đình có thể trang bị thêm máy lọc không khí, đặc biệt khi trong nhà có trẻ mắc hen suyễn, người cao tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc người có nguy cơ mắc ung thư phổi.

2. Thông khí và giảm bụi trong nhà khi sống gần đường lớn

Sống gần đường lớn hay công trình, nhiều gia đình rơi vào tình thế khá khó xử: mở cửa thì sợ bụi bay vào, nhưng thực tế đóng kín cả ngày vẫn thấy bụi bám trong nhà. Vậy đóng cửa có thực sự ngăn được bụi mịn? Và ngược lại, việc đóng kín cửa thường xuyên có khiến bụi cùng các tác nhân ô nhiễm phát sinh trong nhà khó thoát ra ngoài, làm chất lượng không khí trở nên kém hơn không, thưa BS?

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Thông khí là nguyên tắc quan trọng nhất để giữ không khí trong phòng sạch. Thông khí nghĩa là có luồng gió lưu thông ra vào các phòng. Với nhà ống chỉ có một hướng mở cửa, nếu cửa mở thẳng ra đường phố lớn hoặc công trình xây dựng, nên đóng cửa, đặc biệt vào những thời điểm ô nhiễm cao.

Trước cơn mưa cũng là thời điểm cần lưu ý. Giông gió có thể cuốn bụi đất, các hạt và dị nguyên từ mặt đất lên ngang tầm mũi. Những lúc đó, nên đóng cửa và đeo khẩu trang. Sau khi mưa tạnh, có thể rửa mũi.

Trong những thời điểm cần đóng cửa, máy lọc không khí có thể giúp lọc các hạt bụi đang lơ lửng trong phòng. Hiệu quả của máy giới hạn ở phần bụi lơ lửng trong không khí. Bụi đã đọng trên mặt bàn, mặt ghế, mặt tủ và các vật dụng vẫn cần được làm sạch.

Có thể dùng khăn ướt để lau bề mặt hoặc dùng máy hút bụi. Nên tránh quét bằng chổi vì động tác quét dễ làm bụi đã lắng lại bay lên, rồi tiếp tục đọng xuống các bề mặt trong phòng.

3. Cách chọn máy lọc không khí để giảm bụi mịn trong nhà

Chính vì vậy, nhiều gia đình sống gần đường lớn hoặc công trình xây dựng tìm đến máy lọc không khí. Nhưng bụi ở những khu vực này rất đa dạng, từ bụi nhìn thấy bằng mắt thường đến PM10, PM2.5 và những hạt nhỏ hơn. Máy lọc không khí có thể hỗ trợ xử lý những loại bụi này đến đâu? Khả năng lọc những hạt bụi có kích thước rất nhỏ có ý nghĩa như thế nào đối với việc giảm phơi nhiễm và bảo vệ sức khỏe hô hấp?

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Khi chọn máy lọc không khí, tiêu chí đầu tiên là khả năng lọc bụi mịn. Màng lọc HEPA có khả năng lọc các hạt bụi mịn. Bên cạnh loại màng lọc, cần chọn máy có công suất phù hợp với diện tích và thể tích của phòng để máy có thể làm sạch không khí trong khoảng không gian đó.

Thời điểm thay màng lọc cũng rất quan trọng. Khi chọn mua máy, cần hỏi nhà sản xuất khi nào phải thay màng lọc và làm thế nào để nhận biết màng lọc đã đến lúc cần thay.

Các hạt bụi rất nhỏ khó nhìn thấy bằng mắt thường. Thiết bị theo dõi chất lượng không khí, có thể xem thông tin qua điện thoại, giúp gia đình biết được chất lượng không khí trong phòng. Những gia đình có trẻ mắc hen nên cân nhắc trang bị máy lọc không khí phù hợp để bảo vệ hệ hô hấp của trẻ.

4. Khi nào nên bật và tắt máy lọc không khí?

Có một tâm lý khá phổ biến là chỉ mở máy lọc khi thấy không khí xấu hoặc nhìn thấy nhiều bụi. Trong khi PM2.5 lại không thể nhận biết bằng mắt thường. Với gia đình sống gần đường lớn hoặc công trình, sử dụng máy lọc theo cách này đã hợp lý chưa? Nên duy trì việc lọc không khí như thế nào để giảm phơi nhiễm bụi mịn một cách hiệu quả?

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Bụi đọng trên mặt bàn có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Các hạt bụi nhỏ lơ lửng trong không khí thì mắt thường khó nhận biết. Vì vậy, có thể dùng thiết bị theo dõi chất lượng không khí trong phòng để biết khi nào cần bật máy lọc.

Khi thiết bị cảnh báo chất lượng không khí kém, có thể bật máy lọc. Sau một thời gian, nếu thiết bị cho thấy chất lượng không khí đã trở về mức bình thường, có thể tắt máy.

Trân trọng cảm ơn PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.

>>> Đọc thêm phần 1: Bụi mịn có thể tàn phá 90m² bề mặt phổi, tăng nguy cơ ung thư

>>> Đọc thêm phần 3: Sống gần đường lớn, hút thuốc lâu năm: Tầm soát và bảo vệ phổi thế nào?