Những lưu ý không thể bỏ qua trong điều trị chóng mặt do rối loạn tiền đình ở người cao tuổi

1. 50% người già trên 80 tuổi mắc tình trạng chóng mặt

Thưa BS, chóng mặt phổ biến như thế nào trên người cao tuổi ạ? Triệu chứng chóng mặt do những nguyên nhân nào gây ra?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng trả lời: Chóng mặt là triệu chứng rối loạn thăng bằng, bản chất của chóng mặt là sự mất thăng bằng của cơ thể. Chóng mặt được chia thành 4 loại:

- Thứ nhất là chóng mặt kiểu xoay, con người có cảm giác quay cuồng.

- Thứ hai là chóng mặt bồng bềnh, cảm giác như đang đi trên thuyền lắc lư.

- Thứ ba là cảm giác như người bay bổng, lơ lửng.

- Thứ tư là loại chóng mặt có cảm giác như muốn ngất xỉu.

4 loại chóng mặt trên được chia thành 2 nhóm: nhóm chóng mặt chính là những loại thường gặp nhất gồm chóng mặt kiểu xoay và chóng mặt kiểu bồng bềnh như đi trên thuyền. Nhóm thứ hai là chóng mặt không điển hình gồm: loại chóng mặt lơ lửng và chóng mặt muốn ngất xỉu.

Mỗi loại chóng mặt có nhiều nguyên nhân khác nhau. Tỷ lệ chóng mặt ở người bình thường chiếm từ 17-30% trong dân số chung, nhưng ở người già tỷ lệ này cao hơn rất nhiều. Đặc biệt, nhóm người trên 80 tuổi, tỷ lệ chóng mặt lên đến trên 50% (rất cao). Đó là một trong những yếu tố gây ra nhiều nguy cơ nguy hiểm cho người cao tuổi.

2. Tuổi càng cao tỷ lệ chóng mặt càng tăng

Trong đó, chóng mặt liên quan đến rối loạn tiền đình ở người cao tuổi như thế nào ạ? Tỷ lệ chóng mặt liên quan đến tiền đình trên người cao tuổi hiện nay ra sao, thường gặp ở độ tuổi nào?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng trả lời: Chóng mặt là một triệu chứng của rối loạn tiền đình. Chóng mặt có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, từ trẻ em, đến người lớn hay nhóm người cao tuổi. Tuy nhiên, càng về già tỷ lệ chóng mặt càng tăng cao, trong đó giai đoạn cao nhất là từ 60 tuổi, giai đoạn này bắt đầu xuất hiện các bệnh lý nền: tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch… đặc biệt là khi cơ thể càng già càng thoái hóa, nguy cơ chóng mặt tăng lên. Ví dụ người 60 tuổi, tỷ lệ chóng mặt là 40-45%, nhưng trên 80 tuổi, tỷ lệ này có thể lên đến trên 50-60%.

3. Chóng mặt chỉ là một triệu chứng của rối loạn tiền đình

Triệu chứng chóng mặt trong rối loạn tiền đình được biểu hiện ra sao, thưa BS? Bên cạnh triệu chứng chóng mặt, rối loạn tiền đình còn được cảnh báo bởi những dấu hiệu nào khác ạ?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng trả lời: Có 4 loại chóng mặt, trong đó chóng mặt thật sự là kiểu quay cuồng và bồng bềnh. Còn chóng mặt không thật sự là chóng mặt kiểu cảm giác ngất xỉu hoặc người lâng lâng như bay trên trời. Mỗi kiểu chóng mặt đều có nguyên nhân của nó.

Đối với người già, các loại chóng mặt trên đều có thể gặp, vì vậy tùy từng bệnh nhân cụ thể, bệnh lý đi kèm, và tùy vào nguyên nhân mà có thể xuất hiện từng loại chóng mặt khác nhau.

Tuy nhiên, với rối loạn tiền đình, chóng mặt chỉ là một triệu chứng, đồng thời có rất nhiều triệu chứng khác kèm theo. Ví dụ mất thăng bằng, đi lại có thể bị té ngã, rối loạn thị lực, kèm theo liệt nửa người hoặc liệt thị lực, bất thường về giọng nói, khả năng thở… Hoặc có thể xuất hiện sốt, một số trường hợp gặp các triệu chứng nội khoa như đau ngực, khó thở… Các triệu chứng về nội khoa chỉ là gợi ý cho các bệnh lý đi kèm gây ra chóng mặt.

4. Chóng mặt có thể cảnh báo bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ, tim mạch, tiểu đường

Chóng mặt sẽ khiến người cao tuổi đối diện với những rủi ro nào? Rối loạn tiền đình nếu không điều trị hoặc điều trị không hiệu quả sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần người cao tuổi ra sao, thưa BS?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng trả lời: Chóng mặt là một triệu chứng của rối loạn tiền đình, vấn đề nặng nề nhất mà chóng mặt gây ra là mất thăng bằng, dẫn đến té ngã và gây ra rất nhiều hậu quả như chấn thương. Đặc biệt, đối với người già, té ngã dễ gây nguy cơ chấn thương, có thể là gãy xương, chấn thương sọ não… Hệ lụy là bệnh nhân không vận động được, hạn chế vận động, khó khăn khi sinh hoạt hàng ngày, thậm chí phải phụ thuộc vào người nhà, vào hệ thống chăm sóc y tế và cả hệ thống xã hội. Bên cạnh đó, chi phí cho các trường hợp té ngã ở người cao tuổi rất lớn.

Ngoài ra ở người cao tuổi có các tình trạng chóng mặt cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ não, thậm chí để lại di chứng nặng nề, hay dấu hiệu chóng mặt cảnh báo nhồi máu cơ tim; chóng mặt liên quan đến bệnh lý tiểu đường như hạ đường huyết hoặc tăng đường huyết, hay liên quan đến các bệnh lý tim mạch khác.

Vì vậy, đây là một trong những vấn đề nguy hiểm cần quan tâm đến khi người già xuất hiện triệu chứng chóng mặt.

5. 50% người cao tuổi chóng mặt do nhiều nguyên nhân phối hợp

Những khó khăn, rào cản trong việc giải quyết triệu chứng chóng mặt, rối loạn tiền đình ở người cao tuổi?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng trả lời: Việc chẩn đoán và điều trị người cao tuổi bị chóng mặt gặp khá nhiều khó khăn, nguyên nhân do chóng mặt ở người cao tuổi diễn ra dai dẳng. Trên người cao tuổi có rất nhiều bệnh lý nền và bệnh phối hợp như cùng mắc cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, xơ vữa mạch, rối loạn giấc ngủ… Điều ngày gây khó khăn trong việc tìm ra nguyên nhân chính gây chóng mặt ở bệnh nhân.

Đó cũng chính là rào cản để đưa ra kế hoạch điều trị chuẩn xác và đúng nhất cho người cao tuổi. Vì vậy cần có bác sĩ chuyên khoa để đánh giá phân loại chóng mặt, nguyên nhân do đâu, từ đó có thể nhận biết nguyên nhân chính gây chóng mặt trong các bệnh lý đi kèm, hay sự phối hợp của nhiều nguyên nhân để có phác đồ điều trị phù hợp.

Ngoài ra để điều trị bằng các thuốc đặc hiệu, đối với người trẻ đáp ứng rất tốt nhưng với người già có hiệu quả thấp hơn. Có trên 50% trường hợp chóng mặt ở người cao tuổi do sự phối hợp của rất nhiều nguyên nhân, do đó sẽ khó khăn cho việc điều trị các nguyên nhân

Cảm ơn PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hướng - Trưởng khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Công ty Gigamed, nhãn hàng Tebonin đã đồng hành cùng AloBacsi thực hiện chương trình này.

>>> Phần 2: Những lưu ý không thể bỏ qua trong điều trị chóng mặt do rối loạn tiền đình ở người cao tuổi