Són tiểu sau sinh có thể cải thiện bằng tập luyện cơ sàn chậu

1. Són tiểu sau sinh kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tâm lý và đời sống xã hội của phụ nữ

Són tiểu sau sinh thực chất là gì và tình trạng này có thể gây ra những ảnh hưởng như thế nào nếu kéo dài mà không được điều trị, thưa BS?

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh - Chuyên khoa Niệu nữ - Niệu chức năng, Bệnh viện Bình Dân trả lời: Trước hết, chúng ta cần hiểu són tiểu sau sinh là gì. Són tiểu sau sinh là tình trạng nước tiểu chảy ra ngoài qua niệu đạo một cách không chủ ý ở phụ nữ sau quá trình mang thai và sinh con.

Tình trạng này ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý, sức khỏe thể chất và đời sống xã hội của người phụ nữ. Phụ nữ trong giai đoạn sau sinh vốn đã rất nhạy cảm, nay lại càng dễ bị lo âu và trầm cảm hơn khi gặp phải tình trạng són tiểu.

Bởi vì khi bị són tiểu, gần 70% phụ nữ lựa chọn hạn chế các hoạt động thể chất và hoạt động xã hội để tránh cảm giác ngại ngùng, tự ti.

Nếu tình trạng són tiểu không được tư vấn và điều trị đúng mức, sức khỏe của người phụ nữ có thể chuyển biến theo chiều hướng tiêu cực. Ngoài ra, tình trạng này về sau còn có thể dẫn đến sa sinh dục.

2. Són tiểu kéo dài từ 3 tháng sau sinh, phụ nữ nên đi thăm khám và điều trị

Vậy sau sinh bao lâu, chị em cần đặc biệt lưu ý và chủ động đi thăm khám nếu tình trạng són tiểu vẫn tiếp diễn, thưa BS?

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh trả lời: Trước hết, chúng ta cần hiểu về thời gian hậu sản thông thường. Giai đoạn hậu sản thường kéo dài khoảng 6 tuần. Trong thời gian này, sản dịch tiếp tục được tiết ra và tử cung co hồi để phục hồi.

Vì vậy, phụ nữ có thể theo dõi tình trạng són tiểu trong khoảng 6 - 8 tuần sau sinh.

Tuy nhiên, nếu tình trạng són tiểu kéo dài từ 3 tháng trở đi, chị em cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn điều trị, từ đó có thể sớm trở lại cuộc sống bình thường.

3. Phân biệt són tiểu sau sinh với sản dịch và tình trạng tổn thương đường tiết niệu

Thưa BS, làm thế nào để phụ nữ sau sinh phân biệt tình trạng rò rỉ nước tiểu do són tiểu với dịch âm đạo hoặc tình trạng rò niệu - sinh dục?

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh trả lời: Sau sinh, phụ nữ có thể gặp tình trạng són tiểu hoặc xuất hiện sản dịch. Vì vậy, trước hết, chúng ta cần phân biệt dịch tiết ra là sản dịch hay nước tiểu.

Sản dịch thường có độ nhớt, màu trong hoặc màu hồng, tiết ra liên tục và không thay đổi theo tư thế.

Trong khi đó, nước tiểu không có độ nhớt và có mùi khai đặc trưng.

Ngoài ra, nếu người bệnh bị rò rỉ nước tiểu liên tục, không thay đổi theo tư thế, đặc biệt ở những phụ nữ từng trải qua cuộc chuyển dạ kéo dài, sinh khó hoặc có can thiệp sản khoa, thì có thể nghĩ đến tình trạng són tiểu do tổn thương đường tiết niệu. Đây là tình trạng khá nặng nề.

Còn đối với són tiểu sau sinh thông thường, nước tiểu thường rò rỉ khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc vận động.

Đó là những đặc điểm giúp chúng ta phân biệt giữa nước tiểu và sản dịch sau sinh.

4. Sinh mổ không giúp ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng són tiểu sau sinh

Hiện nay, phụ nữ có thể sinh thường hoặc sinh mổ. Vậy phương pháp sinh có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ són tiểu sau sinh hay không, thưa BS?

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh trả lời: Phương pháp sinh cũng chỉ quyết định một phần nguy cơ són tiểu sau sinh. Bởi vì khi xảy ra tình trạng són tiểu, có nghĩa là vùng sàn chậu của người phụ nữ đã suy yếu, khiến cơ thể không giữ được nước tiểu.

Về cơ chế chính gây tiểu không kiểm soát khi gắng sức, tình trạng này xuất phát từ sự suy yếu của cơ vòng và hệ thống nâng đỡ niệu đạo, khiến niệu đạo tăng tính di động. Do đó, khi ho, hắt hơi hoặc nâng vật nặng, cơ sàn chậu không còn khả năng nâng đỡ và dẫn đến són tiểu.

Nguyên nhân gây són tiểu ở phụ nữ sinh thường và sinh mổ vừa có điểm giống nhau, vừa có điểm khác nhau. Điểm giống nhau là cả 2 nhóm đều trải qua quá trình mang thai, khi toàn bộ vùng sàn chậu phải nâng đỡ em bé và nước ối trong suốt thai kỳ.

Ngoài ra, trong quá trình mang thai, sự thay đổi nội tiết tố khiến vùng sàn chậu giãn và yếu hơn, làm tăng nguy cơ tổn thương.

Khi sàn chậu đã suy yếu nhưng vẫn phải chịu thêm một trọng lượng tĩnh trong thời gian dài, vùng sàn chậu sẽ càng giãn ra và tổn thương nhiều hơn.

Đây chính là lý do phụ nữ sinh mổ vẫn có thể bị són tiểu sau sinh.

Đối với phụ nữ sinh thường, vùng sàn chậu còn phải giãn nở nhiều hơn trong quá trình chuyển dạ để em bé có thể chào đời. Vì vậy, phụ nữ sinh thường có thể có nguy cơ són tiểu cao hơn so với phụ nữ sinh mổ.

Tuy nhiên, chúng ta không thể bỏ qua những lợi ích của sinh thường. Khi sinh thường, em bé sẽ khỏe mạnh hơn, người mẹ tránh được những tai biến phẫu thuật và có thời gian hồi phục nhanh hơn.

Sinh mổ không phải là phương pháp giúp tránh được tình trạng són tiểu và các bệnh lý sàn chậu. Phương pháp này chỉ có thể trì hoãn chứ không ngăn chặn hoàn toàn các bệnh lý đó.

5. Sàn chậu suy yếu sau sinh khiến phụ nữ dễ bị són tiểu khi ho, hắt hơi hoặc vận động

Thực tế, nhiều chị em thắc mắc vì sao trước đây không gặp vấn đề gì, nhưng sau sinh, chỉ với những hoạt động thường ngày như ho, hắt hơi, cười lớn hoặc chạy nhảy cũng khiến nước tiểu rò rỉ không kiểm soát. Nhờ BS giải thích rõ hơn về tình trạng này.

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh trả lời: Chúng ta có thể hình dung bàng quang giống như một quả bong bóng, có một chiếc van để giữ nước tiểu không chảy ra ngoài. Còn sàn chậu giống như một mặt sàn, có nhiệm vụ siết chặt chiếc van này.

Khi cơ sàn chậu còn khỏe mạnh, các cơ sẽ siết được chiếc van, giúp nước tiểu không chảy ra ngoài.

Tuy nhiên, khi sàn chậu suy yếu, các cơ này giãn ra và không còn khả năng siết chặt chiếc van như trước. Lúc này, khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, áp lực đè xuống vùng sàn chậu sẽ khiến nước tiểu chảy ra ngoài.

6. Tập sàn chậu và điều trị không xâm lấn được ưu tiên cho phụ nữ bị són tiểu sau sinh

Vậy hiện nay có những phương pháp nào để điều trị tình trạng này? Đâu là lộ trình điều trị hiệu quả và an toàn dành cho phụ nữ sau sinh, thưa BS?

ThS.BS.CK1 Lê Hoàng Mỹ Hạnh trả lời: Hiện nay, y học đã có rất nhiều phương pháp điều trị són tiểu, từ xâm lấn đến không xâm lấn. Tuy nhiên, đối với những bà mẹ đang cho con bú, nguyên tắc điều trị là phải đảm bảo an toàn cho cả mẹ và nguồn sữa dành cho em bé.

Theo tôi, việc sử dụng thuốc nên được hạn chế tối đa, trừ khi thực sự cần thiết. Đối với các phương pháp phẫu thuật cũng vậy.

Bởi trong giai đoạn này, người mẹ vẫn còn nhạy cảm, chịu ảnh hưởng của nội tiết tố. Đôi khi, tình trạng són tiểu có thể hồi phục và người phụ nữ cũng có thể còn kế hoạch sinh thêm con trong tương lai.

Chính vì vậy, lộ trình điều trị an toàn và hiệu quả nhất là ưu tiên những phương pháp không dùng thuốc, không xâm lấn. Các phương pháp này bao gồm tập luyện cơ sàn chậu, kiểm soát cân nặng, tập Kegel, tập sàn chậu có phản hồi sinh học hoặc kích thích điện.

Đây là những phương pháp tương đối an toàn dành cho phụ nữ sau sinh.

>>> Đọc thêm Phần 2: Tập cơ sàn chậu từ khi mang thai giúp giảm nguy cơ són tiểu sau sinh