Hospice Spring - mô hình an dưỡng 0 đồng viết tiếp “mùa xuân cuối đời”

Chúng ta khởi đầu bằng thai kỳ khỏe mạnh, nhưng bị bỏ quên trong phút cuối cuộc đời

Dự án Hospice Spring nhen nhóm từ năm 2017, khi BS Võ Thành Long còn là sinh viên, được tham gia các hoạt động khám bệnh thiện nguyện. Ý tưởng ngày càng lớn mạnh hơn từ những ngày BS Long làm việc tại phòng hồi sức cấp cứu Covid-19 tại Bình Dương. 

Chứng kiến những người qua đời trong đau đớn, cô độc trong tiếng máy móc vô hồn, anh nhận ra một khoảng trống mênh mông trong quy trình chăm sóc sức khỏe, đó là việc chăm sóc bệnh nhân ở giai đoạn cuối đời.

“Chúng ta đều có khởi đầu rất tốt trong một thai kỳ khỏe mạnh, nhưng lại bị bỏ quên trong giây phút cuối cùng của cuộc đời.” bác sĩ Long chia sẻ. 

Sau nhiều chuyến tu nghiệp tại Hàn Quốc, anh nhận ra rằng đối diện với chết không nhất thiết phải là kêu la hay hoảng loạn. Nó có thể rất nhẹ nhàng, nếu người bệnh được chuẩn bị tốt về mặt tinh thần. Từ ý tưởng đó, Hospice Spring hình thành, là một trung tâm xã hội chuyên về hỗ trợ chăm sóc an dưỡng cuối đời.

Những căn phòng không số và cái tên đặc biệt “Alpha - Omega”

Hiện tại, Hospice Spring có 3 văn phòng tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM, duy nhất cơ sở tại TPHCM có nhà lưu trú trực tiếp. Đây là ngôi nhà chung dành cho những người bệnh "sa cơ lỡ vận", có hoàn cảnh khó khăn, hoặc đau lòng hơn là những người vì mâu thuẫn hay bệnh tật mà không thể ở cạnh người thân trong ngày cuối cùng.

BS Võ Thành Long chia sẻ: “Nhiều trường hợp bệnh nhân mà mình gặp, họ sống trong một cái không gian quá tệ. 4 người trong một gia đình sống chung 1 phòng khoảng 10m² thôi.

Hoặc là trường hợp một chị, đã lâu rồi nhưng mình vẫn nhớ. Người thân kiêng cữ, không muốn chị ấy mất tại nhà nên đã gọi xe cấp cứu để chị qua đời ở ngoài đường, nhưng xe cứ chạy lòng vòng mãi. Sau đó chị được đưa vào phòng cấp cứu và cuối cùng chị chọn kết thúc bằng việc rút dây oxy.

Một cái chết rất đau buồn, không có người thân bên cạnh, và không được chết tại nơi mình muốn.” 

Đó cũng chính là điều thôi thúc Hospice Spring thành lập khu lưu trú dành riêng cho bệnh nhân ở giai đoạn cuối đời, không còn điều trị và can thiệp y tế. BS Võ Thành Long quan niệm: “Cái chết tốt thật ra rất đơn giản, là được qua đời ngay ở không gian quen thuộc, yên tĩnh và bình yên!”

Tại đây, thay vì đánh số 1, 2, 3, bác sĩ Long đặt tên cho các phòng bằng tất cả sự trân trọng. Phòng Yêu thương: Dành cho những người mang tổn thương trong lòng, giúp họ cảm nhận được hơi ấm dù từ những người không cùng máu mủ. Phòng Hy vọng: Nơi xoa dịu nỗi sợ về đau đớn thể xác và sự bất định của tương lai. Phòng Vui mừng: Không gian hỗ trợ tâm lý, nơi tiếng cười và sự thư giãn được ưu tiên hàng đầu.

Đặc biệt nhất là tên phòng Alpha và Omega. Alpha là căn phòng trên cùng - nơi bệnh nhân vui chơi, ôn lại ký ức tuổi thơ. Omega là điểm dừng chân cuối cùng, nơi họ có thể an nghỉ một cách tĩnh lặng nhất.

Bác sĩ Long giải thích: “Chúng tôi muốn họ có một khởi đầu tốt tại Alpha và một kết thúc trọn vẹn tại Omega, không còn vướng bận”.

Khi tâm hồn cũng cần được “điều trị”

Tại Hospice Spring, tâm lý người bệnh được chăm sóc hàng đầu. ThS Tâm lý Hứa Phương Linh, chuyên viên của trung tâm, nhấn mạnh: “Trong mỗi người cần 50% sức khỏe về mặt thể chất, 50% sức khỏe về mặt tinh thần. Sức khỏe về mặt thể chất thường được ưu tiên, sức khoẻ đời sống tinh thần đôi khi không được quan tâm. Tôi nghĩ rằng việc hỗ trợ tâm lý rất cần để giúp mọi người giải tỏa được căng thẳng trong quá trình điều trị”.

Không chỉ bệnh nhân, mà cả người trực tiếp chăm sóc cũng cần được quan tâm. ThS Hứa Phương Linh chia sẻ: “Dựa vào khảo sát trên 40 phụ huynh ở khoa nhi tại Viện Huyết học Trung ương, có hơn 60% phụ huynh gặp rất nhiều vấn đề về căng thẳng, lo lắng trong quá trình chăm sóc cho con và hơn 60% phụ huynh muốn được hỗ trợ tâm lý. Khảo sát về sức khỏe tinh thần là trên 80%, bệnh nhân đều gặp phải vấn đề về rối loạn lo âu, trầm cảm.”

Thấu hiểu điều đó, Phương Linh đồng hành cùng Hospice Spring đã tư vấn tâm lý cho hơn 100 bệnh nhân qua online và tại nhà. Bên cạnh đó, hàng tuần, những buổi trị liệu bằng nghệ thuật cắm hoa, vẽ tranh được tổ chức. Với những người khó diễn đạt bằng lời nói, nghệ thuật chính là cánh cửa để họ khai phá và giải tỏa những cảm xúc bị đè nén bấy lâu.

Với Hospice Spring, bệnh nhân không chỉ được chăm sóc tại nhà lưu trú, người bệnh còn được hướng dẫn chăm sóc tận tình tại nhà. Câu chuyện về một "chiến binh K" được bác sĩ Long lắp đặt máy chơi game ngay tại giường bệnh đã gây xúc động mạnh trên mạng xã hội. Với trẻ em, chơi game không chỉ là giải trí, đó là liệu pháp trị liệu tinh thần giúp các em quên đi cơn đau.

Trong chuỗi các hoạt động của Hospice Spring, Nhà thuốc số 1 Spring Hospice không chỉ bán để gây quỹ mà còn thực hiện sứ mệnh "0 đồng" cho những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn những người sau khi rời bệnh viện thường rơi vào khoảng trống điều trị, không còn thuốc men duy trì.

Thay vì trao tiền mặt dễ bị sai lệch mục đích, trung tâm lựa chọn một cách làm chặt chẽ hơn: bệnh nhân có đơn thuốc rõ ràng sẽ được cấp phát trực tiếp, đảm bảo “đúng người, đúng nhu cầu, đúng thời điểm”. Cách làm này vừa giữ được tính minh bạch, vừa giúp sự hỗ trợ đi đúng đối tượng.

Tiêu chuẩn khắt khe, để mùa xuân không phải là một mùa trong năm

Dù là hoạt động thiện nguyện, nhưng chuyên môn tại Spring cực kỳ khắt khe. Tất cả nhân viên muốn trực tiếp chăm sóc bệnh nhân đều phải vượt qua kỳ thi với giáo trình 700 trang, đạt trên 70 điểm trong kỳ thi 100 câu hỏi chuyên sâu. Đối với tình nguyện viên (TNV) phải hoàn thành khóa đào tạo 8 giờ.

Về tác phong, Spring có những quy tắc "cứng nhắc" nhưng đầy tinh tế: TNV nữ không trang điểm đậm, không sử dụng nước hoa, không mặc váy, không đeo trang sức,... khi thăm nhà để tránh làm bệnh nhân tự ti trước sự hao mòn của bản thân. 

Không chỉ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bệnh nhân, Hospice Spring còn đặc biệt quan tâm đến TNV, BS Long chia sẻ: “TNV phải có sức khỏe tinh thần khỏe mạnh, không có người thân qua đời trong vòng một năm. Vì trong vòng một năm người thân qua đời, tình nguyện viên rất dễ nhớ lại những kí ức đau buồn khi tham gia”.

Bên cạnh đó, để đồng bộ quy trình làm việc, đảm bảo tiêu chuẩn chăm sóc giảm nhẹ tại cả 3 đơn vị, Hospice Spring cũng đã đưa ra yêu cầu, tất cả các nhân viên phải tham gia khóa đào tạo tại cơ sở Hà Nội trước khi bắt đầu công việc.

Gắn bó với trung tâm gần 2 năm qua, chị H. Tem - Điều dưỡng tại Trung tâm Hospice Spring chia sẻ về một góc nhìn khác của nghề y: “Trước đây, trong suy nghĩ của mình, học điều dưỡng sẽ chăm sóc cho bệnh nhân khỏi bệnh. Lúc mới đến với trung tâm, mình rất băn khoăn, bệnh nhân ở giai đoạn cuối đời, không thể khỏi bệnh thì mình sẽ phải làm gì? 

Khi làm việc mình mới thấy, bệnh nhân về nhà thì hầu như người nhà sẽ trực tiếp chăm sóc nhưng có những tình huống người nhà không biết cách làm, rất lo lắng và sợ hãi.

Nhân viên Hospice Spring sẽ hướng dẫn họ cách kiểm soát cơn đau, vết thương cần rửa thế nào… họ sẽ biết cách xử lý tốt hơn. Ở trung tâm của mình, chăm sóc bệnh nhân bằng sự yêu thương và đối với bệnh nhân nào cũng như thế”.

Kết thúc hành trình chăm sóc một bệnh nhân, điều mà đội ngũ Hospice Spring nhận lại không phải là thù lao, mà là sự bình an của người ra đi và sự nhẹ lòng của người ở lại. Bác sĩ Võ Thành Long tâm sự: “Chuyên ngành này hình thành khi y tế đã bất lực. Nó không cần máy móc cao siêu, nó chỉ cần tấm lòng trắc ẩn”.

Tại Hospice Spring, mùa xuân không phải là một mùa trong năm. Đó là trạng thái của tâm hồn khi ta được yêu thương và ra đi trong phẩm giá của một con người.