GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định: Người “nhạc trưởng” phía sau ca ghép tim ngoạn mục

Ghép tim được xem là một trong những đỉnh cao của phẫu thuật Tim mạch. Nơi đó hội tụ không chỉ trình độ chuyên môn cao, hệ thống máy móc tối tân, sự phối hợp nhịp nhàng của ekip mà còn là bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp của người thầy thuốc.

Cuộc chạy đua của hơn 100 nhân viên y tế

Để một quả tim có thể đập lại từng nhịp trong lồng ngực bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối, đó không phải là phép màu hay nỗ lực của riêng một cá nhân. Theo GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, một ca ghép tim tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM quy tụ sự tham gia của hơn 100 nhân viên y tế. Thậm chí, nếu là ghép đa tạng, con số này có thể lên tới 200 người.

Sự đồng bộ phải đạt đến mức hoàn hảo tuyệt đối. GS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ, hành trình ghép tim bắt đầu từ rất lâu trước khi bệnh nhân bước lên bàn mổ.

Đó là vai trò của các bác sĩ nội khoa miệt mài điều trị, canh chuẩn xác “cửa sổ vàng” - thời điểm hoàn hảo nhất để bệnh nhân có đủ điều kiện nhận tạng.

Đó là cuộc chiến thầm lặng của các chuyên gia miễn dịch, cân bằng mong manh giữa thuốc chống thải ghép và nguy cơ nhiễm trùng.

Và đó còn là cuộc chiến thực sự của các bác sĩ hồi sức, bởi như lời GS Nguyễn Hoàng Định nhấn mạnh: “Khi chúng ta đóng xương ức bệnh nhân lại, lúc đó cuộc chiến mới thực sự bắt đầu”.

Ký ức về ca ghép tim xuyên Tết vẫn còn in đậm trong tâm trí ông như một minh chứng cho sự phối hợp ngoạn mục. Nhận được cuộc gọi từ Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) chỉ đúng 1 tiếng trước khi chuyến bay cất cánh đi lấy tạng, trong khi người nhận tim đang kẹt giữa dòng xe cộ mùng 6, mùng 7 Tết ở Bà Rịa - Vũng Tàu.

Lực lượng công an, công tác xã hội lập tức được huy động để mở đường, đưa bệnh nhân đến sân bay Tân Sơn Nhất. Máu của bệnh nhân được lấy ngay tại sân bay, gửi theo ê-kíp bay ra Bắc để thử phản ứng chéo. Mọi bánh răng của bộ máy khổng lồ đó đã khớp vào nhau không một sai số.

Khi được hỏi điều gì làm nên sự phối hợp nhịp nhàng ấy, vị giáo sư trải lòng: “Điều kiện tiên quyết để một ê-kíp có thể ghép thành công đòi hỏi văn hóa của tổ chức. Đó là thứ văn hóa tận hiến, lúc nào cũng hết mình, và là văn hóa đoàn kết nội bộ. Chỉ với tinh thần lúc nào cũng sẵn sàng vì người bệnh, chúng ta mới có thể phối hợp được một đội ngũ lớn đến như vậy.”

Căn phòng 18 độ C và nhịp đập phá vỡ sự tĩnh lặng

Thành công của hiện tại được xây đắp từ những bước đi đầu tiên đầy áp lực. Nhớ về ca ghép tim đầu tiên tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, mắt GS Định ánh lên xúc động. Đó là thành quả của 3 năm ròng rã chuẩn bị, vượt qua những trở ngại khốc liệt của đại dịch COVID-19.

Đêm diễn ra ca mổ, nhiệt độ phòng mổ được hạ xuống 18 độ C để đảm bảo khu vô trùng. Tĩnh lặng bao trùm không gian, cái lạnh thấm vào da thịt, nhưng nhiệt huyết trong mỗi người thầy thuốc thì đang sục sôi.

Chính tay GS Định đã ôm thùng chứa quả tim được hiến tặng bay từ Hà Nội vào TP.HCM. Sức nặng ông mang trên tay lúc đó không chỉ là một thực thể sinh học, mà là sinh mạng của một con người và cả niềm gửi gắm thiêng liêng của một gia đình mất đi người thân.

“Tất cả mọi người đều cảm giác như một dây cung được căng lên rất căng, vừa háo hức trông chờ nhưng đồng thời cũng thấy một trách nhiệm rất lớn. Lỡ mà mình làm không thành công thì cả quy trình phía sau như thế nào? Bữa đó, tuy không khí rất lạnh nhưng mọi người đều rất nóng”, GS Định bồi hồi nhớ lại.

Trong căn phòng ấy, sự hiện diện lặng lẽ mà vững chãi của PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM đã trở thành điểm tựa tinh thần to lớn cho toàn ê-kíp. Khi quả tim được đặt vào lồng ngực yếu ớt, mũi sốc điện được kích hoạt. Và rồi... nhịp đập đầu tiên vang lên.

“Tôi nghĩ lúc đó nhịp tim của tôi nó cũng nhanh lên rất nhiều. Thấy quả tim đập lại, dần dần lấy lại sức co bóp và đập đều đặn, mọi gánh nặng như được trút bỏ. Trái tim người bệnh đập lại, và trái tim của những người thầy thuốc chúng tôi vỡ òa trong hạnh phúc.” GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ đầy xúc động.

Chiếc cầu nối cho những nhịp tim hồi sinh

Đối với GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, ghép tim chưa bao giờ thuần túy chỉ là vấn đề kỹ thuật cơ học. Đằng sau những đường dao, những mũi khâu là một trái tim đong đầy trắc ẩn của người thầy thuốc.

Mọi ca ghép tim đều khởi nguồn từ một sự mất mát tột cùng. Trước khi bắt đầu bất kỳ ca mổ ghép tạng nào, vị “nhạc trưởng” cùng toàn thể ê-kíp luôn dành những phút giây tĩnh lặng, cúi đầu tri ân sâu sắc người hiến tạng và gia đình của họ.

Hành trình của GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định và các đồng nghiệp không chỉ dừng lại ở việc điều trị, mà còn là nỗ lực nối dài sự sống cho người bệnh, từ những khoảnh khắc mong manh nhất, khi ranh giới sống còn chỉ được tính bằng giờ.

Gửi gắm lời nhắn nhủ đến những bệnh nhân đang bên bờ vực thẳm, vị bác sĩ có một niềm tin mãnh liệt: “Hãy đừng mất hy vọng, bởi vì xã hội chúng ta còn rất nhiều điều tốt đẹp và sự nhân văn. Chúng tôi là những người sẽ làm việc với sự cẩn trọng cao nhất, bởi chúng tôi thấu hiểu sâu sắc rằng, sau mỗi một ca ghép tạng, là một sự hy sinh vô giá.”

Khép lại những ca mổ kéo dài nhiều giờ, rời phòng phẫu thuật khi mọi thứ đã tạm ổn định, GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định lại tiếp tục trở về với guồng công việc quen thuộc: theo dõi hậu phẫu, trao đổi chuyên môn và chuẩn bị cho những ca tiếp theo.

Công việc khám chữa bệnh mỗi ngày vẫn diễn ra, áp lực không giảm, nhưng với ông và các đồng nghiệp, mỗi bệnh nhân vượt qua được giai đoạn nguy kịch là thêm một lý do để tiếp tục bền bỉ với lựa chọn của mình.