GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng: Người đứng sau kỳ tích sửa van tim không mở ngực đầu tiên tại Việt Nam
Là một trong những người đứng sau ca kẹp sửa van tim qua da (MitraClip) đầu tiên mở ra kỷ nguyên chữa lành trái tim không cần mổ phanh tại Việt Nam, GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng đã dành hơn 30 năm đưa kỹ thuật nước nhà đàng hoàng vươn tầm quốc tế. Song với vị tân Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, di sản lớn nhất không chỉ nằm ở những kỹ thuật đỉnh cao, mà là ngọn lửa nghề được ông kiên trì “cầm tay chỉ việc” trao truyền cho thế hệ kế cận.

Năm 2014 đánh dấu một mốc son chói lọi của chuyên ngành tim mạch nước nhà: Viện Tim mạch Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai) thực hiện thành công ca can thiệp sửa van hai lá qua đường ống thông bằng thiết bị MitraClip đầu tiên tại Việt Nam. Đứng sau thành tựu mang tính bước ngoặt ấy là những nỗ lực thầm lặng của GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng cùng các cộng sự.
Trước đây, người mắc bệnh hở van hai lá nặng, nhất là người cao tuổi, suy kiệt hoặc mang nhiều bệnh nền, thường phải đối mặt với một cuộc đại phẫu mở ngực xẻ xương ức đầy rủi ro. Nhiều người buộc phải buông xuôi vì không đủ sức chịu đựng cuộc mổ.

Kỹ thuật MitraClip đã xoay chuyển hoàn toàn cục diện: Toàn bộ hệ thống kẹp kim loại siêu nhỏ được luồn khéo léo qua tĩnh mạch đùi, đi ngược lên buồng tim để kẹp hai mép van bị hở lại với nhau. Bệnh nhân chỉ cần gây tê tại chỗ, không phải chịu vết mổ dài đau đớn, và chỉ sau khoảng 3 ngày đã có thể xuất viện, trở lại sinh hoạt bình thường. Sự kiện ấy không đơn thuần là một ca phẫu thuật thành công, mà là cánh cửa mở ra một thời kỳ mới: Y học Việt Nam làm chủ kỹ thuật can thiệp cấu trúc tim phức tạp hàng đầu thế giới ngay trên sân nhà.
Là học trò kế cận của những cây đại thụ sáng lập ngành tim mạch như GS Phạm Gia Khải, GS Đỗ Doãn Lợi, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng từng bôn ba tu nghiệp tại các trung tâm tim mạch lừng danh: Đại học Ajou (Hàn Quốc), Bệnh viện Massachusetts thuộc Đại học Harvard, và Đại học California San Francisco (Hoa Kỳ). Dưới sự dìu dắt của người thầy lớn - GS Thạch Nguyễn, ông gom góp những tinh hoa tiến bộ nhất mang về quê hương.
Để rồi nhiều năm sau, vị thế của tim mạch can thiệp Việt Nam đã đảo chiều ngoạn mục. Từ chỗ phải cử người ra nước ngoài tầm sư học đạo, giờ đây các bác sĩ quốc tế tìm đến Việt Nam để học hỏi kinh nghiệm can thiệp tim bẩm sinh, nong van tim, can thiệp động mạch chủ hay đặt stent graft. Tại các hội nghị tim mạch danh giá nhất ở Hoa Kỳ, châu Âu hay Singapore, luôn có những phiên chuyên đề riêng để lắng nghe kinh nghiệm thực chiến từ Việt Nam.

Hơn 300 công trình khoa học, gần 30 đầu sách chuyên khảo uy tín (trong đó có những cuốn xuất bản tại Hoa Kỳ) là minh chứng cho một vị thế tự tin: Y học Việt Nam không chỉ theo sau, mà đang đàng hoàng sánh vai cùng các nền y học tiên tiến.
Hàng vạn ca nhồi máu cơ tim hay tắc mạch hiểm nghèo ở vùng sâu, vùng xa không thể chờ đợi bác sĩ tuyến trên chuyển về, bởi mỗi phút trôi qua là một phần cơ tim hoại tử. Trong khi quy chuẩn quốc tế đào tạo một bác sĩ can thiệp mất tới 8 năm sau đại học, GS Phạm Mạnh Hùng chọn một hướng đi mang bản sắc thực chiến Việt Nam: Đào tạo tại chỗ, cầm tay chỉ việc.

Ông rút ngắn thời gian bằng cách đưa các bác sĩ tuyến tỉnh về Viện Tim mạch đào tạo tập trung 1 năm, rồi trong năm tiếp theo, đích thân các thầy sẽ về tận cơ sở địa phương để cùng đứng bàn mổ. Thầy cầm tay chỉ từng đường luồn ống thông, từng thao tác nong bóng hay bung stent cho tới khi học trò tự tin đứng độc lập. Nhờ cách làm quyết liệt đó, mạng lưới can thiệp tim mạch đã phủ rộng khắp các tỉnh, thành. Người dân nghèo ở biên giới hay hải đảo khi cơn đau thắt ngực ập đến đã có thể được cứu sống ngay tại quê nhà trong “thời gian vàng”.
Dù ở vị trí Viện trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8 Bộ Công an), tân Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2028, hay trên bục giảng Trường Đại học Y Hà Nội, tước vị mà ông trân quý nhất vẫn là hai chữ: Thầy Hùng.


Giáo sư từng chia sẻ, nghề y cực nhọc vô cùng, đồng tiền kiếm được từ nghề cũng rất nhọc nhằn. Nhưng người làm nghề y có quyền tự hào về những điều mình mang lại cho đời. Tâm nguyện lớn nhất của người thầy là thấy thế hệ sau giỏi hơn thế hệ trước, như lớp sóng sau chồng lên lớp sóng trước, được tiếp cận kỹ thuật hiện đại hơn, ngọn lửa nghề sáng hơn. Đó mới là cái phúc lớn nhất của người bệnh và của nền y học nước nhà.”

Với GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, hạnh phúc lớn nhất sau mỗi ngày làm việc kéo dài đến tận đêm khuya không nằm ở những tấm bằng khen hay danh hiệu, mà là khoảnh khắc rút ống thông ra khỏi cơ thể người bệnh, nghe nhịp tim họ đập đều đặn trở lại, và nhận tin nhắn từ một học trò ở tỉnh xa: “Thầy ơi, ca can thiệp khó vừa được cứu sống rồi!”.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình





