9 ca ghép tim đầu tiên và “giấc mơ lớn” về trung tâm ghép tạng của BV Đại học Y Dược TPHCM

Khi nào bệnh nhân suy tim cần được ghép tim?

Theo GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định - Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, ghép tim là phương pháp điều trị cho người bệnh suy tim giai đoạn cuối, khi điều trị nội khoa không còn đáp ứng hoặc không thể tối ưu thêm. Ở giai đoạn này, người bệnh thường nhập viện lặp đi lặp lại vì các đợt suy tim nặng, sau đó tạm hồi phục rồi lại tái nhập viện.

Chuyên gia nhấn mạnh, vấn đề quan trọng là nhận diện đúng “cửa sổ vàng” để chỉ định ghép tim. Đây là thời điểm người bệnh suy tim bắt đầu có các đợt nhập viện thường xuyên hơn, rơi vào NYHA III - IV, chức năng thận suy giảm, xuất hiện rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc máy ICD phải sốc điện cho bệnh nhân. Nếu vượt qua giai đoạn này, người bệnh có thể suy đa cơ quan, suy dinh dưỡng nặng, suy kiệt do tim và mất cơ hội điều trị bằng ghép tim.

Trong thực hành, các yếu tố tiên lượng xấu như huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg, creatinin trên 160 micromol/L, natri dưới 120 mEq/L, không dung nạp hoặc không sử dụng được các thuốc nền tảng điều trị suy tim như ức chế men chuyển, ARNI hoặc beta-blocker… đều cần được lưu ý. Càng nhiều yếu tố nguy cơ, tỷ lệ sống còn của người bệnh càng giảm.

GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định cũng nhắc đến cụm từ “I NEED HELP” như một cách nhận diện người bệnh suy tim tiến triển cần được xem xét điều trị nâng cao, bao gồm ghép tim hoặc hỗ trợ tuần hoàn cơ học.

Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, số lượng người bệnh suy tim được quản lý khá lớn. Từ tháng 4/2023, bệnh viện phối hợp mô hình quản lý đa trung tâm với Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Tim mạch An Giang và một số bệnh viện khu vực Mekong, theo dõi thêm 502 người bệnh suy tim. Trong đó, khoảng 3 - 5% có chỉ định ghép tim - con số không nhỏ nếu đặt trong bối cảnh nguồn tạng hiến còn rất hạn chế.

9 ca ghép tim đầu tiên và bài toán phát triển hiến - ghép tạng

Chương trình ghép tim tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM được chuẩn bị trong nhiều năm, với sự chuyển giao kỹ thuật từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ, quá trình này không chỉ dừng ở ký kết trên giấy tờ mà là sự hỗ trợ rất tận tình từ ê-kíp Việt Đức. Sau gần 4 năm đào tạo, bệnh viện đã có gần 200 chứng chỉ được cấp cho nhiều chuyên ngành, từ phẫu thuật, gây mê hồi sức, nội khoa đến công tác xã hội, nhằm hình thành một ê-kíp ghép tim hoàn chỉnh.

Từ tháng 10/2024 đến tháng 5/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện 9 ca ghép tim. So với 115 ca của Bệnh viện Việt Đức, con số này còn khiêm tốn, nhưng với một chương trình mới triển khai, đây là kết quả bước đầu đáng khích lệ.

Trong 9 trường hợp, khoảng 2/3 là trẻ em do bệnh nhi được ưu tiên trong danh sách chờ ghép. Phần lớn người bệnh mắc bệnh cơ tim giãn; một số trường hợp khác là bệnh cơ tim xốp, bệnh cơ tim hạn chế hoặc suy tim EF giảm. Đáng chú ý, ca đầu tiên là trường hợp ghép tim bất đồng nhóm máu ABO, đến nay lâm sàng ổn định. Một bệnh nhân rất nặng, phụ thuộc vận mạch liều cao và ngưng tim khi vào phòng mổ, đã được ê-kíp vừa hồi sức vừa phẫu thuật, sau đó hồi phục tốt.

Sau ghép, người bệnh được theo dõi chặt chẽ theo khuyến cáo của Hội Ghép tim phổi quốc tế, bao gồm điều trị thuốc chống thải ghép, phát hiện sớm thải ghép cấp và sinh thiết cơ tim thường quy. Theo chuyên gia, việc theo dõi sát sau ghép là yếu tố then chốt giúp nâng cao tỷ lệ sống còn lâu dài.

Bên cạnh kết quả chuyên môn, báo cáo cũng đặt ra nhiều trăn trở về phát triển hiến - ghép tạng tại Việt Nam. Luật hiến, lấy, ghép mô tạng ra đời từ năm 2006 đến nay đã gần 20 năm, trong đó tiêu chuẩn xác định chết não, giới hạn độ tuổi người hiến dưới 18 tuổi, cơ chế chi trả chi phí hồi sức người hiến chết não và tổ chức điều phối tạng vẫn còn nhiều bất cập.

GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định cho rằng, ghép tim không phải nhiệm vụ riêng của từng bệnh viện mà là công việc của cả hệ thống: từ nhà làm luật, Bộ Y tế, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia đến từng bệnh viện và các ê-kíp chuyên môn. Với những kết quả ban đầu, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM kỳ vọng tiếp tục phát triển hoạt động hiến - ghép tạng, hướng đến thành lập trung tâm ghép tạng trong thời gian tới.

>>> Tim mạch học 2026: AI, thuốc tác động gen và chăm sóc từ xa sẽ bùng nổ