Dinh dưỡng

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp tư vấn: Hiểm họa nào từ nguồn nước sinh hoạt nhiễm độc?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp
BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp

Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam Xem thông tin

Nước và vai trò của nước sạch là vấn đề được BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp - Chủ tịch Hội Dinh dưỡng và Thực phẩm TPHCM trao đổi xuyên suốt trong chương trình tư vấn trực tuyến trên AloBacsi.

1. Thưa BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp, bà Maude Barlow - nguyên cố vấn cao cấp về nước cho Chủ tịch Đại hội đồng Liên hiệp quốc từng nói: “Không có nước thì không có thực phẩm, không có sức khỏe, không có trường học, không có bình quyền và không có hòa bình”. Vì sao nước sạch lại quan trọng như vậy, thưa BS? Thế nào gọi là nguồn nước sạch? Các tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước sạch?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Về thắc mắc này tôi xin được giải đáp như sau:

Vai trò của nước sạch

Chúng ta có lời dẫn từ những nhà khoa học, chính trị gia về vai trò của nước. Trong lịch sử từng có những trường hợp ô nhiễm nước và gây ra ngộ độc đại trà. Tôi còn nhớ thời điểm trước, ở Bangladesh xảy ra tình trạng ô nhiễm nước ngầm asen gây ra ngộ độc hàng loạt ở quốc gia này và các vùng lân cận. Đây là câu chuyện liên quan đến sức khỏe cộng đồng. Trong lịch sử cũng có nhiều cuộc chiến tranh chỉ vì tranh chấp nguồn nước.

Nước đóng vai trò rất trong quan trọng trong đời sống sinh hoạt, sức khỏe. Đầu tiên là góp phần sản xuất ra lương thực - thực phẩm, giúp canh tác, chăn nuôi, trồng trọt, đồng thời còn chế biến thực phẩm. Lương thực là vấn đề tất yếu của cuộc sống, vì vậy không có nước sẽ không có lương thực, dẫn đến nhiều hệ lụy trong đời sống.

Nếu đói ăn thì vẫn có thể sống một tháng, nhưng chúng ta không thể sống thiếu nước quá 2 ngày. Nước quan trọng như không khí vậy, nếu thiếu sẽ khiến chúng ta chết rất nhanh.

Vai trò thứ hai là sức khỏe. Trong cơ thể mỗi người chủ yếu là nước. Ở người lớn, 50-55% trọng lượng cơ thể nữ giới là nước, nam giới vào khoảng 60%. Đây là lý do nam giới thường khát và uống nước nhiều hơn nữ giới. Đặc biệt, đối với trẻ em có đến 80% trọng lượng cơ thể là nước. Tế bào của chúng ta căng lên được là nhờ trong tế bào chất phần lớn chứa nước.

Về chức năng của nước thì có rất nhiều. Đầu tiên, nước là dung môi tham gia hỗ trợ các phản ứng hóa học xảy ra trong cơ thể, nếu không có các phản ứng này thì không thể cử động được.

Thứ hai, nước là yếu tố quan trọng để xảy ra các phản ứng sinh hóa trong cơ thể. Có các phản ứng này sẽ giúp chuyển hóa các thực phẩm con người ăn vào thành các nguyên liệu để xây dựng thành tế bào, ví dụ tế bào các amino axit (hay còn gọi là các axit amin) được chuyển hóa từ thực phẩm giàu chất đạm như thịt, cá, trứng, sữa. Ngoài ra, còn chuyển hóa ra nguyên liệu cũng quan trọng không kém đó là màng tế bào, cấu thành bởi các axit béo chuyển hóa từ các thực phẩm giàu chất béo. Tất cả các tế bào khác trong cơ thể đều cần nguồn năng lượng để hoạt động đó là các glyco được chuyển hóa từ chất bột đường. Vì vậy, nếu chúng ta ăn mà không có nước thì sẽ không xảy ra phản ứng sinh hóa, điều này dẫn đến không có nguyên liệu để xây dựng, giúp tế bào tồn tại để tăng trưởng ở trẻ em, tăng trưởng thai nhi.

Thứ ba, nước là nguồn tạo ra chất nhờn để các đầu khớp để co, giãn, gập, duỗi mềm mại. Ngoài ra, màng tim, màng phổi, cơ hoành, ngay cả miệng của chúng ta nếu không có nước thì sẽ không thể nào chuyển động được. Như vậy, nước giúp cho các bộ phận, cơ quan trong cơ thể chuyển động nhịp nhàng.

Thứ tư, nước có nhiệm vụ vô cùng quan trọng, đó là điều nhiệt. Nếu chúng ta bị mất nước thì sẽ thấy người như bị sốt. Bên cạnh đó, nếu nhiệt độ cơ thể cao nhưng không đáp ứng đủ nước thì nước sẽ mất qua da để điều nhiệt duy trì nhiệt độ cơ thể hằng định ở khoảng 37 độ C. Nếu nhiệt độ cao hoặc thấp quá sẽ gây hại tế bào.

Vai trò cuối cùng, nước giúp thải độc. Nếu không có nước thì các chất độc trong quá trình chuyển hóa, trong quá trình chúng ta sinh sống sẽ không thải ra được. Vì vậy, chúng ta sẽ bị nhiễm độc trong cơ thể.

Thế nào là nước sạch?

Nước sạch là nước sau khi xử lý đạt được chất lượng để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của con người như ăn uống, vệ sinh cơ thể. Nước sạch dùng cho sản xuất thực phẩm cũng có những điều kiện như vậy.

Nước đạt chất lượng khi đã xử lý và đáp ứng đủ các thông số kỹ thuật mà quy chuẩn quốc gia về nước sạch sử dụng cho con người. Theo quy chuẩn quốc gia về nước sinh hoạt, chúng ta phải đạt được tối thiếu 99 thông số trong các nhóm khác nhau.

Các tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước sạch?

Các tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước sạch tương đối nhiều và gây ảnh hưởng đến sức khỏe, có thể kể đến:

- Ô nhiễm bởi các vi sinh vật như vi trùng, siêu vi trùng, ký sinh trùng, nấm.

- Ô nhiễm bởi các chất vô cơ, kim loại nặng.

- Ô nhiễm bởi các chất hữu cơ như Hiđrôcacbon đã vòng thơm - một trong những chất gây ung thư.

- Ô nhiễm bởi các thuốc bảo vệ thực vật.

- Ô nhiễm bởi các nguồn khác như phóng xạ.

Cuộc sống sẽ ra sao nếu thiếu nguồn nước sạch

2. Bác sĩ vừa nhắc đến tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước có thể chia ra làm nhiều loại: kim loại nặng, các hợp chất vô cơ, vi khuẩn trong nước. Vậy trong đó, ở nước ta tác nhân nào thường gặp nhất và nguy hiểm nhất? Hiểm họa nào từ nguồn nước sinh hoạt nhiễm bẩn?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Ở nước ta có nhiều nguồn có thể gây ô nhiễm nước. Theo những nghiên cứu, khảo sát về vấn đề ô nhiễm nước thì chúng ta thấy trước tiên, nước dễ bị ô nhiễm bởi vi sinh vật, thứ 2 là các chất vô cơ đặc biệt là kim loại nặng, thứ 3 là các thuốc bảo vệ thực vật và cuối cùng các chất hữu cơ. Đây là những tác nhân khiến nước không đảm bảo chất lượng dùng trong sinh hoạt.

Nếu sử dụng lâu dài, thường xuyên nguồn nước không đảm bảo có thể gây ra một số tác hại:

- Nguồn nước bị nhiễm các vi vinh vật gây ra các bệnh lý nhiễm trùng như tiêu chảy. Trên thực tế đã có những trận dịch tả do sử dụng nước sông hồ, nguồn nước không sạch. Đây là căn bệnh lây qua đường tiêu hóa, từ nguồn nước bị nhiễm Salmonella.

Bên cạnh tiêu chảy, trong các bệnh lý nhiễm trùng do nguồn nước còn phải kể đến nhiễm các ký sinh trùng như giun, sán. Hiện, vẫn có những báo cáo về các ca bệnh nhiễm ký các ký sinh trùng ở não, hay gọi là viêm não do ký sinh trùng, viêm phổi do ký sinh trùng… gây ra.

Ngoài ra, nước bị ô nhiễm do các vi sinh vật còn gây các bệnh lý ngoài da (da tay, da chân, niêm mạc như viêm kết mạc), viêm nhiễm đường sinh dục (chủ yếu ở nữ giới do kết cấu sinh dục của các chị em rất dễ bị nhiễm trùng), nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng toàn thân có thể gây tử vong.

- Nguồn nước bị ô nhiễm do các chất vô cơ và các kim loại nặng có thể gây ra bệnh lý ở hệ thống thần kinh, trong đó có thần kinh trung ương, và trẻ em thường là nhóm người bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Ngoài ra, nó còn gây ra tình trạng thiếu máu, chẳng hạn nếu bị ngộ độc chì thì bị thiếu máu ở trẻ em, đây là tình trạng khá phổ biến mà chúng ta không để ý và thường “đổ lỗi” cho thiếu sắt, thiếu vitamin B9, B12. Bên cạnh đó, nó cũng gây tổn thương đến các cơ quan liên quan đến thải độc, khi tổn thương thì dễ dẫn đến suy đa cơ quan, suy gan, suy thận mà lý do là từ nguồn nước bị nhiễm các chất vô cơ, kim loại nặng. Nếu nhiễm asen thì rất nguy hiểm, vì đây là chất cực độc, người ta ví nó như vua của các chất độc, có thể dẫn đến tử vong.

- Một vấn đề khiến nhiều người lo lắng đó là dùng nước ô nhiễm có thể dẫn đến các bệnh lý ung thư. Giai đoạn đầu gây tổn thương, biến đổi các tế bào và dẫn đến khởi nguồn sinh ung thư nếu chúng ta bị nhiễm các kim loại nặng, các chất vô cơ, các chất hữu cơ…

Như vậy, nếu sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm từ các tác nhân kể trên, khi đi vào cơ thể đều gây tổn hại cho sức khỏe, không chỉ nhiễm trùng, tiêu chảy mà còn có các bệnh lý ở thần kinh, bệnh lý làm suy đa cơ quan, các bệnh lý ung thư. Đây là vấn đề chúng ta cần chú ý và tìm ra giải pháp phù hợp nhất để sống khỏe, sống vui.

3. Thời gian vừa qua, hạn mặn khốc liệt uy hiếp nhiều tỉnh thành ở ĐBSCL và khô hạn tại các tình Tây Nguyên, tình trạng này khiến người dân thiếu nguồn nước sạch để sinh hoạt, thậm chí nhiều gia đình chấp nhận dùng nguồn nước từ sông bơm lên. Hạn mặn gây ảnh hưởng thế nào? Nhất là với những người có hệ miễn dịch yếu như người già, trẻ em, phụ nữ mang thai?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Chắc chắn sẽ có nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến thời tiết, biến đổi khí hậu, trong đó có hạn mặn.

Bình thường, nếu không xảy ra tình trạng hạn mặn thì nguồn nước sẽ giúp làm sạch đồng ruộng, phù sa dồi dào, mùa màng tươi tốt hơn. Khi có nguồn nước đầy đủ, chúng ta có thể dùng các phương pháp đơn giản như lọc thô để lấy nước sinh hoạt vẫn đảm bảo hơn về vấn đề vệ sinh.

Nhưng nếu nước ít, sông hồ cạn do hạn mặn, khi kiểm tra sẽ thấy vi sinh, kim loại nặng, chất vô cơ nhiều hơn. Đặc biệt, nếu chẳng may những vùng có sản xuất công nghiệp quy mô nhỏ và chưa kịp đầu tư khâu xử lý nước thải thì chắc chắn nguồn nước này sẽ không tốt, ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là người có hệ thống miễn dịch yếu như người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em, người đang mắc bệnh. Sử dụng nguồn nước ô nhiễm khiến cho tình trạng bệnh nặng thêm, lão hóa nhanh hơn, trẻ em chậm tăng trưởng, chậm phát triển thai kỳ. Ngoài ra, sẽ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cao hơn do sử dụng nước từ sông, hồ đã khô cạn.

Vì vậy, chúng ta phải có giải pháp để làm sao có thể cung cấp nguồn nước sạch tận nơi cho người dân sử dụng. Như chúng ta đã biết, thời gian vừa qua trên các phương tiện truyền thông có nhiều doanh nghiệp, cộng đồng đã tài trợ để đặt bình, thùng chứa nước ở những vùng bị hạn mặn, giúp người dân có nguồn nước sạch để sử dụng. Bên cạnh đó, có nhiều đơn vị còn cung cấp hệ thống xử lý nước hiện đại, máy lọc nước quy mô gia đình để có giải pháp tốt hơn cho người dân.

Nước và vai trò của nước sạch

4. Qua phần tư vấn của BS giúp chúng ta thấy rằng nước sạch là vô cùng quan trọng với cuộc sống và sức khỏe. Vậy xin hỏi BS, mỗi ngày chúng ta cần cung cấp bao nhiêu lượng nước cho cơ thể? Trẻ em và người lớn có khác nhau không? Có trường hợp nào không nên uống nhiều nước không thưa BS? Nếu có, những người này nên uống bao nhiêu là đủ?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Đây là vấn đề quan trọng, chúng ta cần thực hành mỗi ngày.

Trung bình, người lớn khỏe mạnh cần 2,5 lít nước mỗi ngày. Trong đó có khoảng 1,1 - 1,5 lít nước uống vào cơ thể, phần còn lại khoảng 1 lít nước là đến từ thực phẩm. Ngoài ra, còn một lượng nước nữa chiếm phần nhỏ khoảng 300ml, đó là nước có được trong quá trình chuyển hóa các thực phẩm ăn vào. Như vậy, chúng ta cần đưa vào cơ thể trung bình 2,5 lít/ ngày, để cân bằng nhu cầu vai trò của nước như phần đầu đã nói.

Lượng nước vào cơ thể còn tùy thuộc vào từng đối tượng. Nam giới cần uống nước nhiều hơn nữ giới, khoảng 20% là đạt yêu cầu với điều kiện hoạt động bình thường. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng hoặc hoạt động ngoài trời thì cần bổ sung lượng nước nhiều hơn, tùy theo mức độ mất mồ hôi mà sẽ có lượng nước uống vào phù hợp.

Với người cao tuổi do bản chất hoạt động thể lực ít hơn, nhu cầu dinh dưỡng cũng ít đi, do đó lượng nước đưa vào cơ thể sẽ ít hơn so với độ tuổi trưởng thành. Nhưng cũng không ít đi quá nhiều, khoảng 10% thôi.

Với một số trường hợp có bệnh lý cần phải uống ít nước hơn. Chẳng hạn như mắc bệnh tim mạch (giai đoạn suy tim), bệnh lý thận, bệnh lý gan mật, tiêu hóa sẽ có chỉ định hạn chế nước Những trường hợp này các bác sĩ sẽ có hướng dẫn cụ thể, chúng ta nên thực hiện đúng theo lời khuyên.

Ngược lại sẽ có trường hợp phải uống nước nhiều hơn. Chẳng hạn như người đang bị tiêu chảy, bác sĩ thường khuyên nên bù nước bằng nước có điện giải (oresol hoặc nước muối đường) hoặc người nôn ói, bệnh lý có đặt ống dẫn lưu khiến lượng nước mất ra ngoài nhiều hơn thì chúng ta phải bù vào nhiều hơn. Đặc biệt là những người hoạt động thể lực nhiều như vận động viên thể thao cần uống nhiều nước hơn, có khi gấp đôi lượng nước người thường chúng ta uống hàng ngày.

Trẻ em lại là đối tượng khó hơn nhiều, vì có nhiều độ tuổi khác nhau, từ trẻ sơ sinh, trẻ đến tuổi đi nhà trẻ, trẻ tiểu học, trung học… Với trẻ em dưới 6 tháng tuổi, bú mẹ hoàn toàn thì không cần uống thêm nước. Trẻ lớn hơn có cân nặng từ 1-10kg thì 1kg cần cung cấp 100ml nước (100ml/ 1kg). Trẻ nặng hơn từ 10 - 20kg, cứ 1 kg cân nặng thì cần cung cấp 50ml nước (50ml/ 1kg). Trẻ nặng hơn 20kg thì phải giảm xuống còn 20ml/ 1kg. Đây là công thức các bà mẹ có thể áp dụng để tính lượng nước con cần uống.

Chúng ta nên chọn các loại nước giống như tự nhiên, nghĩa là có chất khoáng bên trong, không nên chọn nước tinh khiết vì sẽ không cung cấp đủ các chất khoáng, điện giải mà bản thân nước đang có giúp cho sức khỏe tốt hơn.

Uống bao nhiêu nước một ngày là đủ?

5. Trong dịch bệnh COVID-19 vừa qua, uống nước đầy đủ cũng là một trong những lời khuyên được các chuyên gia thường xuyên nhắc đến. Nước có vai trò như thế nào trong việc phòng ngừa các dịch bệnh ạ? Liệu nước có giúp nâng cao hệ miễn dịch không thưa bác sĩ? Vì sao?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Mặc dù dịch bệnh tạm lắng nhưng vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ, do đó chúng ta vẫn phải tiếp tục thực hiện các giải pháp được Chính phủ, ngành Y tế khuyến cáo. Đến thời điểm này, Việt Nam đã có những thành công được ghi nhận bởi các Tổ chức Y tế thế giới và các quốc gia phát triển trong việc kiểm soát COVID-19.

Câu hỏi đặt ra là nước có vai trò trong phòng ngừa dịch bệnh COVID-19 không? Câu trả lời là có. Khi dịch bệnh đang trong giai đoạn phức tạp thì tôi đã có cơ hội trò chuyện, trao đổi trên AloBacsi về chủ đề Nâng cao sức đề kháng để phòng ngừa COVID-19, trong đó tôi cũng nhấn mạnh thông điệp của Tổ chức Y tế thế giới là cần uống đủ nước và uống nước sạch.

Như đầu chương trình tôi đã nói, nước có vai trò trong quá trình chuyển hóa của cơ thể. Việc chúng ta uống đủ nước sẽ giúp nâng cao sức đề kháng, nếu không uống đủ nước thì các chất dinh dưỡng mà chúng ta đưa vào cơ thể sẽ không thể chuyển hóa thành các chất nâng cao hoạt động của tế bào trong hệ thống miễn dịch. Chúng ta cần vitamin A, vitamin C, E, D, sắt, kẽm, selen… để hỗ trợ cho tế bào miễn dịch hoạt động tốt. Do đó, chúng ta cần nước để chuyển hóa các chất, giúp tế bào miễn dịch hoạt động tốt, nâng cao sức đề kháng.

Vai trò thải độc của nước cũng chính là giúp nâng cao sức đề kháng. Thứ nữa là khi họng bị các loại vi trùng, siêu vi trùng tấn công, nếu uống đủ nước, thường xuyên thì các loại vi khuẩn sẽ không thể bám và tấn công vào niêm mạc hầu họng được.

Uống đủ nước không chỉ để phòng ngừa COVID-19 mà còn nhiều loại bệnh tật, đặc biệt là các bệnh lý nhiễm trùng. Do đó, chúng ta nên uống nước hàng ngày, uống thường xuyên không nên để khát mới uống. Đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi chúng ta cần nhắc nhở uống nước nhiều hơn, vì nhóm người này các tế bào thần kinh cảm giác nhận biết cảm giác khát hơn kém.

Ngoài việc uống đủ nước, uống nước sạch chúng ta vẫn cần thực hành nhiều giải pháp khác như đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, rửa tay, vệ sinh cơ thể, súc miệng thường xuyên, ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng mới giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể phòng ngừa bệnh tật.

Hiểm họa nào từ nguồn nước sinh hoạt nhiễm độc?

6. Quý độc giả thân mến, MC biết được thông tin, trong dịp COVID-19 vừa qua, BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp - đại diện cho Hội Dinh dưỡng Thực phẩm đã đích thân trao tặng nhiều máy lọc nước cho các Bệnh viện, Trung tâm y tế với sự đồng hành của Máy lọc nước Daikiosan - Tập đoàn Đại Việt.

Nhân chương trình hôm nay, MC và quý khán giả cũng có câu hỏi gửi đến chuyên gia, chương trình này có ý nghĩa như thế nào? Vì sao BS Diệp nhận lời đồng hành cũng như tự mình trao tặng cho các đại diện bệnh viện, Trung tâm y tế? Dưới góc nhìn của mình, BS Diệp đánh giá về câu chuyện này như thế nào?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Thực ra đây cũng là nhiệm vụ của chúng tôi, bởi các thành viên của Hội Dinh dưỡng thực phẩm TPHCM cũng như Hội Dinh dưỡng Việt Nam đều tự ngẫm thấy phải giúp người dân tiếp cận thông tin và những sản phẩm công nghệ tốt nhất nhằm phục vụ sức khỏe. Với đại dịch COVID-19, chúng tôi may mắn đã được Tập đoàn Đại Việt hỗ trợ giai đoạn đầu tiên là 100 máy lọc nước RO, giúp các đơn vị y tế tuyến đầu phòng chống dịch COVID-19 ở TPHCM.

Mục tiêu của việc này là cung cấp nước cho những người cách ly, để kiểm soát dịch bệnh lây lan trong cộng đồng. Ví dụ, bệnh viện tuyến đầu điều trị COVID-19 ở Cần Giờ bình thường là đơn vị thực hiện nhiệm vụ khác, khi hoạt động điều trị, cách ly bệnh nhân COVID-19 rất cần ngay lập tức nguồn nước sạch và có bổ sung vi khoáng để nâng cao sức đề kháng, người được cách ly bảo vệ sức khỏe. Các cán bộ y tế ở đây thuộc diện tăng cường, điều kiện ban đầu không thể tốt như các bệnh viện đang hoạt động bình thường. Cho nên chúng tôi vận động và trang bị, lắp đặt ngay lập tức các máy lọc nước RO.

Tôi cũng có chia sẻ là mỗi đơn vị như vậy có 10 máy lọc nước RO để đảm bảo có nước sạch. Tất nhiên ở những cơ sở y tế này đã có nước, nhưng giải pháp này tốt hơn, bởi đã có những chứng cứ công nghệ áp dụng vào cuộc sống.

Tuy nhiên, trong bối cảnh này, chúng tôi đã hình thành một “đội đặc nhiệm” có 1 bác sĩ, 2 bạn kỹ thuật viên (là kỹ sư) và 1 lái xe đi đến 10 cơ sở y tế tham gia trực tiếp vào việc lắp đặt máy lọc nước. Đây là nhiệm vụ bình thường của một công dân. Nước đặc biệt quan trọng, không phải đối với người bệnh, người dân mà còn có các cán bộ y tế, đặc biệt là các cán bộ tuyến đầu phải đi tăng cường chống dịch.

Thực ra dự án này cũng có ý nghĩa bởi góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bởi nếu chúng ta sử dụng nước đóng chai, mỗi ngày ít nhất phải vứt khá nhiều chai nhựa, và đấy là nguồn gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy chúng tôi rất cảm ơn sự hỗ trợ và động viên của lãnh đạo Sở Y tế TPHCM, của Hội Y học TPHCM và sự đồng hành của nhà tài trợ, đặc biệt là tập đoàn Đại Việt.

7. Thưa BS, nhiều người cho rằng nhìn nước sinh hoạt trong nghĩa là sạch rồi? Như vậy có đúng không ạ? Có dấu hiệu nào giúp nhận biết nước sinh hoạt nhiễm bẩn, nhiễm độc không ạ?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Chúng ta phải phân biệt rõ nước sạch và nước sinh hoạt khác nhau, nước sạch dùng để sinh hoạt, ví dụ như giặt quần áo cũng phục vụ sinh hoạt của mình, so với nước để uống, để chế biến thực phẩm là khác nhau. Vì vậy đối với câu hỏi làm sao bằng mắt thường có thể biết nước sạch hay không? Chắc chắn 100% mặt thường không giải quyết được việc này. Mắt thường chỉ có thể cảm quan được nước đục, nước có mùi, có vị khác lạ. Nếu nước đã đục, khác lạ như vậy thì 100% nước này không đạt yêu cầu để sử dụng trong sinh hạt thông thường, chứ chưa nói đến việc sử dụng trong ăn uống.

Đối với các chất vô cơ, kim loại nặng trong nước chắc chắn không có mùi, và không đủ tạo vị khác biệt thì không thể nhận diện được. Đối với vi khuẩn, kính hiển vi cần độ phóng đại lớn mới nhìn được siêu vi trùng. Do đó, phải sử dụng nước sạch với điều kiện được các cơ quan chức năng (như đơn vị cung cấp nước, đơn vị kiểm soát nước) xét nghiệm mới biết được nước có thật sự sạch hay không.

8. Nhiều người dân còn có thói quen dùng nước máy hoặc nước giếng khoan, sông hồ đun sôi để uống & nghĩ đến 100 độ C thì đã an toàn như vậy có đúng không?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Chắc chắn quan điểm này là không đúng. Chúng ta tưởng tượng nhé, tại sao phải đun sôi nước? Tại vì khi đun sôi, nhiệt độ từ 100 độ C trở lên, và đun sôi trong 5 phút, tức là từ khi sôi thì phải đun sôi tiếp. Tại sao như vậy? Vì sẽ giết được nhiều vi trùng, nhưng chỉ một phần thôi, chứ không thể giết hết. Sẽ có trứng của ký sinh trùng và nang của nó không chết ở nhiệt độ 100 độ C. Hơn nữa, các chất vô cơ, hữu cơ, tồn dư của thuốc bảo vệ thực vật không thể dùng nhiệt độ để xử lý. Như vậy không nên nghĩ đun sôi nước là đã có nước hoàn toàn sạch.

Dùng nước giếng, nước máy, nước sông hồ rõ ràng là chưa qua xử lý. Định nghĩa nước sạch là qua xử lý mới đảm bảo chất lượng mới có thể sử dụng trong sinh hoạt. Vì vậy, những nước này chưa qua xử lý, chỉ có 1 giia đoạn ra nhiệt để tiêu diệt một số vi khuẩn nếu có tồn tại trong nước.

9. Một số người khác thì tìm đến giải pháp nước đóng bình, đóng chai. BS Diệp như vậy có phải là giải pháp an toàn cho một nguồn nước đảm bảo chất lượng cho sức khoẻ chưa?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Chúng ta sử dụng nước đóng chai, đóng bình là được, với những điều kiện như sau:

Thứ nhất, nhà sản xuất nước đóng chai, đóng bình tuân thủ các quy định có liên quan về việc sản xuất nước.

Thứ hai, nhà sản xuất lớn là chưa đủ, phải có đạo đức nghề nghiệp tốt, tuân thủ các quy định liên quan, như bao nhiêu lâu lấy nước để thử, nội kiểm, ngoại kiểm, thử theo các chỉ tiêu nào? Tại vì mỗi lần thử như vậy, kinh phí khá lớn, cho nên nhiều nhà sản xuất chưa chú ý đến việc này.

Do đó tôi nhấn mạnh 2 vấn đề: chúng ta sử dụng được với thương hiệu và tuân thủ các quy định liên quan. Hiện nay chúng ta có quy đinh mới là quy chuẩn Việt Nam về tiêu chuẩn nước sử dụng cho sinh hoạt mới được ban hành năm 2018. Quy chuẩn này là QCVN 2018 thay thế cho QCVN ban hành năm 2009. Nếu nhà sản xuất không cập nhật  quy định mới là một trong những câu hỏi của người tiêu dùng.

Về mặt người tiêu dùng, khi dùng nước đóng chai, đóng bình, ngoài việc cảm quan thông thường, chọn lựa thương hiệu, điều quan trọng nữa là phải nhìn bằng mắt: chai bình có cũ kỹ không, có an tâm không. Bởi đôi khi nhà sản xuất không tốt người dùng sẽ nhiễm vi nhựa, bởi thùng chứa có vi nhựa thôi nhiễm vào trong nước, và người tiêu dùng không thể nhìn bằng mắt thường. Và vô hình chung chúng ta uống các hạt nhựa vào người, các cơ quan trong cơ thể phải hoạt động để đẩyvi nhựa ra ngoài. Các bạn cũng cần biết rằng cơ thể đẩy vi nhựa ra ngoài rất khó và ảnh hưởng đến sức khỏe.

Như vậy có thể uống các loại nước đóng chai nếu đạt được các tiêu chuẩn về nước sạch và lưu ý về bình. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần bảo vệ môi trường, nếu thải ra nhiều chai nhựa, bình nhựa thì các công nhân môi trường sẽ quá tải; nhựa tồn tại hàng nghìn năm, điều này góp phần gây ô nhiễm môi trường, các thế hệ sau sống trong môi trường rác nhựa. Đây là vấn nạn lớn cần chung tay để giảm thiểu.

10. Nhiều gia đình hiện nay đã chuyển sang sử dụng máy lọc nước để nấu nướng, uống cho đảm bảo. Vậy nên lựa chọn máy lọc nước như thế nào? Tiêu chí ra sao hay cần phải có các thông số, ký hiệu gì để chọn lựa an tâm hơn?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Nhiều quảng cáo cho thấy các loại máy lọc xong có thể uống ngay, điều này có đảm bảo không thưa bác sĩ? Sử dụng máy lọc nước cần lưu ý gì?

Nhiều gia đình càng ngày sử dụng máy lọc nước càng nhiều, bởi trước đây chưa có các giải pháp công nghệ phù hợp, do đó giá thành cao và không phải hộ gia đình nào cũng tiếp cận được. Vì sao nên dùng máy lọc nước? Thứ nhất sẽ kinh tế hơn nhiều so với sử dụng nước đóng bình, đóng chai. Thứ hai, góp phần bảo vệ môi trường.

Tiêu chí để chọn máy lọc nước:

Thứ nhất là thương hiệu, bởi điều này rất quan trọng. Với những nhà sản xuất lớn có thương hiệu lớn, việc tuân thủ các quy chuẩn là ưu tiên đối với họ.

Thứ hai là các lõi lọc. Nếu lõi lọc là lõi ceramic (thường gọi là siêu bền) có tuổi thọ cao, sẽ bớt tốn tiền để mua lõi lọc mới.

Thứ ba, màng RO chất lượng cao. Màng RO có nguồn gốc từ đâu, lọc được cấp độ nào, tuổi thọ là bao nhiêu? Bởi trong máy lọc nước, màng RO là mắc tiền nhất.

Thứ tư, nước thải ra. Nếu chọn máy có nước thải ít vừa tiết kiệm nước nguồn và phản ánh lõi lọc tốt. Lõi lọc có nhiều cấp, tùy theo vùng miền, nhu cầu gia đình sẽ chọn các cấp độ lõi lọc khác nhau. Nhiều nhất à 10 lõi lọc, nhưng không phải 10 lõi lọc là luôn luôn tốt với tất cả mọi người. Nếu điều kiện nước nguồn tốt, như nguồn cấp từ các nhà máy nước thì chỉ cần 6 cấp đã đạt yêu cầu và lọc được các phần: lọc thô (lọc được huyền phù), lọc kim loại nặng, lọc vi khuẩn (màng RO lọc được 99,9% vi khuẩn), lọc được các tác nhân vật lý.

Thứ năm, lõi bù khoáng. Sau khi lọc, những chất khoáng trong nước có vai trò rất quan trọng như magie, mangan cung cấp cho cơ thể từ nước chiếm 40% nhu cầu khuyến nghị. Trong thực phẩm không được nhiều như nước. Nếu bù điện giải thì được cái lợi: uống nước cung cấp thêm các chất khoáng này. Hai chất khoáng này có vai trò quan trọng với xương. Hơn nữa, nó còn tham gia vào quá trình chuyển hóa và dẫn truyền vận cơ, do đó thêm tiêu chí bù khoáng.

Bên cạnh những tiêu chí về tài chính, thương hiệu thì cũng nên quan tâm đến cung cấp dịch vụ của nhà sản xuất và tư vấn. Có những vùng sử dụng nước trực tiếp từ sông hồ, đương nhiên phải sử dụng các loại máy lọc nước khác. Nước đã xử lý rồi thì sử dụng máy khác. Khi sử dụng máy lọc, chúng ta có thể uống trực tiếp mà không phải lo lắng.

11. BS Ngọc Diệp vừa chia sẻ là có thể uống trực tiếp từ máy lọc. Không biết nên lựa chọn theo tiêu chí nào và những lưu ý nếu quyết định dùng máy lọc nước hộ gia đình?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Nếu quyết định dùng máy lọc nước uống trực tiếp thì rất tốt, bởi không phải đun nước, vừa tiết kiệm nhiên liệu lại bảo vệ môi trường. Nếu sử dụng điện hay ga thì tốn rất nhiều nước để sản xuất điện, ga. Thứ hai nữa là thải ra môi trường các chất thải không cần thiết. Do đó nên chọn những loại uống trực tiếp.

Khi chọn nên chọn loại có lõi lọc nhiều cấp để lọc được các kim loại, vô cơ, hữu cơ, tác nhân vật lý. Nhưng nếu muốn uống luôn tại nguồn nên tham khảo tiêu chí lọc hết các vi khuẩn, bảo vệ sức khỏe.

Trong trường hợp chưa có điều kiện sử dụng các loại máy lọc nước để uống trực tiếp, mà phải đun sôi, sau khi đun sôi nước xong phải để nguội thì chỉ nên uống trong ngày, không nên cho vào những bình chứa và uống liên tục nhiều ngày. Bởi khi để nước đun sôi nguội trong bình chứa rất dễ nhiễm các vi khuẩn và dẫn đến mắc các bệnh lý nhiễm trùng. Thêm nữa, nước đun sôi để lâu sẽ tạo ra các tính thể không có lợi cho sức khỏe. Do đó, nước đun sôi để nguội chỉ nên uống trong 24 giờ trong ngày.

12. Là người đứng đầu Hội Dinh dưỡng Thực phẩm TPHCM, BS đã có kế hoạch hay dự định gì trong tương lai để giúp người dân có nguồn nước sạch? Cuối chương trình, mong bác sĩ đưa ra lời khuyên làm sao để bảo vệ gia đình chống lại bệnh tật từ nguồn nước bị ô nhiễm?

BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trả lời: Hội Dinh dưỡng Thực phẩm TPHCM đã có tuổi đời khá lâu - 30 năm, mọi người trong hội đã qua nhiều thế hệ, chúng tôi nghiên cứu, tìm ra các giải pháp phù hợp và tìm cách giúp đỡ, hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật cho các nhà sản xuất để áp dụng khoa học công nghệ, đưa ra các sản phẩm phù hợp với sức khỏe và điều kiện của người Việt. Máy lọc nước cũng là một trong những áp dụng của hội viên Hội Dinh dưỡng Thực phẩm TPHCM. Máy lọc nước tốt thì sẽ có nước tốt, sức khỏe được bảo vệ và nâng cao.

Ngoài nhiệm vụ tham gia nghiên cứu khoa học, tìm tòi các giải pháp, kinh nghiệm của các nước tiên tiến mà chúng tôi may mắn được nghiên cứu, học tập và đưa về việt Nam, tìm những mối liên hệ, cách thức để đưa những sản phẩm tốt ra thị trường, đó là nhiệm vụ chung của Hội Dinh dưỡng Thực phẩm TPHCM.

Với tất cả quý độc giả, mỗi người cần có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho cá nhân và gia đình. Nước rất quan trọng, không thể thiếu trong cuộc sống, chỉ nên sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày, và nên lựa chọn những giải pháp thông minh nhất, phù hợp nhất, công nghệ tiên tiến nhất để nâng cao sức khỏe cho chính mình. Chúng tôi hy vọng nước sạch không những phòng bệnh, giúp cơ thể duy trì sức khỏe mà còn cung cấp chất khoáng, hỗ trợ phát triển xương và các cơ quan, tế bào cơ thể mạnh khỏe, trẻ lâu.

Trân trọng cảm ơn BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp và Máy lọc nước Daikiosan - Tập đoàn Đại Việt đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này!


AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật