GS.TS.BS Võ Thành Nhân: 30-40% bệnh nhân than phiền về tim mạch có rối loạn thần kinh tim

Rối loạn thần kinh tim ở bệnh nhân tim mạch là một trong 3 đề tài được GS.TS.BS Võ Thành Nhân - Chủ tịch Liên chi hội Tim mạch Can Thiệp TPHCM trình bày tại Hội nghị khoa học “Cập nhật chẩn đoán và điều trị bệnh lý người cao tuổi”.

GS.TS. BS Võ Thành Nhân - Chủ tịch Liên chi hội Tim mạch Can Thiệp TPHCM

Mở đầu đề tài: “Lo âu và các rối loạn tâm thần liên quan ở bệnh nhân tim mạch”, GS.TS. BS Võ Thành Nhân đưa ra 11 dấu hiệu và triệu chứng phổ biến giúp mọi người nhận diện tình trạng lo âu, bao gồm:

1. Cảm thấy lo lắng, bồn chồn hoặc căng thẳng
2. Cảm thấy nguy hiểm sắp xảy ra, hoảng loạn hoặc cam chịu
3. Nhịp tim nhanh
4. Thở nhanh (tăng thông khí)
5. Đổ mồ hôi
6. Run sợ
7. Cảm thấy yếu đuối hoặc mệt mỏi
8. Khó tập trung hoặc suy nghĩ về bất cứ điều gì khác ngoài lo lắng hiện tại
9. Khó ngủ
10. Gặp vấn đề về đường tiêu hóa
11. Khó kiểm soát lo lắng. Có sự thôi thúc né tránh những điều gây ra lo lắng.

GS Thành Nhân cho biết: Mặc dù ít được chẩn đoán, tần suất rối loạn thần kinh tim được cho là chiếm 30-40% bệnh nhân có than phiền về các chức năng tim mạch.

Lo âu ở bệnh nhân tim mạch có biểu hiện: Sau hội chứng mạch vành cấp (ACS), 20-30% bệnh nhân trải qua mức độ lo âu tăng cao. Ở bệnh nhân mạch vành (CAD) chờ phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) 25% bệnh nhân trải qua các mức độ lo lắng trước phẫu thuật.

Phân tích gộp từ 38 nghiên cứu của Easton và cộng sự: ước tính khoảng 29% bệnh nhân suy tim trải qua mức độ lo âu tăng cao, và 13% đáp đáp ứng các tiêu chí cho một rối loạn lo âu.

Tỷ lệ lưu hành của rối loạn lo âu lan tỏa (GAD) là 11% và tỷ lệ mắc trọn đời là 26% ở bệnh nhân mạch vành.

Về ảnh hưởng của lo âu trên bệnh nhân tim mạch: lo âu dẫn đến tăng 26% nguy cơ biến cố mạch vành. Tỷ lệ bệnh nhân có triệu chứng đau ngực không do bệnh tim mạch cao hơn ở các bệnh nhân bị rối loạn lo âu. Sau nhồi máu cơ tim, rối loạn lo âu lan tỏa có liên quan đến nguy cơ tử vong tăng gần gấp đôi trong 10 năm sau đó. Ngay cả những bệnh nhân mạch vành ổn định thì rối loạn lo âu lan tỏa cũng đem lại nguy cơ bất lợi gấp đôi trong 2 năm sau đó.

Về vấn đề điều hòa mối quan hệ giữa trầm cảm/lo âu và sức khỏe, sau phần giải thích cơ chế sinh lý, GS Thành Nhân cho biết tình trạng viêm cũng thúc đẩy trầm cảm lo âu bằng cách giảm chất dẫn truyền thần kinh monoamine trong não, làm giảm phản ứng chống trầm cảm, hơn nữa nó cũng liên quan đến việc phát triển các mảng xơ vữa. Cuối cùng, rối loạn chức năng nội mô có liên quan trực tiếp đến tình trạng viêm và được kết hợp với trầm cảm, lo âu và bệnh tim mạch. Tóm lại, nó có khả năng là một sự kết hợp của các quá trình chia sẻ sinh lý và sự lựa chọn lối sống, giúp giải thích các mối quan hệ quan sát được giữa trầm cảm, lo âu và sức khỏe tim mạch.

Để điều trị rối loạn lo âu và rối loạn dạng cơ thể, gồm có các phương pháp:

- Điều trị không dùng thuốc: giáo dục hành vi sức khỏe, tập thể dục và tâm lý trị liệu.

- Dùng thuốc: gồm có các họ thuốc chống trầm cảm, họ thuốc an thần kinh, họ thuốc giải lo âu.

Tiếp đến, GS Thành Nhân phân tích ưu, nhược điểm của các thuốc điều trị lo âu trên bệnh nhân tim mạch, chẳng hạn một số thuốc sẽ có tác dụng không mong muốn: hạ huyết áp tư thế, tạo cục máu đông, làm tăng tác dụng hạ áp của các thuốc điều trị tăng huyết áp, rối loạn tiết sữa, vú to bất thường…

Đề tài của GS.TS.BS Võ Thành Nhân là tư liệu quý giúp các bác sĩ tim mạch điều trị tốt hơn cho bệnh nhân của mình, quan tâm sâu sát đến tình trạng tâm lý của họ và cân nhắc, lựa chọn thuốc phù hợp với tình trạng của người bệnh.

Tại hội nghị lão khoa toàn quốc 2020, GS.TS.BS Võ Thành Nhân còn mang đến 2 đề tài: “Điều trị VTE ở bệnh nhân đang có ung thư: Heparin có phải là lựa chọn duy nhất?”, và “Khuyến cáo từ hội tim mạch châu Âu trong điều trị kháng đông trên bệnh nhân rung nhĩ sau can thiệp mạch vành”, bên cạnh vai trò là chủ tọa của nhiều phiên tại hội nghị.

Hồng Nhung