Gan to: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

I. Gan to là gì?

Gan là 1 trong những cơ quan nội tạng lớn nhất cơ thể, nó có rất nhiều vai trò và nhiệm vụ như:

• Giải độc
• Lọc máu
• Chức năng miễn dịch
• Chống nhiễm trùng
• Sản sinh các hoạt chất hỗ trợ tiêu hóa thức ăn
• Sản xuất mật
• Sản xuất albumin
• Chuyển hóa chất béo
• Chuyển hóa carbohydrate
• Tổng hợp angiotensinogen
• Tổng hợp protein
• Kiểm soát đông máu
• Hấp thu và chuyển hóa bilirubin
• Lưu trữ vitamin và khoáng chất

Gan cũng là cơ quan nội tạng duy nhất có thể hồi phục trở lại sau khi phẫu thuật. Nếu bạn phải cắt hoặc hiến một phần gan của mình, nó sẽ tái tạo lại kích thước ban đầu. Phần được cấy ghép cũng sẽ phát triển.

Gan là cơ quan quan trọng của cơ thể, khi bị gan to cơ thể sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều

Gan to, hay gan lớn, là sự gia tăng kích thước gan. Nếu bạn có một lá gan to, điều đó có thể có nghĩa là bạn có:

• Bệnh gan
• Ung thư, chẳng hạn như bệnh bạch cầu
• Một căn bệnh di truyền
• Bất thường về tim và mạch máu
• Nhiễm trùng
• Nhiễm độc tố

Gan to có thể làm giảm khả năng hoạt động của gan và khiến gan không thể đảm nhận tốt vai trò của mình đối với cơ thể. Vì vậy, bạn cần phải đến gặp bác sĩ nếu có các dấu hiệu hoặc triệu chứng của gan to.

II. Dấu hiệu cảnh báo gan to

Gan to có thể không có bất kỳ triệu chứng nào. Nhưng nếu một tình trạng bệnh lý khiến gan to của bạn, bạn có thể gặp các triệu chứng nghiêm trọng như:

• Vàng da và mắt
• Đau cơ
• Mệt mỏi
• Ngứa da
• Buồn nôn hoặc nôn mửa
• Đau bụng
• Chán ăn
• Sưng bàn chân
• Dễ bầm tím
• Sụt cân
• Tăng kích thước bụng

Nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số trên bạn cần đến bệnh viện thăm khám để được bác sĩ đánh giá. Ngoài ra, nếu gặp các triệu chứng nguy hiểm dưới đây cần phải được chăm sóc y tế khẩn cấp:

• Đau bụng không thuyên giảm
• Sốt và vàng da
• Nôn ra máu
• Khó thở
• Phân đen hoặc có máu đỏ tươi trong phân

Gan to cũng có triệu chứng gần giống như các bệnh lý về gan khác

III. Nguyên nhân gây gan to

Gan to thường là dấu hiệu cho thấy mô bên trong gan đã bị tổn thương và không hoạt động bình thường được nữa.

Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến có thể gây tổn thương gan, bao gồm:

• Dùng một số loại thuốc, chẳng hạn như amiodarone và statin
• Ung thư gan hoặc ung thư phát triển từ trong gan
• Ung thư di căn hoặc ung thư bắt đầu ở các cơ quan khác và di căn đến gan
• Xơ gan, hoặc tổn thương trước và sẹo gan do chất độc như rượu
• Viêm gan siêu vi (phổ biến nhất là A, B hoặc C), hoặc các bệnh nhiễm trùng gan khác nhau do virus gây ra
• Bệnh gan do rượu, hoặc một loạt các tổn thương gan bao gồm tích tụ mỡ, viêm
• Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), hoặc tích tụ chất béo trong gan của bạn không phải do rượu
• Bất thường về tim và mạch máu, hoặc tình trạng tắc nghẽn các tĩnh mạch dẫn lưu gan hoặc đưa máu đến
• Suy tim sung huyết làm giảm chức năng bơm máu của tim, gây ra tình trạng ứ máu tại tim, phổi và các mô, cơ quan trong cơ thể. Lúc này gan sẽ bị sung huyết và phát triển lớn hơn. Đây được gọi là bệnh gan to sung huyết.

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân ít phổ biến hơn gây ra bệnh to gan bao gồm:

• Ung thư hạch, còn gọi là ung thư hạch bạch huyết
• Bệnh bạch cầu, một loại bệnh ung thư liên quan tới máu và tủy xương
• Đa u tủy gây tích tụ sắt trong gan
• Bệnh Wilson, là kết quả của sự tích tụ đồng trong gan và các cơ quan khác
• Bệnh Gaucher, khiến các chất béo tích tụ trong gan
• Viêm gan do nhiễm độc hóa chất
• Tắc nghẽn ống mật hoặc túi mật, thường do sỏi mật
• Nang gan là túi chứa đầy chất lỏng trong gan

IV. Yếu tố nguy cơ dẫn đến gan to

Gan to cũng có thể do di truyền. Bạn sẽ có khả năng mắc bệnh cao nếu bạn hoặc gia đình của bạn có tiền sử:

• Rối loạn tự miễn dịch, đặc biệt là những rối loạn ảnh hưởng đến gan
• Bệnh viêm ruột
• Bệnh gan mãn tính
• Ung thư gan
• Bệnh hồng cầu hình liềm
• Béo phì
• Các yếu tố về lối sống cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan to, bao gồm:
• Uống quá nhiều rượu
• Xăm mình, truyền máu và quan hệ tình dục không an toàn khiến bạn có nguy cơ nhiễm HIV và viêm gan B và C
• Sử dụng các loại thảo mộc như ma hoàng, comfrey và tầm gửi

Để biết gan to hay không cần phải làm xét nghiệm, vì không thể tự sờ và chẩn đoán

V. Phương pháp chẩn đoán gan to

Gan nằm bên dưới cơ hoành ở phần trên, phía bên phải của ổ bụng. Gan nằm về phía bên phải của dạ dày (bao tử) và bao gồm túi mật.

Bạn không thể sờ hoặc cảm nhận được gan to hay không, mà sẽ thường được phát hiện khi đi khám sức khỏe.

Kích thước và trọng lượng của gan tăng lên một cách tự nhiên theo tuổi tác. Đối với trẻ em, gan thường được đo thông qua phần dày nhất của nó từ trên xuống dưới.

Gan trưởng thành được đo bằng chiều dài. Có thể sử dụng siêu âm để ước tính đường kính trung bình của gan người lớn.

Kích thước gan trung bình thay đổi theo độ tuổi, cụ thể:

• 6,4 cm trong 1 đến 3 tháng
• 7,6 cm trong 4 đến 9 tháng
• 8,5 cm trong 1 đến 5 năm
• 10,5 cm trong 5 đến 11 năm
• 11,5 đến 12,1 cm trong 12 đến 16 năm
• 13,5 cm +/- 1,7 cm cho phụ nữ trưởng thành
• 14,5 cm +/- 1,6 cm cho nam giới trưởng thành

Hình dạng cơ thể, cân nặng và giới tính cũng có thể ảnh hưởng đến kích thước của gan. Bác sĩ sẽ tính đến những điều này khi kiểm tra gan của bạn để tìm các dấu hiệu có thể có của bệnh gan to.

Để tìm hiểu nguyên nhân tại sao bạn bị bệnh gan to, bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm các xét nghiệm chẳng hạn như:

• Công thức máu toàn bộ để kiểm tra số lượng tế bào máu bất thường
• Men gan để đánh giá chức năng gan
• Xquang bụng, để đánh giá các cơ quan trong ổ bụng
• Chụp CT cho hình ảnh độ phân giải cao của bụng
• MRI cho hình ảnh độ phân giải cao của các cơ quan cụ thể trong ổ bụng
• Siêu âm, sử dụng sóng âm thanh để đánh giá gan và các cơ quan khác trong ổ bụng

Nếu bác sĩ nghi ngờ tình trạng nghiêm trọng hơn, có thể đề nghị bạn làm sinh thiết gan. Sinh thiết gan là thủ thuật mà bác sĩ sẽ lấy một mẫu gan nhỏ trong gan của bạn để kiểm tra dưới kính hiển vi, nhờ đó giúp chẩn đoán chính xác tình trạng, nguyên nhân bệnh lý và có phác đồ điều trị kịp thời.

VI. Cách điều trị gan to

Việc điều trị bệnh gan to sẽ phụ thuộc vào các rối loạn gây ra chứng to gan của bạn. Một số phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Thuốc và phương pháp điều trị suy gan hoặc các bệnh nhiễm trùng như viêm gan C
• Hóa trị, phẫu thuật hoặc xạ trị ung thư gan
• Cấy ghép gan cho tổn thương gan
• Điều trị căn nguyên cho ung thư di căn
• Điều trị ung thư hạch hoặc bệnh bạch cầu, tùy thuộc vào loại, mức độ lây lan và sức khỏe tổng thể của bạn
• Bỏ rượu hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác

Từ bỏ thói quen xấu gây gan to và giúp lá gan luôn khỏe mạnh

Sau khi bác sĩ xác nhận gan to, thường sẽ khuyên bạn nên thay đổi lối sống để đảm bảo sức khỏe cho gan như:

• Hạn chế uống rượu
• Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh
• Tập thể dục thường xuyên
• Giảm cân nếu bạn thừa cân

VII. Làm sao ngăn ngừa bệnh gan to?

Có nhiều yếu tố lối sống có thể gây ra bệnh gan to. Kiểm soát những yếu tố này có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh đó là:

• Tuân theo lối sống lành mạnh và duy trì cân nặng hợp lý.
• Kiểm soát tốt lượng đường trong máu nếu bạn bị tiểu đường.
• Hạn chế uống rượu hoặc bỏ uống rượu.
• Nếu bạn muốn bổ sung vitamin, hay thảo dược để giảm lo âu, giảm cân, tăng cường cơ bắp thì cần trao đổi với bác sĩ vì chúng có thể tương tác với gan của bạn.
• Luôn tuân theo các khuyến nghị an toàn lao động nếu bạn làm việc với hóa chất, chẳng hạn như thuốc diệt côn trùng hoặc chất tẩy rửa dạng xịt.