Xét nghiệm máu có phát hiện suy thận không?

Xét nghiệm máu nào giúp đánh giá chức năng thận?

Creatinine máu là một trong những xét nghiệm quan trọng nhất. Creatinine là chất thải sinh ra từ hoạt động chuyển hóa của cơ và được thận lọc khỏi máu. Khi chức năng lọc của thận suy giảm, creatinine có thể tăng trong máu.

Tuy nhiên, chỉ nhìn vào một kết quả creatinine cao hoặc thấp chưa đủ để kết luận suy thận. Chỉ số này còn chịu ảnh hưởng bởi tuổi, giới tính, khối lượng cơ, chế độ ăn, tình trạng mất nước và một số yếu tố khác. Người có nhiều cơ có thể có creatinine cao hơn người ít cơ dù chức năng thận bình thường. Ngược lại, người lớn tuổi hoặc ít cơ có thể có creatinine không quá cao nhưng chức năng thận đã giảm.

Vì vậy, bác sĩ thường dựa vào eGFR (mức lọc cầu thận ước tính). Chỉ số này được tính toán dựa trên creatinine máu cùng các yếu tố như tuổi và giới tính, nhằm ước tính khả năng lọc máu của thận. eGFR càng giảm, chức năng lọc của thận càng suy yếu.

Nhìn chung, eGFR dưới 60 mL/phút/1,73 m² có thể gợi ý bệnh thận nếu tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm bằng chứng tổn thương thận. eGFR từ 15 trở xuống có thể là dấu hiệu suy thận nặng. Tuy nhiên, bác sĩ không nên chẩn đoán bệnh thận mạn chỉ dựa trên một lần xét nghiệm đơn lẻ.

Có cần xét nghiệm cystatin C không?

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định cystatin C để đánh giá thêm chức năng lọc của thận. Đây là một chất chỉ điểm khác của mức lọc cầu thận, ít bị ảnh hưởng bởi khối lượng cơ hơn creatinine.

Khi cần đánh giá chính xác hơn, đặc biệt ở những trường hợp kết quả eGFR nằm gần ngưỡng cần quyết định điều trị, việc kết hợp creatinine và cystatin C có thể giúp ước tính chức năng thận tốt hơn so với chỉ sử dụng creatinine đơn độc.

Xét nghiệm máu bình thường có loại trừ bệnh thận?

Không hoàn toàn. Một số người có bệnh thận giai đoạn sớm vẫn có creatinine và eGFR chưa thay đổi rõ rệt. Do đó, xét nghiệm máu bình thường không đồng nghĩa chắc chắn thận hoàn toàn khỏe mạnh.

Để phát hiện tổn thương thận sớm, bác sĩ thường kết hợp xét nghiệm nước tiểu, đặc biệt là tỷ lệ albumin/creatinine niệu (UACR). Albumin xuất hiện kéo dài trong nước tiểu có thể là dấu hiệu hàng rào lọc của thận bị tổn thương. Theo các hướng dẫn chuyên môn, bệnh thận mạn có thể được xác định khi có dấu hiệu tổn thương thận kéo dài trên 3 tháng và/hoặc mức lọc cầu thận giảm kéo dài.

Ngoài ra, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ure, điện giải đồ, tổng phân tích nước tiểu, siêu âm thận - tiết niệu hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác để tìm nguyên nhân.

Khi nào nên kiểm tra chức năng thận?

Những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc đang sử dụng một số thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận nên được kiểm tra định kỳ. Người có các biểu hiện như phù, tiểu ít, tiểu bọt kéo dài, tiểu máu, mệt mỏi không rõ nguyên nhân cũng nên đi khám.

Tóm lại, xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện suy giảm chức năng thận thông qua creatinine và eGFR, nhưng không nên tự kết luận chỉ dựa trên một chỉ số hoặc một lần xét nghiệm. Đánh giá chính xác cần kết hợp diễn tiến kết quả theo thời gian, xét nghiệm nước tiểu và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người.