Tổn thương xơ đỉnh phổi là gì? Có phải dấu hiệu lao phổi hay ung thư?

Trong các đợt khám sức khỏe định kỳ, nhiều người bất ngờ khi nhận kết quả chụp X-quang phổi có dòng chữ: “Tổn thương xơ đỉnh phổi”. Không ít trường hợp hoang mang vì lo sợ mình mắc lao phổi hay ung thư. Tuy nhiên, theo các bác sĩ hô hấp, đây là một mô tả hình ảnh khá thường gặp và không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh nguy hiểm.

Tổn thương xơ đỉnh phổi là gì?

“Xơ đỉnh phổi” là tình trạng xuất hiện mô xơ hoặc sẹo ở vùng đỉnh phổi – phần trên cùng của lá phổi. Trên phim X-quang, vùng này thường hiện lên dưới dạng các dải mờ, dày dính hoặc xơ hóa.

Thực chất, mô xơ là “dấu vết” còn lại sau khi phổi từng bị tổn thương bởi viêm nhiễm hoặc các tác động kéo dài trước đó. Giống như da có thể để lại sẹo sau một vết thương, phổi cũng có thể để lại mô xơ sau quá trình viêm lành lại.

Đáng chú ý, nhiều người có tổn thương xơ đỉnh phổi nhưng hoàn toàn không có triệu chứng gì và chỉ phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ.

Nguyên nhân nào gây xơ đỉnh phổi?

Nguyên nhân thường gặp nhất là di chứng sau viêm phổi hoặc lao phổi cũ. Ở Việt Nam – nơi lao phổi vẫn còn phổ biến – hình ảnh xơ đỉnh phổi thường khiến bác sĩ nghĩ đến khả năng người bệnh từng nhiễm lao trước đây, kể cả khi chưa từng được chẩn đoán.

Ngoài ra, xơ phổi vùng đỉnh còn có thể liên quan đến:

• Viêm phế quản, viêm phổi kéo dài
• Hít khói bụi, thuốc lá trong thời gian dài
• Tiếp xúc môi trường ô nhiễm
• Một số bệnh phổi mạn tính
• Di chứng sau COVID-19 hoặc các nhiễm trùng hô hấp khác

Trong nhiều trường hợp, tổn thương xơ nhỏ chỉ là dấu tích cũ đã ổn định nhiều năm và không còn hoạt động.

Xơ đỉnh phổi có nguy hiểm không?

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa “sẹo xơ cũ ổn định” và “tổn thương đang hoạt động”.

Nếu người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không ho kéo dài, không sốt, không sụt cân, không khó thở và tổn thương xơ ổn định qua nhiều lần chụp phim thì đa số chỉ cần theo dõi định kỳ.

Tuy nhiên, nếu xơ đỉnh phổi đi kèm các triệu chứng như:

• Ho kéo dài trên 2 tuần
• Ho ra máu
• Sốt nhẹ về chiều
• Đổ mồ hôi đêm
• Sụt cân không rõ nguyên nhân
• Đau ngực, khó thở

… thì cần kiểm tra kỹ để loại trừ lao phổi hoạt động hoặc các bệnh lý khác.

Một số ít trường hợp, hình ảnh vùng đỉnh phổi có thể liên quan u phổi hoặc tổn thương bất thường khác nên bác sĩ thường cân nhắc thêm các xét nghiệm chuyên sâu nếu nghi ngờ.

Phát hiện xơ đỉnh phổi thì cần làm gì tiếp theo?

Khi nhận kết quả có ghi “xơ đỉnh phổi”, người bệnh không nên quá hoảng sợ nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua.

Thông thường, bác sĩ sẽ đánh giá thêm dựa trên:

• Triệu chứng hiện tại
• Tiền sử lao phổi hoặc tiếp xúc người mắc lao
• Hút thuốc lá hay không
• So sánh phim cũ nếu có
  
  

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Chụp X-quang lại sau một thời gian
• Chụp CT ngực để đánh giá chi tiết hơn
• Xét nghiệm đàm tìm vi khuẩn lao
• Test lao tiềm ẩn
• Đo chức năng hô hấp
  
  

Nếu tổn thương chỉ là sẹo xơ cũ ổn định, người bệnh thường không cần điều trị đặc hiệu.

Làm sao bảo vệ lá phổi khỏe mạnh?

Dù xơ đỉnh phổi nhẹ hay nặng, việc chăm sóc hô hấp lâu dài vẫn rất quan trọng. Người dân nên:

• Không hút thuốc lá
• Đeo khẩu trang khi tiếp xúc khói bụi
• Tiêm ngừa cúm, phế cầu nếu cần
• Tập thể dục đều đặn để tăng chức năng hô hấp
• Khám sớm nếu có ho kéo dài hoặc khó thở
  
  

Các bác sĩ cũng lưu ý, nhiều người thấy chữ “xơ” liền nghĩ phổi đã “hư” hoặc không thể hồi phục. Thực tế, nhiều trường hợp mô xơ nhỏ không ảnh hưởng đáng kể đến chức năng hô hấp và người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường suốt nhiều năm.

Điều quan trọng nhất là đánh giá đúng bản chất tổn thương, theo dõi phù hợp và không tự suy diễn khiến bản thân lo lắng quá mức.