Đau như điện giật, rát như lửa đốt: Cảnh giác với đau thần kinh

Đau là một trong những lý do phổ biến khiến người bệnh đi khám. Tuy nhiên, theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, có một dạng đau khá thường gặp nhưng lại dễ bị chẩn đoán nhầm, đó là đau thần kinh. Nếu không được nhận diện đúng, người bệnh có thể điều trị sai hướng, làm chậm cơ hội phục hồi.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, đau thần kinh là kiểu đau thường bị bỏ sót hoặc nhầm với các dạng đau khác như đau do viêm hay đau thụ cảm. Vì vậy, việc nhận diện đúng đặc điểm cơn đau có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị.

Ở người lớn có khả năng giao tiếp bình thường, bác sĩ thường sử dụng các bộ câu hỏi để đánh giá nguyên nhân gây đau. Một trong những công cụ được sử dụng phổ biến là DN4 (Douleur Neuropathique 4) do Giáo sư Didier Bouhassira (Pháp) xây dựng và đến nay vẫn còn giá trị trong thực hành lâm sàng.

10 dấu hiệu giúp nhận diện đau thần kinh

Bộ câu hỏi DN4 gồm 10 tiêu chí, chia thành 4 nhóm:

Tính chất cơn đau

- Cảm giác bỏng rát.

- Lạnh buốt.

- Như điện giật.

Các cảm giác đi kèm tại vùng đau

- Kiến bò.

- Châm chích.

- Tê bì.

- Ngứa.

Rối loạn cảm giác

- Giảm cảm giác khi chạm vào vùng đau.

- Giảm cảm giác khi châm kim.

Loạn cảm đau

- Chỉ cần quần áo hoặc khăn chạm nhẹ vào da cũng gây đau hoặc làm cơn đau tăng lên.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, nếu người bệnh có từ 4 điểm trở lên theo thang điểm DN4 thì nhiều khả năng là đau thần kinh. Càng có nhiều tiêu chí phù hợp, khả năng đau thần kinh càng cao.

Với những người bị đau mạn tính nhưng chưa xác định được nguyên nhân, bác sĩ khuyến khích nên lưu ý những dấu hiệu này và đi khám chuyên khoa thần kinh để được đánh giá.

Trẻ em cũng có thể được đánh giá bằng bộ câu hỏi này

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, ở trẻ từ 5-12 tuổi, vẫn có thể sử dụng bộ câu hỏi DN4 nhưng cần diễn đạt bằng ngôn ngữ đơn giản hơn và có hình minh họa, chẳng hạn như hỏi trẻ có cảm giác "nóng như lửa đốt" hay "như có kiến đang bò" hay không.

Ở nhóm tuổi này, việc thăm khám và quan sát cũng đặc biệt quan trọng. Cha mẹ cần lưu ý xem trẻ có né tránh hoặc khóc khi chỉ chạm nhẹ vào vùng da bị đau hay không.

Đối với trẻ từ 12 tuổi trở lên, có thể áp dụng bộ câu hỏi DN4 dành cho người lớn. Riêng trẻ quá nhỏ, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào thông tin từ phụ huynh, theo dõi biểu hiện của trẻ và khám lâm sàng.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, đau kéo dài đã ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống, nhưng điều trị sai nguyên nhân còn có thể khiến nhiều bệnh lý thần kinh bị chậm phát hiện và giảm cơ hội hồi phục. Một ví dụ điển hình là biến chứng đau sau zona thần kinh, tình trạng có thể kéo dài và gây nhiều khó khăn cho người bệnh nếu không được điều trị đúng hướng.