Chữa chậm nói bằng phương pháp nắn xương: bác sĩ cảnh báo nguy cơ tổn thương nghiêm trọng

1. Chậm nói không phải bệnh lý cơ xương

Thưa bác sĩ, dưới góc độ y học, tại sao phương pháp nắn chỉnh xương gân cơ lại không có giá trị điều trị chứng chậm nói, và việc tác động ngoại lực mạnh như vậy có thể gây ra những di chứng nguy hiểm nào cho trẻ?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch hường trực LCH Truyền nhiễm TPHCM trả lời:  Chứng chậm nói ở trẻ em đã được y học nghiên cứu từ lâu, biểu hiện qua việc trẻ không thể phát âm hoặc phát triển ngôn ngữ chậm. Nguyên nhân hoàn toàn không do cơ hay vòm họng, mà do thính lực kém, chậm phát triển vận động tinh thần, hoặc hạn chế về khả năng tiếp nhận và phát ra ngôn ngữ thuộc về yếu tố tinh thần. Vấn đề này thuộc về hệ thần kinh, không liên quan đến cơ xương khớp.

Bản chất của việc nói là phải học. Riêng với tật nói ngọng, nguyên nhân thực thể duy nhất chỉ do thắng lưỡi, ngoài ra không cơ xương khớp nào ảnh hưởng. Do đó, việc nắn chỉnh xương, gân, cơ để trẻ nhanh nói là hoàn toàn phi khoa học. Việc dùng lực khiến trẻ đau đớn la lên rồi lầm tưởng trẻ nói được là hoàn toàn sai lầm.

Hơn nữa, việc nhấn cơ như vậy có thể làm gãy xương hàm, trật khớp và gây đau đớn cho trẻ. Những tổn thương này rất nguy hiểm, không mang lại bất kỳ lợi ích nào, thậm chí có thể dẫn đến dị tật trẹo cổ và để lại di chứng lâu dài.

2. Đánh vào nỗi lo của cha mẹ là chiêu thức phổ biến của các cơ sở trục lợi

Tại sao những phương pháp điều trị phản khoa học này vẫn dễ dàng thao túng được tâm lý của các bậc phụ huynh để trục lợi, thưa bác sĩ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Thực trạng này phản ánh lỗ hổng trong công tác giáo dục, tuyên truyền sức khỏe cộng đồng. Khi có con bị chậm nói, tâm lý lo lắng, nôn nóng khiến phụ huynh mất tỉnh táo, dễ rơi vào cái bẫy "vái tứ phương" và tin theo các lời đồn thổi do cơ sở trục lợi dựng lên. Hậu quả cuối cùng là gia đình bị lừa gạt, còn đứa trẻ phải gánh chịu mọi thiệt thòi.

Một cơ sở tại Hà Nội hỗ trợ điều trị cho trẻ chậm nói bằng phương pháp nắn xương, có dấu hiệu lợi dụng tâm lý phụ huynh để trục lợi.

3. Nhận diện sớm dấu hiệu chậm nói và cảnh giác với những "phương pháp thần tốc"

Để không rơi vào bẫy, phụ huynh cần chủ động sàng lọc chứng chậm nói tại nhà bằng cách nào, và làm sao để nhận diện ngay một cơ sở chữa bệnh gian lận?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Phụ huynh cần chủ động sàng lọc sớm cho trẻ qua các dấu hiệu cốt lõi: thính lực (nghe kém chắc chắn sẽ chậm nói), khả năng ê a bật âm từ nhỏ, sự tương tác qua ánh mắt và môi trường sống thiếu giao tiếp (trẻ chỉ tiếp xúc với máy móc). Vì ngôn ngữ phải được nghe bằng tai mới phát ra bằng miệng, nên nếu do môi trường, gia đình phải lập tức thay đổi để tập nói cho con; nếu do bệnh cảnh nghe kém, tự kỷ hay chậm phát triển, cần đưa trẻ đi điều trị chuyên khoa hoặc các trường chuyên biệt sớm.

Bên cạnh đó, phụ huynh phải cảnh giác trước các biện pháp mới nổi có tính chất thô bạo và phi logic. Với bệnh lý kinh điển như chậm nói, các phác đồ điều trị đều đã được thiết lập, không thể đột ngột xuất hiện một phương pháp mới giải quyết tức thì. Vì chậm nói xuất phát từ tai, não bộ và môi trường, việc bẻ gân hay nắn xương hoàn toàn không có cơ sở khoa học; hiểu rõ điều này sẽ giúp gia đình giữ được sự tỉnh táo.

4. "Thời gian vàng" trong can thiệp chậm nói không nên bỏ

Đâu là giới hạn "thời gian vàng" để can thiệp chậm nói đạt hiệu quả tối ưu cho trẻ, và y học hiện đại đang áp dụng các phác đồ điều trị chính thống nào đối với từng nhóm nguyên nhân?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Nguyên tắc tối thượng là can thiệp căn nguyên càng sớm càng tốt, đặc biệt là tầm soát thính lực sớm ở trẻ sinh non hoặc phát hiện kịp thời các rối loạn ngôn ngữ do tự kỷ. Giai đoạn "thời gian vàng" đạt hiệu quả tối ưu là từ 3 tuổi trở xuống, và muộn nhất là trước mốc 6 tuổi. Sau độ tuổi này, các cửa sổ phát triển của não bộ gần như đóng lại, việc can thiệp sẽ tốn nhiều công sức nhưng hiệu quả mang lại rất thấp.

5. Phát hiện và xử trí sớm tổn thương của trẻ sau các can thiệp phản khoa học

Với những trẻ đã lỡ bị can thiệp bạo lực, phụ huynh cần làm gì để phục hồi cho con; đồng thời xã hội cần phối hợp ra sao để ngăn chặn triệt để các cơ sở này?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Những trẻ có thính lực tốt sẽ chịu sang chấn nặng nề hơn vì nhận thức được sự thô bạo; phụ huynh cần lập tức đưa trẻ đi khám tổng quát để kiểm tra các tổn thương thực thể như trật khớp, rách cơ. Đối với trẻ bị tổn thương tri giác, sự sợ hãi thường chôn giấu bên trong nên người lớn cần kiên nhẫn dỗ dành và đưa con đi khám chuyên khoa để từng bước xoa dịu tinh thần.

Để ngăn chặn tận gốc, hệ thống y tế cơ sở cần chủ động sâu sát địa bàn để kịp thời thanh tra khi có phản ánh của người dân. Trên không gian mạng, những cá nhân có sức ảnh hưởng cần tích cực định hướng kiến thức khoa học và yêu cầu các bên tuyên truyền phải chứng minh bằng ca lâm sàng cụ thể. Đặc biệt, việc tăng cường giáo dục sức khỏe sau các sự cố là rất cấp thiết để nâng cao nhận thức người dân, phòng ngừa triệt để các hành vi trục lợi về sau