Tiếp cận điều trị thẩm mỹ ở người mắc bệnh da viêm mạn tính

Báo cáo của TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú - Trưởng khoa Thẩm mỹ da, Bệnh viện Da liễu TPHCM tập trung vào 2 nội dung chính: Nhu cầu thẩm mỹ của bệnh nhân và Tiếp cận điều trị thẩm mỹ ở người mắc bệnh da viêm mạn tính.

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú khẳng định bệnh nhân mắc bệnh viêm da mạn tính thực sự có nhu cầu về thẩm mỹ. Chẳng hạn, bệnh lupus ban đỏ ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, không riêng vì bệnh lý mà còn do những biểu hiện thẩm mỹ như hồng ban trên mặt, sẹo teo... Họ tha thiết mong muốn cải thiện các vấn đề này, song song với việc điều trị ổn định bệnh lý.

Ngoài ra, khi bệnh nhân vảy nến đã điều trị đạt kết quả 75%, họ có mong muốn điều trị thẩm mỹ như trẻ hóa da, điều trị nám cho đến những vấn đề nhỏ như nhu cầu chăm sóc da hằng ngày.

“Việc tiếp cận điều trị, giúp người bệnh chỉnh sửa các khuyết điểm này góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của họ. Với vai trò là bác sĩ da liễu, chúng ta cần quan tâm đến vấn đề này nhiều hơn” - TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú chia sẻ.

Tại Hội nghị “Cập nhật chẩn đoán và điều trị các bệnh da khó hiện nay”, báo cáo nhấn mạnh thực hiện thủ thuật thẩm mỹ trong tiếp cận điều trị cho người mắc bệnh da viêm mạn tính, với 3 vấn đề lớn mà bác sĩ da liễu cần quan tâm.

Một là, các thủ thuật thẩm mỹ có làm cho bệnh nền của bệnh nhân trở nên nặng hơn hay không, thậm chí liệu có khởi phát trên những người có yếu tố gia đình trong bệnh lý da viêm mạn tính?

Hai là, thủ thuật thẩm mỹ có làm tăng nguy cơ tai biến trên những bệnh nhân có bệnh da viêm mạn tính so với những người bình thường?

Ba là, thủ thuật thẩm mỹ có làm thay đổi hiệu quả điều trị?

Khuyến khích điều trị PDL sớm trên bệnh nhân lupus đỏ để ngăn ngừa tiến triển sẹo

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho biết, ngoài 3 vấn đề cần lưu ý cho tất cả bệnh nhân có bệnh da viêm mạn tính, khi thực hiện thủ thuật thẩm mỹ trên bệnh nhân lupus đỏ, bác sĩ phải quan tâm đến sự nhạy cảm với ánh sáng và sự “mỏng manh” của da người bệnh.

Sự nhạy cảm với ánh sáng có thể làm khởi phát hoặc trầm trọng thêm bệnh lupus đỏ. Câu hỏi được các đại biểu quan tâm và tranh luận là liệu việc sử dụng laser cho các bệnh nhân này có an toàn hay không? Bên cạnh đó, da bệnh nhân quá mỏng manh, nguy cơ tai biến khi điều trị sẽ thế nào?

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú giải thích, laser khác với ánh sáng thường, có tính đơn sắc, đồng nhất và chuẩn trực. Nó tạo ra một bước sóng đồng nhất, phát ra năng lượng cực lớn tại một vị trí cực nhỏ. Do đó, sử dụng laser không làm khởi phát hay tăng nặng vấn đề của các bệnh nhân lupus đỏ.

Đặc biệt hơn, các nghiên cứu chỉ ra rằng một số thiết bị laser còn có tác dụng điều trị di chứng bệnh cũng như phòng ngừa bệnh tiến triển nặng hơn. Trong đó, laser PDL tác động đến mạch máu.

Nếu khởi trị laser PDL sớm sẽ tác động lên những vi mạch, giúp giảm phản ứng viêm, giảm độ nặng của bệnh ở bệnh nhân lupus đỏ. Thực tế ứng dụng trên bệnh nhân tại Bệnh viện Da liễu TPHCM cho thấy có sự cải thiện triệu chứng rất tốt.

Về vấn đề tiêm chích, chuyên gia cho biết y văn từng ghi nhận các trường hợp tiêm silicon dẫn đến khởi phát hoặc tăng nặng bệnh lupus. Do vậy, nhiều tác giả đã mặc định việc tiêm các vật lạ vào cơ thể, chẳng hạn các chất làm đầy khác, có thể làm bệnh lupus khởi phát hoặc trở nên nặng hơn.

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú nhấn mạnh, ở các bệnh nhân lupus đỏ, nhất là các bệnh nhân có tình trạng teo các mô mỡ, việc tiêm chất làm đầy axit hyaluronic (HA) đã chứng minh sự cải thiện về mặt lâm sàng. Tuy nhiên, cần đợi bệnh vào giai đoạn ổn định mới tiêm chất làm đầy để có thể duy trì hiệu quả điều trị lâu hơn.

Chuyên gia kết luận: “Laser đem lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân lupus đỏ. Có nhiều chứng cứ về việc điều trị PDL sớm sẽ ngăn ngừa tiến triển sẹo. Nên sử dụng mật độ năng lượng thấp, sau đó tăng dần để kiểm soát được các tai biến có thể xảy ra”.

Ngoài ra, chưa ghi nhận trường hợp lupus đỏ tái phát sau tiêm chất làm đầy (đặc biệt là tiêm HA), nhưng khuyến khích điều trị khi bệnh đã ổn định.

Ưu tiên các thủ thuật thẩm mỹ không gây tổn thương lớp thượng bì trên bệnh nhân vảy nến

Ngoài 3 lưu ý chung, khi thực hiện thủ thuật thẩm mỹ trên bệnh nhân vảy nến, bác sĩ da liễu cần quan tâm đến hiện tượng Koebner và quá trình lành thương của người bệnh có chậm hơn so với người bình thường không. Từ đó cẩn thận hơn khi tiến hành những thủ thuật tiêm chích, thủ thuật bốc bay bề mặt... trên nhóm này.

Y văn ghi nhận một số trường hợp xuất hiện hiện tượng Koebner trong khi thực hiện các thủ thuật thẩm mỹ. Có bệnh nhân sau khi triệt lông đã xuất hiện thương tổn vảy nến. Trường hợp khác xuất hiện thương tổn ở vùng da xăm hình và nhiều vị trí da lành khác.

Ngoài ra cũng ghi nhận trường hợp khởi phát bệnh vảy nến sau khi tiêm mesotheraphy để để đưa thuốc điều trị đau thần kinh tọa qua da. Báo cáo khác về một bệnh nhân tiêm botulinum toxin và xuất hiện thương tổn vảy nến ở vùng xóa nhăn.

“Thủ thuật tiêm chích ảnh hưởng đến lớp thượng bì sẽ dễ xuất hiện hiện tượng Koebner hơn, dù chỉ mới là các báo cáo ca lâm sàng. Trong khi đó, không có trường hợp nào cho thấy laser không bóc tách làm nặng thêm tình trạng bệnh” - TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú nhận định.

Tùy theo nghiên cứu mà tỷ lệ xảy ra hiện tượng Koebner trên bệnh nhân vảy nến dao động từ 10 - 25%, thường trong giai đoạn bệnh không ổn định. Đồng thời, bệnh nhân có chấn thương xuyên qua lớp bì.

Hiện tượng này khởi phát trong khoảng 10 - 20 ngày sau khi bị tổn thương. Thậm chí có nghiên cứu ghi nhận xuất hiện hiện tượng Koebner trong 3 ngày cho đến 2 năm sau chấn thương. Tuy nhiên, “xuyên qua da” chỉ là yếu tố cần. Để khởi phát hiện tượng Koeber phải có thêm nhiều yếu tố khác, trong đó có sự kích thích.

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú chia sẻ, nhiều người cho rằng sau khi thực hiện thủ thuật thẩm mỹ xuyên qua da trên bệnh nhân vảy nến, quá trình lành thương sẽ chậm hơn. Thế nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy, đã đến lúc thay đổi quan điểm này.

Nghiên cứu thực hiện trên 19 mẫu sinh thiết vùng thượng bì trên cả da người bình thường lẫn vùng da lành và vùng da đang có thương tổn của bệnh nhân vảy nến. Sau khi khâu vết thương, các mẫu được cho bôi thuốc mỡ Aquaphor.

Đánh giá vào ngày thứ 6, trên vùng da có thương tổn vảy nến, sự lành thương diễn ra rất tốt. Vùng da lành của bệnh nhân vảy nến cũng có sự lành thương tốt hơn so với người bình thường, nhưng không tốt bằng vùng da có thương tổn vảy nến.

Từ đó có thể thấy, diễn tiến lành thương trên thương tổn vảy nến tương tự như tiến trình trên da người. Tuy nhiên, quá trình này sẽ dừng lại khi vết thương trên da thường đã lành nhưng vẫn tiếp tục trên vùng da bị vảy nến, gây tình trạng hồng ban và tróc vảy.

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú nhấn mạnh: “Bệnh nhân vảy nến có thể thực hiện các phương pháp điều trị có liên quan đến tiến trình lành thương. Song, khuyến cáo nên điều trị ở giai đoạn bệnh đã ổn định”.

Đặc biệt, nếu người bệnh có điều kiện để điều trị bằng thuốc sinh học, bác sĩ da liễu có thể dễ dàng tiến hành các thủ thuật thẩm mỹ hơn.

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú khẳng định: “Nhu cần thẩm mỹ ở người mắc bệnh da viêm mạn tính là chính đáng và ngày càng phổ biến. Do đó, bác sĩ da liễu cần tiếp cận nhóm này và chú ý đến các vấn đề của họ”.

Trưởng khoa Thẩm mỹ da, Bệnh viện Da liễu TPHCM tổng kết, cần lưu ý nhiều hơn đến các đặc điểm bệnh lý và xem xét các nguy cơ khởi phát, tăng tai biến hay thay đổi hiệu quả điều trị khi thực hiện thủ thuật thẩm mỹ cho người bệnh.