An Cung Ngưu Hoàng Hoàn có phải “thần dược” chữa đột quỵ như lời đồn?

Nghi đột quỵ, gia đình cần làm gì ngay?

Đột ngột méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, không hiểu lời, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc rối loạn ý thức là những dấu hiệu cần nghĩ đến đột quỵ. Khi gặp tình huống này, gia đình cần gọi cấp cứu ngay để người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm nhất có thể.

Một thông tin quan trọng cần ghi lại là thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường. Chẳng hạn, nếu phát hiện người bệnh yếu tay chân khi thức dậy, hãy báo cho bác sĩ lần cuối gia đình thấy người bệnh vẫn bình thường. Mốc này giúp bác sĩ đánh giá khả năng điều trị tái tưới máu, tức khôi phục dòng máu đến vùng não đang bị thiếu máu.

Trong lúc chờ cấp cứu, không tự ý cho người bệnh ăn, uống hoặc dùng thuốc khi chưa được đánh giá khả năng nuốt. Đột quỵ có thể khiến người bệnh nuốt khó và giảm phản xạ bảo vệ đường thở. Nếu cố nhét viên An Cung vào miệng hoặc đổ thuốc đã hòa nước cho người đang lơ mơ, hôn mê hay nuốt khó, thuốc và dịch có thể lọt vào khí quản, gây tắc đường thở hoặc viêm phổi hít.

Gia đình cũng không nên chờ xem người bệnh có tỉnh lại sau khi uống An Cung, chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay xoa dầu. Với đột quỵ, “thời gian là não”. Khi động mạch não bị tắc, phần mô não còn có thể cứu được sẽ giảm dần nếu dòng máu không được khôi phục kịp thời.

An Cung đã được nghiên cứu đến đâu?

An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là phương thuốc được ghi trong Ôn bệnh điều biện của Ngô Cúc Thông. Theo y học cổ truyền, phương thuốc có công năng thanh nhiệt, giải độc, khai khiếu và trấn kinh, được dùng trong một số bệnh cảnh như nhiệt nhập tâm bào, đàm nhiệt bế khiếu hoặc nhiệt bế. Những bệnh cảnh này có thể đi kèm sốt cao, rối loạn ý thức, hôn mê, mặt đỏ hoặc thở thô.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay - Bệnh viện Đại học Y Dược (cơ sở 3) lưu ý, “nhiệt bế” là khái niệm thuộc hệ thống chẩn đoán của y học cổ truyền. Méo miệng, yếu tay chân hay hôn mê đều cần được đánh giá trong toàn bộ bệnh cảnh. Tại nhà, gia đình không thể dựa vào các biểu hiện này để phân biệt chắc chắn nhồi máu não do tắc mạch với xuất huyết não do chảy máu. Bác sĩ cần chụp CT hoặc MRI não để xác định.

Một số nghiên cứu trên tế bào và động vật gợi ý An Cung có thể tác động đến phản ứng viêm trong hệ thần kinh, stress oxy hóa, quá trình tế bào tự phân hủy hoặc chết theo chương trình và hàng rào máu não. Những kết quả này giúp tìm hiểu cơ chế, còn hiệu quả điều trị cần được đánh giá trên người bệnh.

Các thử nghiệm trên người được đề cập trong bài chia sẻ cho kết quả khác nhau. Thử nghiệm ANGONG TRIAL, thực hiện tại 17 trung tâm trên người bệnh nhồi máu não cấp mức độ trung bình đến nặng, chưa ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê về thay đổi thể tích ổ nhồi máu hoặc phù não giữa nhóm dùng An Cung và nhóm dùng giả dược.

Một thử nghiệm thăm dò năm 2025 trên 125 người bệnh nhồi máu não do tắc mạch lớn ghi nhận khả năng phục hồi chức năng ở ngày thứ 90 thuận lợi hơn ở nhóm dùng thêm An Cung. Tuy nhiên, nghiên cứu có quy mô nhỏ, thực hiện tại một trung tâm và người tham gia biết mình được điều trị bằng phương pháp nào. Tất cả người bệnh đều đã được can thiệp nội mạch để tái thông mạch. Vì vậy, kết quả chỉ phản ánh việc dùng An Cung như một liệu pháp bổ sung trong nhóm bệnh nhân này. Khi có chỉ định tiêu sợi huyết hoặc lấy huyết khối, người bệnh cần được điều trị kịp thời bằng các phương pháp tái thông mạch đã được xác lập.

Người bệnh diễn tiến xấu sau khi uống An Cung, cần lưu ý gì?

Nếu người bệnh nôn ói, lơ mơ hơn hoặc phải cấp cứu sau khi uống An Cung, bác sĩ cần đánh giá cả diễn tiến của đột quỵ lẫn khả năng xảy ra phản ứng với thuốc. Nôn có thể liên quan đến tổn thương thần kinh hoặc tăng áp lực nội sọ. Ý thức có thể xấu đi khi ổ nhồi máu lan rộng, phù não, xuất huyết não hoặc có rối loạn chuyển hóa. Chỉ riêng việc các triệu chứng xuất hiện sau khi uống thuốc chưa đủ để xác định nguyên nhân.

Sặc là nguy cơ cần lưu ý khi người bệnh nuốt khó. Phản ứng dị ứng hoặc quá mẫn cũng có thể xảy ra. Nếu sau khi uống xuất hiện mề đay lan rộng, phù môi hoặc lưỡi, khó thở, tụt huyết áp hay ý thức xấu đi nhanh, người bệnh cần được cấp cứu.

Về nguy cơ chảy máu, bằng chứng lâm sàng hiện còn hạn chế, chưa đủ để kết luận An Cung trực tiếp gây xuất huyết não hoặc làm khối máu tụ lớn thêm. Nếu người bệnh đã uống, gia đình nên báo cho bác sĩ tên sản phẩm, lượng đã dùng và thời điểm uống, đồng thời mang theo bao bì hoặc phần thuốc còn lại nếu có.

Uống An Cung định kỳ có phòng được đột quỵ?

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy uống An Cung hằng tháng, hằng quý hoặc vài lần mỗi năm có thể “làm sạch mạch máu”, hòa tan mảng xơ vữa hay ngăn đột quỵ. Dự phòng cần tập trung vào kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, rung nhĩ và các bệnh tim mạch, cùng với bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, vận động và kiểm soát cân nặng.

An Cung là chế phẩm nhiều thành phần. Sản phẩm giả hoặc không đạt chuẩn có thể chứa dược liệu thay thế, tạp chất, phẩm màu hoặc chất không được công bố. Bao bì, giá bán và lời quảng cáo về xuất xứ không đủ để đánh giá chất lượng sản phẩm.

Một số công thức truyền thống có chu sa và hùng hoàng. Chu sa chứa chủ yếu sulfide thủy ngân (HgS), còn hùng hoàng chứa các sulfide của asen. Dạng hóa học ảnh hưởng đến khả năng hấp thu và độc tính, nên mức độ rủi ro còn tùy vào liều, thời gian dùng, cách bào chế, chất lượng nguyên liệu và chức năng gan, thận của người bệnh. Đã có nghiên cứu ghi nhận phản ứng có hại, song dữ liệu còn hạn chế để xác định chúng xảy ra thường xuyên đến mức nào.

“Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy ưu tiên cấp cứu và bảo vệ thời gian vàng. An Cung, nếu có vai trò, phải được sử dụng đúng chỉ định, đúng thời điểm và trong một chiến lược điều trị được bác sĩ đánh giá. Không nên để một viên thuốc trong tủ gia đình trở thành lý do khiến người bệnh đến bệnh viện muộn hơn”, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay nhấn mạnh.