Thanh hao hoa vàng: thuốc quý dễ trồng

Thanh hao hoa vàng còn được gọi là thanh cao, thảo cao, ngải si, ngải hôi, ngải đắng; là loại cây thuộc họ cúc, gốc hóa gỗ, sống lâu năm. Toàn thân có mùi thơm nhẹ; lá mọc cách, phiến lá xẻ lông chim 2 lần, thành những dải hẹp, có lông mềm bao phủ. Lá già vàng rồi chết khô, không rụng vì cuống lá rất dai. Mỗi cành nhỏ có 3-7 cụm hoa, mỗi cụm hoa có 25-35 hoa.

Cây thường mọc hoang, người dân hay hái lá non của cây non về luộc hoặc nấu canh ăn thay rau. Tuy nhiên, do nhu cầu sản xuất artemisinin ngày càng cao, từ năm 1990 trở lại đây, lượng dược liệu thanh hao hoa vàng trên thị trường chủ yếu do trồng trọt.

Thanh hao hoa vàng là một loài ngải bản địa của vùng châu Á ôn đới nhưng hiện nay có mặt nhiều nơi trên thế giới, gồm cả Bắc Mỹ. Tại Việt Nam, cây thanh hao hoa vàng mọc hoang và được trồng ở miền Bắc và ở Lâm Đồng.

Bộ phận dùng làm thuốc là lá thanh hao hoa vàng. Lá thu hoạch vào thời kỳ cây bắt đầu có nụ là lúc hàm lượng Artemisinin cao nhất là 1,6% trong lá khô. Nếu thu lá trên cây còn xanh hàm lượng Artemisinin chỉ có 0,6%. Cây đã nở hoa hàm lượng Artemisinin còn 1%.

Những tác dụng của thanh hao hoa vàng

- Trị sốt rét

Thành phần chính của thanh hao hoa vàng là artemisinin (thanh hao tố) và nổi tiếng với tác dụng chống sốt rét.

Những thử nghiệm lâm sàng ở Trung Quốc, Gambia, Hà Lan, Thái Lan, Việt Nam và một số nước khác trên người tình nguyện viên, hàng ngàn bệnh nhân sốt rét do Plasmodium falciparum nặng và vừa cho thấy artemisinin và các dẫn chất khác an toàn và có hiệu quả.

Artemisinin có tác dụng ức chế và tiêu diệt ký sinh trùng, trong đó có ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum. Artemisinin tạo ra sự thanh thải ký sinh trùng nhanh chóng, nhanh hơn đáng kể so với các loại thuốc chống sốt rét khác, điều này rất quan trọng về mặt lâm sàng, đặc biệt trong các trường hợp sốt rét ác tính và thể não.

Bài thuốc chữa sốt rét: Thanh hao 40g, rửa thật sạch, cắt nhỏ, ngâm trong 500ml nước khoảng 1 giờ, đem nấu sôi, sắc còn 300ml, chia 2 lần uống trong ngày.

Hoặc đun sôi 1 lít nước, cho vào 10g lá thanh hao khô, chia 3-4 lần, uống trong ngày. Uống trà trong vòng 5 ngày.

- Chống virus

Trước khi bùng phát COVID-19, đã có một số nghiên cứu xoay quanh đặc tính kháng virus của thanh hao hoa vàng như khả năng giảm thiểu sự sao chép của virus herpes; ức chế virus viêm gan B và C; chống lại một số loại virus tiêu chảy ở bò, virus Epstein-Barr, virus SARS xuất hiện vào năm 2002.

Ngày nay, người ta ghi nhận artemisinin có các tác dụng: kháng siêu vi khuẩn, ức chế sự nhân giống của nhiều vi khuẩn.

Theo GS. Pamela Weathers - chuyên gia tầm cỡ thế giới chuyên nghiên cứu về cây thanh hao hoa vàng, kết quả nghiên cứu cho thấy dược liệu này không có khả năng ngăn chặn virus thâm nhập vào tế bào. Nhưng có nó thể ngăn chặn được khả năng nhân rộng của virus bên trong tế bào.

Vì thế, nếu virus không thể tạo ra virus mới, về cơ bản là chúng đã bị tiêu diệt. Thanh hao hoa vàng dường như tác động lên virus một khi nó đã ở bên trong tế bào.

- Chống ung thư

Thanh hao hoa vàng có tác dụng chống ung thư, hoạt động theo cách đa hiệu chống lại các khối u. Nó có khả năng gây ra sự tự hủy của nhiều loại tế bào ung thư, đặc biệt trong trường hợp ung thư tiền liệt tuyến, ung thư vú.

Ngoài ra, thanh hao hoa vàng còn có công dụng điều trị các bệnh như giun sán, sán máng, Leishmaniasis, HIV, viêm gan B, lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, viêm phổi…

Một số lưu ý khi dùng thanh hao hoa vàng

- Không nên dùng thanh hao cho phụ nữ đang mang thai, vì có thể gây sảy thai với liều cao.

- Những bệnh nhân có chứng rối loạn dạ dày - ruột, hoặc đang dùng thuốc kháng axít, cũng không nên dùng thanh hao, vì có thể làm gia tăng sự sản xuất axít dạ dày.

- Dùng thuốc sắc không nên sắc lâu, những người dễ tiêu chảy hoặc ra nhiều mồ hôi hạn chế dùng thanh hao hoa vàng. Tốt nhất khi sử dụng nên có sự tư vấn của các thầy thuốc.