Sau đột quỵ, làm sao để người bệnh không chỉ “đi được” mà còn đi vững?

Đi lại - mong ước lớn nhất của người bệnh sau đột quỵ

Theo BSNT. Lê Thu Hương - Phó Trưởng Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TPHCM (Bệnh viện 1A), trong rất nhiều di chứng mà đột quỵ để lại, yếu liệt vận động luôn là vấn đề “đè nặng” nhất lên tâm lý người bệnh. Khi bước vào phòng khám hay khoa phục hồi chức năng, điều người bệnh lo sợ nhất không phải là tay còn yếu hay nói chưa rõ, mà là không thể đi lại.

Với đa số người bệnh, đi lại không chỉ là một chức năng vận động, mà còn là biểu tượng của sự độc lập. Khi còn phải ngồi xe lăn, cần người dìu từng bước, người bệnh dễ rơi vào cảm giác lệ thuộc, tự ti và thu mình. Chính vì vậy, mục tiêu lớn nhất của phục hồi chức năng sau đột quỵ vẫn là giúp người bệnh đứng dậy, bước đi, tự di chuyển trong sinh hoạt hằng ngày.

Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy không phải cứ “đi được” là đã phục hồi tốt. Nhiều bệnh nhân sau đột quỵ có thể bước đi, nhưng dáng đi lệch, dễ mất thăng bằng, chân yếu không đều, bàn chân rũ, đi chậm và rất nhanh mệt. Hệ quả là người bệnh chỉ dám quanh quẩn trong nhà, ngại ra ngoài, phụ thuộc vào người thân trong các sinh hoạt cộng đồng.

BSNT. Lê Thu Hương nhấn mạnh: nếu chỉ dừng lại ở mục tiêu “đi trong nhà”, phục hồi chức năng mới chỉ giải quyết được phần rất nhỏ nhu cầu của người bệnh. Trong bối cảnh người bệnh đột quỵ ngày càng trẻ hóa, nhiều người còn nhu cầu đi làm, đi lại ngoài xã hội, thì chất lượng đi lại mới là vấn đề cần được đặt ra.

Thảm lăn, dàn treo: Công cụ hỗ trợ, không phải “bàn tay thay thế”

Từ nhu cầu giúp người bệnh sau đột quỵ không chỉ đứng lên và bước đi được, mà còn đi lại an toàn, bền sức và tự tin hơn trong sinh hoạt hằng ngày, tập đi bằng thảm lăn kết hợp dàn treo nâng đỡ trọng lượng được xem là một giải pháp hỗ trợ hiệu quả. Theo BSNT. Lê Thu Hương, ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là tạo ra môi trường tập đi an toàn và dễ kiểm soát cho người bệnh.

Theo BSNT. Lê Thu Hương, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân đang ở giai đoạn bán cấp sau đột quỵ, khi não bộ vẫn còn khả năng thích nghi và “học lại” vận động. Ngoài ra, nhóm bệnh nhân đã đi được nhưng còn đi chậm, đi không vững, dễ mệt hoặc chỉ sinh hoạt trong nhà cũng là đối tượng hưởng lợi rõ rệt. Với họ, tập đi không nhằm dạy “biết đi”, mà là cải thiện chất lượng đi lại để có thể sinh hoạt độc lập hơn.

Ưu điểm lớn nhất của thảm lăn là tạo ra một môi trường tập đi có thể kiểm soát tốt về tốc độ và thời gian. Người bệnh được bắt đầu từ mức phù hợp với khả năng thực tế, tránh cảm giác hoảng sợ hay quá tải ngay từ đầu. Trong khi đó, dàn treo nâng đỡ trọng lượng giúp giảm bớt áp lực lên chân yếu, hạn chế nguy cơ té ngã, từ đó giúp người bệnh tập trung hơn vào việc tập dáng đi đúng.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một điều rất quan trọng: máy móc không thể thay thế vai trò của con người trong phục hồi chức năng. Ngay cả khi có thảm lăn và dàn treo, người bệnh vẫn cần kỹ thuật viên theo sát trong suốt quá trình tập luyện. Kỹ thuật viên không chỉ hỗ trợ vận động, mà còn quan sát dáng đi, điều chỉnh mức hỗ trợ, hướng dẫn chuyển trọng lượng và xử lý các tình huống phát sinh trong lúc tập.

Đặc biệt, việc quyết định nâng đỡ bao nhiêu phần trăm trọng lượng, tăng tốc độ ra sao, khi nào nên giảm hỗ trợ… đều cần kinh nghiệm lâm sàng và sự linh hoạt của người làm chuyên môn. Máy móc giúp tạo môi trường ổn định và đồng nhất, nhưng chính bàn tay và kỹ năng của kỹ thuật viên mới là yếu tố quyết định hiệu quả phục hồi.

BSNT. Lê Thu Hương cho rằng, thảm lăn và dàn treo không làm giảm vai trò của con người, mà ngược lại, giúp giảm gánh nặng thể lực cho kỹ thuật viên, để họ tập trung nhiều hơn vào chất lượng vận động và mục tiêu phục hồi của từng người bệnh.

>>> Sau đột quỵ, người bệnh sống thế nào?

>>> "24 giờ không phải là cửa sổ cuối cùng trong điều trị đột quỵ"

>>> Tích hợp y học cổ truyền trong phục hồi đột quỵ tại Bệnh viện 1A

>>> Phục hồi chức năng đa chuyên ngành: Từ yêu cầu quản lý đến nền tảng pháp lý