Những yếu tố nào khởi phát và làm nặng hơn tình trạng bệnh vảy nến

Các yếu tố khởi phát này khác nhau giữa từng người bệnh. Tìm hiểu về các yếu tố khởi phát cũng như học cách phòng ngừa sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh tốt hơn và hạn chế các đợt bùng phát bệnh.

1. Stress

Khoảng 31-88% người bệnh khởi phát vảy nến sau khi bị stress. Đây là một trong những yếu tố khởi phát thường gặp nhất.

Để giảm nguy cơ bùng phát do stress, người bệnh cần lưu ý:

• Thứ nhất, tìm cách kiểm soát stress và thực hiện thường xuyên ngay cả khi bạn thấy ổn. Những cách giảm stress bao gồm: tập yoga, thiền và tham gia vào các câu lạc bộ hỗ trợ.

• Thứ hai, mỗi tối trước khi đi ngủ hãy tập viết 3 điều mà bạn thấy hạnh phúc trong ngày.

• Thứ ba, khi bạn bắt đầu cảm thấy stress, hít thật sâu, nín thở và thở ra nhẹ nhàng.

• Thứ tư, hãy làm theo những lời khuyên của các BS để giảm stress và trao đổi với các BS khi bạn cảm thấy mất cân bằng trong cuộc sống.

2. Chấn thương cơ học

Đa số người bệnh có thể bùng phát vảy nến tại vị trí thương tổn của da sau khoảng 10-14 ngày.

Thương tổn thường xảy ra sau khi da bị cắt, cào, bỏng nắng, cạo hoặc tiếp xúc với hoa thường xuân độc, bầm, hay bị côn trùng cắn,…

Để giảm nguy cơ bùng phát sau tổn thương da, người bệnh cần lưu ý:

• Thứ nhất, nếu dạ bị thương tổn, hãy điều trị ngay lập tức.

• Thứ hai, nếu dạ bị ngứa hãy giảm triệu chứng bằng các thuốc uống, thoa và dưỡng ẩm.

• Thứ ba, tránh cào gãi vì có thể gây tổn thương da và bùng phát bệnh nặng hơn.

• Thứ tư, tránh bị côn trùng đốt bằng cách dùng các thuốc đuổi côn trùng, hạn chế đến nơi cây cối rậm rạp, vùng ao tù, nơi vệ sinh kém.

3. Uống rượu bia

Thói quen uống rượu bia hàng ngày hoặc quá thường xuyên sẽ làm cho điều trị kém hiệu quả và dễ tái phát bệnh.

Để giảm nguy cơ tái phát bệnh do tươi bia, người bệnh cần:

• Ngưng uống rượu bia.

• Nếu bạn tiếp tục uống, hãy hạn chế tối đa lượng rượu bia mỗi ngày. Phụ nữ chỉ nên uống 1 đơn vị cồn tiêu chuẩn mỗi ngày. Nam giới nên hạn chế dưới 2 đơn vị tiêu chuẩn mỗi ngày. (1 đơn vị cồn tiêu chuẩn được tính là 1 lon bia 5 độ dung tích 350ml hoặc 1 ly rượu vang 12 độ dung tích 148ml hoặc 1 ly whisky, rum, tequila, vodka 40 độ dung tích 45ml)

• Tư vấn và khám BS tâm lý nếu bạn mắc chứng nghiện rượu bia.

4. Hút thuốc lá

Hút thuốc lá hoặc ở gần người hút thuốc lá có thể là nguyên nhân khởi phát hoặc làm nặng hơn tình trạng vảy nến. Để giảm nguy cơ bùng phát nặng hơn do hút thuốc lá, người bệnh cần lưu ý:

• Ngưng hút thuốc lá. Hãy trao đổi với BS để được giúp đỡ.

• Nếu không thể ngưng thuốc ngay lập tức, hãy giảm dần số lượng thuốc hút.

• Tránh tiếp xúc với những người hút thuốc.

5. Thời tiết khô, hanh

Nếu tình trạng bệnh vảy nến xấu hơn khi nhiệt độ hoặc độ ẩm giảm, như vào mùa đông hoặc mùa thu, đây có thể là yếu tố khởi phát hoặc bùng phát bệnh của bạn.

Để giảm nguy cơ bùng phát do thời tiết khô, lạnh, người bệnh cần lưu ý:

• Tắm dưới 10 phút và dùng nước ấm. Ngay sau khi tắm, sử dụng dưỡng ẩm dạng dầu hoặc kem (tốt hơn so với dạng lotion), không hương liệu.

• Dùng sữa rửa mặt dưỡng ẩm mềm mại thay cho xà phòng.

• Thoa kem dưỡng ẩm cả ngày khi da khô.

• Dùng máy giữ ẩm khi không khí trong nhà hanh khô.

• Giữ ấm và bảo vệ da bằng cách mang nón, găng tay, giày chống nước và áo khoác.

• Cởi bỏ quần áo và giày vớ ẩm khi bạn vào nhà.

• Nếu bệnh vảy nến tiếp tục nặng hơn hãy đến khám và tham vấn các phương pháp điều trị từ các BS da liễu.

6. Ánh nắng, thời tiết xấu

Khi trời ấm, bệnh vảy nến vẫn có thể bùng phát nếu bạn bị bỏng nắng hoặc dùng điều hoà quá lâu.

Để giảm nguy cơ bùng phát do thời tiết ấm, người bệnh cần một số lưu ý sau:

• Dưỡng ẩm ngay sau khi tắm nếu ở lâu trong phòng có điều hoà.

• Dùng máy giữ ẩm cả ngày nếu dạ vẫn khô sau khi ở phòng có điều hoà.

• Dử dụng kem chống nắng để phòng ngừa bỏng nắng. Nên chọn loại kem chống nắng phổ rộng, SPF 30 trở lên và kháng nước.

7. Nhiễm trùng

Bệnh vảy nến có thể bùng phát nặng hơn sau 2-6 tuần bị viêm họng, viêm tai, viêm phế quản hoặc các nhiễm trùng khác.

Điều này thường thấy ở trẻ em. Để giảm nguy cơ bùng phát do nhiễm trùng, người bệnh cần lưu ý:

• Điều trị các tình trạng nhiễm trùng càng sớm càng tốt.

• Nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

• Nếu bạn có các tình trạng nhiễm trùng mạn tính như HIV, viêm gan B, C cần báo cho các BS biết.

8. Thuốc

Thuốc kháng sốt rét, một số thuốc điều trị tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim, một số thuốc điều trị viêm khớp hay ngưng đột ngột corticoid mạnh như prednisone (thay vì phải giảm liều dần), bệnh sẽ thường bùng phát nặng sau 2-3 tuần sử dụng thuốc có nguy cơ.

Để giảm nguy cơ bùng phát do thuốc, người bệnh cần một số lưu ý sau:

• Tham khảo ý kiến của cá BS trước khi sử dụng thuốc.

• Hỏi các BS điều trị và sử dụng thuốc thay thế. Nếu bạn có nghĩ ngờ một loại thuốc nào đó có nguy cơ làm bùng phát bệnh.

9. Các yếu tố khác

Việc xăm mình hoặc cạo râu, cạo lông gây tổn thương da và đôi khi có thể làm vảy nến bùng phát sau khoảng 10-14 ngày. Để giảm nguy cơ bùng phát vảy nến khi xăm, cạo râu, cạo lông người bệnh cần lưu ý:

• Tránh các hình thức xăm trổ lên da.

• Nên thảo luận với các BS da liễu nếu bạn muốn xăm. BS sẽ có một số biện pháp để giảm nguy cơ bùng phát.

• Cẩn thận tránh bị cắt vào da khi cạo lông, cạo râu.

• Dùng dưỡng ẩm, gel cạo râu để giảm nguy cơ tổn thương cho da.

Nguồn: Video "Chuyên đề 2: Các yếu tố khởi phát và làm nặng bệnh vảy nến: cách nào để phòng tránh?" ngày 10/9/2021 của Bệnh viện Da liễu TPHCM