Nhổ răng là lựa chọn cuối cùng trong điều trị sâu răng ở trẻ nhỏ

1. Thứ tự mọc răng sữa của trẻ

Răng của trẻ phát triển như thế nào, thứ tự mọc của các răng ra sao? Giai đoạn nào trẻ sẽ mọc chiếc răng sữa đầu tiên và đến tuổi nào bắt đầu thay răng vĩnh viễn?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Đối với hệ răng sữa của con, có 2 giai đoạn phụ huynh cần phải đặc biệt lưu ý. Đầu tiên là giai đoạn mọc răng sữa, thường bắt đầu từ 6 - 12, 13 tháng tuổi.

Tiếp theo là giai đoạn hình thành bộ răng sữa đầy đủ. Trung bình mỗi đợt mọc răng sẽ kéo dài 1 - 2 tháng và những chiếc răng sẽ mọc tuần tự theo nguyên tắc: răng cửa phía trước - răng cối sữa - răng cối cuối cùng trên răng sữa. Bộ răng sữa của con có 20 chiếc.

2. 90% người dân Việt Nam bị sâu từ 1 đến nhiều răng

Xin hỏi BS, tỷ lệ trẻ bị sâu răng của trẻ em Việt Nam như thế nào? Những con số này phản ánh vấn đề gì?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Theo số liệu thống kê gần nhất của Bộ Y tế về chăm sóc sức khỏe răng miệng của người dân Việt Nam nói chung, trong đó có cả trẻ em, con số ghi nhận được là hơn 90% dân số bị sâu từ 1 đến nhiều chiếc răng trên hệ thống răng.

Đối với hệ răng sữa, tỷ lệ mắc sâu răng khá cao, đặc biệt là những trẻ ở những vùng có điều kiện kinh tế chưa tốt, chưa tiếp cận được với các dịch vụ y tế.

Con số này cho chúng ta cái nhìn toàn cảnh về vấn đề chăm sóc răng miệng. Ở trẻ em, chăm sóc răng miệng có vai trò rất quan trọng. Răng miệng không được chăm sóc sẽ gây ra nhiều biến chứng, trong đó sâu răng là hậu quả có thể thấy được trước mắt.

3. Những yếu tố hình thành sâu răng ở trẻ nhỏ

Nguyên nhân nào khiến nhiều trẻ em ở nước ta bị sâu răng, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Sâu răng là một quá trình bao gồm tác động của hệ vi khuẩn trong miệng, sử dụng các loại thực phẩm có chứa đường và những yếu tố bên ngoài.

Tuy nhiên, thực phẩm có chứa đường chỉ gây sâu răng khi có đủ thời gian tác động cùng hệ vi khuẩn trong miệng. Do đó, khi sử dụng thực phẩm, nhất là những thực phẩm chứa nhiều đường, cùng với việc không vệ sinh răng miệng kỹ trong một thời gian thì sẽ hình thành sâu răng.

Với trẻ dưới 6 tuổi, đặc biệt là nhóm 1 - 3 tuổi, việc bú bình, sử dụng sữa công thức hoặc các loại sữa khác là một nguyên nhân gây sâu răng.

4. Sâu răng ảnh hưởng đến chức năng, thẩm mỹ và tâm lý của trẻ

Nếu sâu răng không được điều trị kịp thời thì sẽ ảnh hưởng như thế nào đến răng của trẻ trong tương lai, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Sâu răng sẽ gây nên các vấn đề chủ yếu về thẩm mỹ, chức năng và ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ.

Sâu răng sẽ làm răng bị gãy, vỡ, không còn nguyên vẹn cấu trúc. Do đó, chức năng ăn, nhai, bú, nút, nói của trẻ cũng bị ảnh hưởng một phần.

Sâu răng dẫn đến hư răng, gây đau và các biến chứng như răng mọc sai vị trí.

Đồng thời, răng sâu đổi màu sẽ gây mất thẩm mỹ, ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ, đặc biệt là các trẻ trong độ tuổi đến trường.

5. Nhận diện sâu răng ở trẻ nhỏ phụ thuộc hoàn toàn vào phụ huynh

Nhờ BS hướng dẫn những cách giúp phụ huynh phát hiện sớm tình trạng sâu răng ở trẻ.

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Nhận diện sâu răng sớm ở trẻ, nhất là trẻ dưới 6 tuổi, phụ thuộc hoàn toàn vào phụ huynh.

Phụ huynh nên đưa con đi thăm khám khi bắt đầu mọc chiếc răng sữa đầu tiên. Nha sĩ sẽ hướng dẫn cho ba mẹ cách chăm sóc, vệ sinh đúng cũng như cách phát hiện sâu răng từ sớm.

Nếu vì một lý do nào đó mà phụ huynh chưa thể sắp xếp đưa con đến khám với nha sĩ, vẫn có thể phát hiện sâu răng trong lúc vệ sinh răng cho con mỗi buổi sáng, tối. Chúng ta có thể phát hiện những thay đổi trên bề mặt răng của con so với hình ảnh ban đầu.

Ví dụ, chiếc răng đầu tiên của con có màu trắng đục như sữa, sau đó chuyển sang màu vàng rồi màu nâu sậm hoặc đen là những dấu hiệu cho thấy tình trạng sâu răng bắt đầu rầm rộ hơn.

6. Hình thành thói quen chăm sóc răng miệng từ khi trẻ có những chiếc răng đầu tiên

Thực tế, vấn đề sâu răng ở trẻ vẫn chưa được phụ huynh quan tâm đúng và đủ, nhất là ở vùng sâu vùng xa, vùng kinh tế khó khăn. Vậy cha mẹ nên làm gì để quan tâm đến sức khỏe răng miệng của con, tránh ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ về sau, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Phụ huynh có vai trò rất quan trọng trong việc quan tâm đến sức khỏe răng miệng của con nói chung và phát hiện sâu răng sớm ở trẻ nói riêng.

Phụ huynh sẽ là người đầu tiên phát hiện ra những vấn đề của con, ngay khi con than đau, khó chịu, bỏ ăn hoặc có các biểu hiện sưng. Có thể đưa trẻ đến thăm khám với nha sĩ là tốt nhất. Tuy nhiên, nếu gặp khó khăn về điều kiện kinh tế hay địa lý, giải pháp tối ưu là hình thành thói quen chăm sóc răng miệng thật tốt ngay từ khi trẻ có những chiếc răng đầu tiên.

8. Nên cho trẻ đi khám răng 3 tháng/lần

Phụ huynh nên cho trẻ đi khám răng định kỳ bao lâu một lần, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Việc thăm khám răng định kỳ không chỉ giới hạn ở  trẻ mà còn cần thiết với người lớn. Tuy nhiên, trẻ em cần được thăm khám định kỳ thường xuyên hơn.

Lời khuyên của các nha sĩ là trung bình 3 tháng/lần, phụ huynh nên đưa con đi kiểm tra. Trong những lần kiểm tra đó, bé có thể được tiếp xúc với môi trường nha khoa, được hướng dẫn những phương pháp vệ sinh đúng, từ đó hình thành cho con một ý thức tốt trong việc chăm sóc răng miệng.

9. Điều trị sâu răng trên răng sữa và răng vĩnh viễn không giống nhau

Xin hỏi BS, điều trị sâu răng trên răng sữa và răng vĩnh viễn của trẻ có gì khác nhau?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Những đặc điểm về sinh học, về vật lý của răng sữa và răng vĩnh viễn có những điểm khác nhau, do đó phương pháp tiếp cận và điều trị cũng sẽ khác nhau.

Tùy vào mức độ sâu nhẹ hay nặng mà có những phương án điều trị tương ứng. Tuy nhiên, vật liệu và cách thức để tiếp cận với điều trị hoàn toàn khác nhau, đặc biệt là cần tác động tâm lý cho con ở thời điểm mà các bé chưa có đủ ý thức về việc chăm sóc răng miệng.

10. Nhổ răng là lựa chọn cuối cùng

Đối với những trường hợp đã hình thành lỗ sâu, phương pháp điều trị nào là tối ưu nhất? Có phải sâu răng đã hình thành lỗ sâu thì bắt buộc phải nhổ không, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Sâu răng được chia thành nhiều cấp độ và những cấp độ khác nhau sẽ có những phương án điều trị khác nhau.

Đối với sâu răng sớm tạo thành lỗ mở nhưng chưa đến mức độ ảnh hưởng đến thành phần cấu trúc bên trong là ngà răng, phương án trám răng sẽ được sử dụng.

Khi sâu răng tiến triển sâu hơn, đến phần ngà răng hoặc tủy răng, có thể dùng phương pháp điều trị tủy để giữ lại răng trên khung hàm cho đến tuổi thay răng.

Một số trường hợp đặc biệt, do cấu trúc răng bị vỡ quá lớn hoặc xuất hiện biến chứng như sưng đau, áp xe, có thể sử dụng phương án nhổ. Tuy nhiên, nhổ răng sẽ là lựa chọn cuối cùng, khi tất cả những phương án điều trị khác đã được thực hiện nhưng không hiệu quả.

11. Sâu răng tái phát chủ yếu do vệ sinh tại chỗ

Thưa BS, sâu răng có tái phát không? Nếu có thì làm thế nào để ngăn chặn tình trạng này ở trẻ?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Như đã đề cập ban đầu, sâu răng là một quá trình tác động lâu dài. Việc sâu răng tái phát có phần chủ yếu do vệ sinh tại chỗ.

Lỗ sâu chỉ hình thành khi con vệ sinh răng miệng chưa đủ tốt. Vì vậy, việc thăm khám định kỳ cũng là một biện pháp kiểm tra tình trạng răng miệng của con.

12. Chăm sóc tích cực ngay từ những chiếc răng sữa đầu tiên

Phụ huynh nên chăm sóc răng miệng cho trẻ như thế nào để phòng ngừa sâu răng?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hoàng Yến trả lời: Giai đoạn đầu đời, đặc biệt là dưới 1 tuổi, là giai đoạn rất quan trọng. Khi trẻ mọc những chiếc răng sữa đầu tiên, phụ huynh nên có thái độ tích cực trong việc chăm sóc răng miệng cho con.

Ở hệ răng sữa, có thể sử dụng gạc mềm, bàn chải lông mềm, bàn chải dành riêng cho răng sữa để vệ sinh tại chỗ. Tiếp đó là đến nha sĩ để được hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc răng cho con.

Tái khám định kỳ mỗi 3 tháng là một hành động tốt để trẻ được tiếp cận với những phương pháp điều trị hoặc những hướng dẫn vệ sinh răng miệng tùy theo lứa tuổi.

Việc sử dụng bàn chải và kem đánh răng đúng theo độ tuổi cũng giúp con có hệ răng khỏe mạnh, tránh được những biến chứng thường gặp như sâu răng.