Đột nhiên sợ đến trường, mất ngủ: Trẻ có thể đang bị bắt nạt

Bắt nạt kéo dài có thể gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng

Trong bài viết chuyên môn đăng ngày 10/11/2026, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo về những hậu quả tâm lý của bắt nạt học đường và vai trò của người lớn trong việc phát hiện, can thiệp sớm.

Theo BS.CK2 Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc - Đơn nguyên Y học Hành vi, Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Hà Nội, bắt nạt kéo dài có thể tạo ra tình trạng căng thẳng tâm lý mạn tính, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh và khả năng điều hòa cảm xúc ở trẻ.

Khi thường xuyên sống trong cảm giác bị đe dọa, cô lập hoặc xúc phạm, trẻ có thể xuất hiện lo âu, mất ngủ, giảm khả năng tập trung và mất tự tin.

Các nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận trẻ từng bị bắt nạt có nguy cơ trầm cảm, lo âu và hành vi tự sát cao hơn so với nhóm không trải qua tình trạng này.

Đáng chú ý, không phải trẻ nào bị bắt nạt cũng phản ứng giống nhau. Có em trở nên tức giận, chống đối, nhưng cũng có em chọn cách im lặng, né tránh bạn bè vì sợ bị trả thù hoặc lo người lớn không tin mình.

PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn - Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, lưu ý cả trẻ bị bắt nạt và trẻ có hành vi bắt nạt đều cần được quan tâm, đánh giá tâm lý khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Những thay đổi ở trẻ cha mẹ không nên bỏ qua

Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần chú ý những biểu hiện khác thường trong cảm xúc, sinh hoạt và hành vi của con, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài.

Một số dấu hiệu đáng lưu ý gồm:

• Sợ đến trường: Thường xuyên viện lý do nghỉ học, than đau đầu hoặc đau bụng vào buổi sáng nhưng giảm triệu chứng khi được ở nhà.

• Thay đổi cảm xúc: Thu mình, ít giao tiếp, dễ cáu gắt, thường xuyên khóc, mất tự tin hoặc tự trách bản thân.

• Rối loạn sinh hoạt: Mất ngủ, ăn uống thất thường, học tập sa sút hoặc không còn hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.

• Bất thường khi sử dụng mạng xã hội: Hoảng sợ khi nhận tin nhắn, né tránh điện thoại hoặc lo lắng về những thông tin liên quan đến bản thân trên mạng.

Tuy nhiên, những biểu hiện trên không đặc hiệu cho bắt nạt học đường. Trẻ cũng có thể gặp khó khăn tâm lý vì áp lực học tập, mâu thuẫn gia đình hoặc những vấn đề sức khỏe khác.

Vì vậy, cha mẹ không nên vội kết luận con bị bắt nạt khi chưa tìm hiểu đầy đủ.

Đặc biệt, nếu trẻ có hành vi tự làm tổn thương bản thân, nói về sự tuyệt vọng, không muốn sống hoặc xuất hiện ý nghĩ tự sát, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá khẩn cấp.

Khi có nguy cơ tự hại trước mắt, không nên để trẻ một mình và cần hạn chế khả năng tiếp cận các vật dụng có thể gây nguy hiểm.

Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ con bị bắt nạt?

Theo BS.CK2 Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, can thiệp bắt nạt học đường không thể chỉ dừng ở việc nhắc nhở học sinh hoặc yêu cầu các em tự hòa giải.

Điều quan trọng là chấm dứt hành vi bắt nạt, bảo đảm an toàn cho trẻ và ngăn sự việc tái diễn.

Khi con chia sẻ bị bắt nạt, cha mẹ cần bình tĩnh lắng nghe, tránh trách mắng, đổ lỗi hoặc cho rằng trẻ yếu đuối.

Gia đình nên chủ động phối hợp với nhà trường để xác minh sự việc và tìm biện pháp bảo vệ phù hợp.

Về phía nhà trường, cần có cơ chế tiếp nhận phản ánh an toàn, bảo mật, đồng thời kết hợp giáo dục, tư vấn tâm lý và theo dõi học sinh sau can thiệp.

Đối với trẻ có biểu hiện lo âu, trầm cảm, tự hại hoặc thay đổi tâm lý kéo dài, phụ huynh cần đưa trẻ đến chuyên khoa phù hợp để được đánh giá. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định trị liệu tâm lý, sử dụng thuốc khi cần thiết và xây dựng kế hoạch hỗ trợ phục hồi.

Nếu trẻ phải nghỉ học để điều trị, gia đình và nhà trường cần phối hợp xây dựng lộ trình trở lại trường phù hợp, bảo đảm trẻ có môi trường học tập an toàn.

Các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, phụ huynh nên chủ động trò chuyện với con mỗi ngày, quan tâm đến cảm xúc và các mối quan hệ bạn bè, thay vì chỉ hỏi về điểm số.