Người bệnh cơ xương khớp thăm khám và sử dụng thuốc thế nào trong mùa dịch COVID-19?

Trong tình hình dịch đang phức tạp, 19 tỉnh thành ở phía Nam bị lockdown, vấn đề di chuyển gặp rất nhiều khó khăn. Chúng ta phải tuân thủ theo khuyến cáo 5K của Bộ y tế: cách ly tại nhà, không tiếp xúc, đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên.

Ngoài việc chống dịch, bệnh nhân cơ xương khớp cũng như bệnh nhân mắc bệnh mãn tính khác sẽ phải đối phó như thế nào để có được hiệu quả trong việc điều trị bệnh lý cơ xương khớp.

Đặc điểm của các bệnh lý cơ xương khớp mãn tính, nổi bật là bệnh lý khớp viêm như bệnh lý tự miễn hoặc bệnh lý mô chết, phải sử dụng thuốc trường kỳ, đồng thời phải có sự theo dõi. Ngoài sự theo dõi hiệu quả điều trị, cần phải theo dõi tác dụng phụ của thuốc.

Như vậy, cần phải có sự tương tác thường xuyên của thầy thuốc và bệnh nhân. Nhưng trong tình trạng cách ly như hiện nay, việc tương tác sẽ được thực hiện như thế nào? Có phải chúng ta sẽ ngưng sử dụng thuốc hay sử dụng toa thuốc cũ, tìm các loại thuốc tương tự để tự uống hay không?

Rất may mắn khi dịch bùng phát ở thành phố TPHCM xảy ra sau một năm so với các nước phương Tây. Từ kinh nghiệm của đợt dịch trước, người ta đã rút ra được những chứng cứ và đưa ra các khuyến cáo rất hữu ích cho bệnh nhân cơ xương khớp đối phó với dịch COVID-19.

Theo khuyến cáo này, cơ xương khớp là bệnh mãn tính nhưng chưa có chứng cứ để nói đây là bệnh nền có nguy cơ cao. Tuy nhiên bệnh cơ xương khớp thường xảy ra ở người lớn tuổi.

Với đặc điểm này, bệnh lý cơ xương khớp gần như gắn liền với cơ địa ở người lớn tuổi, các bệnh lý cao huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi, vấn đề của gan và thận - đây là các nguy cơ cao mắc bệnh COVID-19 và đã mắc COVID-19 thì bệnh tình sẽ tiến triển nặng. Do đó, bệnh cơ xương khớp cần được quan tâm và nhất thiết phải tuân thủ các biện pháp chung để chống COVID-19.

Ngoài ra, vấn đề điều trị các bệnh tự miễn, bệnh lý khớp viêm, thuốc sẽ thường có tác dụng phụ. Vậy chúng ta sẽ đối phó như thế nào?Các khuyến cáo của Hiệp hội khớp Hoa Kỳ, Hiệp khối khớp Châu đã chia thành hai nhóm:

- Nếu bệnh lý cơ xương khớp ổn định, trong thời gian cách ly bệnh nhân vẫn sử dụng toa thuốc cũ, tức là thuốc bệnh nhân đang sử dụng. Tuy nhiên, ta cần bảo đảm nguồn cung cấp thuốc đáng tin cậy để tránh tình trạng đổi thuốc, thay thế thuốc. Những loại thuốc không cùng tác dụng sẽ rất nguy hiểm.

- Đối với nhóm bệnh còn đang tiến triển hoặc vào đợt cấp mới, cần có ý kiến của thầy thuốc để điều trị phù hợp hoặc tiếp xúc trực tiếp với thầy thuốc: nếu tình trạng bệnh nhân không quá nặng, tốt nhất người bệnh sẽ tiếp xúc với thầy thuốc điều trị bằng điện thoại hay online để trình bày và nhận được hướng dẫn của thầy thuốc nhằm bảo đảm được tình trạng cách ly.

Bằng cách thức này, bệnh nhân có thể cung cấp đủ thông tin tình trạng bệnh cho thầy thuốc và từ đó sẽ điều chỉnh thuốc phù hợp với tình trạng và nhận được toa thuốc qua online hay qua điện thoại. Sau đó, bệnh nhân có thể tự tìm thuốc từ các nguồn thuốc đáng tin cậy.

Trong một số trường hợp giả sử như bệnh cấp tính, khớp sưng quá nặng không thể di chuyển, bệnh nhân cần gặp trực tiếp thầy thuốc để được giải quyết vấn đề chính xác hơn. Trong trường hợp này cần có cách để hạn chế thời gian chờ đợi. Bác sĩ sẽ có cách khám nhanh gọn để tránh tình trạng tiếp xúc lâu dài, không tốt cho người bệnh cũng như cộng đồng trong thời điểm cách ly như hiện nay.

Đó là cách giải quyết việc thăm khám của bệnh nhân có xương khớp.

Vấn đề thứ hai, bệnh lý cơ xương khớp đáng quan tâm là thuốc được sử dụng.

Từ đầu mùa dịch COVID-19 có thông tin cho rằng, các thuốc kháng viêm non steroid (NSAID) có thể làm xấu đi tình trạng của bệnh COVID-19. Điều này đúng hay không? Thuốc giảm đau kháng viêm non steroid là một trong các loại thuốc chủ lực trong điều trị giảm đau của cơ xương khớp.

Thuốc giảm đau kháng viêm non steroid là một trong các loại thuốc chủ lực trong điều trị giảm đau của cơ xương khớp (Hình minh họa)

Qua một năm, các chứng cứ cho thấy NSAID gần như không gây ảnh hưởng tới diễn tiến bệnh COVID-19. Do đó, các khuyến cáo vẫn cho phép chỉ định sử dụng thuốc này để điều trị kháng viêm giảm đau cho bệnh nhân cơ xương khớp.

Đa số các bệnh tự miễn cần phải sử dụng thuốc điều hòa miễn dịch, tuy nhiên các thuốc điều hòa có hiệu quả ít nhiều làm giảm sức đề kháng của cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng. Vậy thuốc này có được sử dụng trong thời gian dịch COVID-19 bùng phát hay không? Nó có làm tăng nguy cơ mắc COVID-19 không?

Dựa vào các chứng cứ, khuyến cáo của hội khớp trên thế giới đều thống nhất các loại thuốc này đều được sử dụng bình thường, không cần phải ngưng thuốc khi bệnh nhân chưa bị mắc COVID-19.

Nếu bệnh nhân bị mắc COVID-19 thì sẽ như thế nào? Khi bệnh nhân cơ xơ khớp bị mắc COVID-19, người ta sẽ chia thành ba trường hợp:

- Nếu bệnh nhân mắc COVID-19 mà không có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ đang sử dụng hai loại thuốc sonsasarozine hoặc NSAID hoặc glucocorticoid liều thấp thì bệnh nhân vẫn được sử dụng thuốc. Tất cả các thuốc điều hòa miễn dịch khác sẽ tạm ngưng trong 10 đến 14 ngày.

- Trong trường hợp bệnh nhân mắc COVID-19 có triệu chứng trung bình, toàn bộ thuốc sẽ được ngưng cho đến khi triệu chứng chấm dứt thì bệnh nhân sẽ ngưng thuốc thêm 10 đến 14 ngày rồi mới được tiếp tục sử dụng thuốc.

- Trong trường hợp bệnh mắc COVID-19 nặng, việc sử dụng thuốc hoàn toàn phụ thuộc vào chỉ định của bác sĩ. Bệnh nhân có thể phải ngừng dùng thuốc vài lần.

Đó là các khuyến cáo về cách thức để được khám cũng như cách sử dụng thuốc chuyên về bệnh lý cơ xương khớp. Ngoài việc tuân thủ điều trị, bệnh nhân cơ xương khớp cũng cần chú ý để tự bảo vệ mình, có một lối sinh hoạt lành mạnh dù cách ly tại nhà.

Trong chế độ ăn, bệnh nhân nên dùng thực phẩm tốt, tránh rượu bia, thuốc lá đồng thời duy trì hoạt động để bảo vệ cơ xương khớp không bị cứng hay hạn chế cử động.

Điều quan trọng là chúng ta phải chủng ngừa để tăng khả năng bảo vệ cơ thể trước đại dịch COVID-19.

Kính chúc quý khán giả được bình an trong đợt dịch này và thành phố sẽ kiểm soát dịch nhanh chóng để chúng ta trở lại cuộc sống bình thường.