“Không điều gì đáng sợ hơn một cái chết vốn dĩ có thể phòng tránh”

Hồi sức tim phổi cần nhấn ngực mạnh và nhanh, nhưng không quá 120 lần/phút

Trong phần chia sẻ về “Cập nhật kỹ năng cấp cứu ngưng hô hấp tuần hoàn CPR”, ThS.BS Lê Bảo Huy - Trưởng phòng Đào tạo Bệnh viện Thống Nhất đã hướng dẫn các bước xử trí khi phát hiện ngưng tim gồm:

Bước 1: Đánh giá an toàn

Phải chắc chắn tình huống không tạo thành nguy hiểm và đặt an toàn của bản thân lên trên hết. Nếu nghi ngờ bệnh nhân mắc COVID-19 hoặc bệnh truyền nhiễm, chúng ta phải đeo khẩu trang và tấm chắn trước khi tiếp cận.

Bước 2: Nhận diện các dấu hiệu ngưng tim

- Kiểm tra đáp ứng: Đối với người lớn và trẻ nhỏ, chúng ta kiểm tra đáp ứng của họ bằng cách lay và gọi to. Đối với trẻ sơ sinh, hãy vỗ vào lòng bàn chân.

Bước 3: Thực hiện kỹ thuật cơ bản trong cấp cứu ngưng hô hấp tuần hoàn

- Kiểm tra thở bình tường và mạch (mạch cảnh với người lớn và trẻ nhỏ; mạch cánh tay với trẻ dưới 1 tuổi). Lưu ý rằng việc kiểm tra mạch không diễn ra quá 10 giây.

- Nếu nạn nhân thở không bình thường nhưng mạch vẫn còn, cần tiến hành hỗ trợ hô hấp cho họ. Khai thông đường thở (Airway Support) bằng cách để nạn nhân ngửa trên mặt phẳng cứng với hai tay sát dọc thân và nâng cằm cao hơn. Nếu nạn nhân nằm sấp, nên lăn đầu, vai và lưng nạn nhân thành một khối, tránh xoắn vặn.

Để mở thông đường thở, cần thực hiện thao tác ngửa cổ và ấn hàm.

- Những dấu hiệu như đột ngột mất tri giác, không có mạch, nhịp thở không tự nhiên đang cảnh báo bệnh nhân rơi vào tình trạng ngưng hô hấp tuần hoàn. Trong trường hợp này, hãy kêu gọi sự hỗ trợ xung quanh, đồng thời gọi 115 để xe cấp cứu đến.

ThS.BS Lê Bảo Huy cũng hướng dẫn, khi nhấn ngực để hồi sức tim phổi, cần nhấn mạnh và nhanh, khoảng 100 lần/phút nhưng không được quá 120 lần. Nhấn xương ức không sâu quá 6cm và lưu ý lồng ngực cần đủ đàn hồi.

Tỷ lệ ép tim và bóp bóng là 30 ấn tim : 2 thổi ngạt. Với trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, nếu không có từ 2 cấp cứu viên thì nên áp dụng tỷ lệ 15:2 khi thực hiện. Thực hiện CPR liên tục không ngừng trong 2 phút sau đó kiểm tra mạch (hoặc 5 chu kỳ 30:2 liên tục).

- Trong sơ cứu, tư thế hồi phục là tư thế mà cơ thể nằm sấp ba phần tư để sơ cứu bệnh nhân bất tỉnh nhưng còn thở. Bệnh nhân có thể nôn, nhờ đó làm thông đường thở.

- Khi phát hiện bệnh nhân bị ngưng tim, hãy gọi hỗ trợ và lập tức thực hiện CPR, sử dụng máy chống rung tim nếu có. Sau đó, nhanh chóng chuyển nạn nhân vào cơ sở y tế gần nhất.

Không dễ phân biệt ngất xỉu thông thường với tình trạng nghiêm trọng khác

Trong chuyên đề “Ngất xỉu”, BSĐT Nguyễn Nhật Trường - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất giải thích: “Ngất là tình trạng đột ngột mất ý thức, thường chỉ tạm thời. Nguyên nhân hay gặp là do thiếu oxy não do nhiều lý do bao gồm cả tụt huyết áp”.

Một số nguyên nhân khác dẫn đến ngất xỉu có thể kể đến như bất thường hệ hô hấp, rối loạn về tim mạch (tăng huyết áp, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim), ngộ độc khí CO, sốc nhiệt, hạ đường huyết, chóng mặt, do tâm lý (sợ máu, sợ kim tiêm...).

Dấu hiệu nhận biết một người trong trạng thái ngất xỉu là té ngã, ngồi khụy xuống, bỗng nhiên tái, trắng bệt, tụt huyết áp, mạch yếu. Một số biểu hiện khác như bủn rủn tay chân, mờ mắt, chóng mặt, chao đảo, vã mồ hôi, nôn ói... cũng cần được chú ý đến.

BSĐT Nguyễn Nhật Trường nhấn mạnh: “Không dễ phân biệt ngất xỉu thông thường với tình trạng nghiêm trọng khác như đột quỵ. Do đó không được xem thường các dấu hiệu ngất xỉu hay mất ý thức”.

Khi bản thân có những dấu hiệu muốn ngất xỉu, tuyệt đối không được đứng, ngay lập tức tìm chỗ để tựa hay ngồi xuống. Khi đã tìm được chỗ ngồi, hãy đặt đầu vào giữa hai đầu gối. Lúc cảm thấy đã ổn hơn, hãy thay đổi tư thế từ từ để đứng lên.

Đối với trường hợp gặp người bị ngất xỉu, hãy đặt nạn nhân nằm ngửa.

- Nếu nạn nhân vẫn còn thở, nâng chân cao hơn tim khoảng 30cm để giúp máu về não tốt hơn, cố gắng nới lỏng thắt lưng, cà vạt, cởi bỏ quần áo bó chặt.

- Nếu nạn nhân đã mất ý thức hơn 1 phút, đặt họ nằm ở tư thế hồi phục và gọi cấp cứu. Nếu kiểm tra không có nhịp thở, mạch cảnh, phải bắt đầu CPR ngay cho đến khi có người đến hỗ trợ hoặc bệnh nhân có thể tự thở trở lại.

- Nếu nạn nhân bị chấn thương và chảy máu sau khi té ngã, phải băng ép cầm máu ngay.

Khi nạn nhân bất tỉnh, tuyệt đối không được đổ, vẩy nước lên đầu; hành động kê cao đầu sẽ làm tắc nghẽn đường thở; không đổ thức ăn, nước uống, vắt chanh vào miệng cũng như không cho nạn nhân vừa hồi tỉnh uống rượu.

Khi người ngất xỉu ngưng thở, không tỉnh lại; nạn nhân là thai phụ hoặc người trên 50 tuổi, người bị đái tháo đường, người có tiền sử thường xuyên bị ngất; nạn nhân nhìn không rõ, không tự đi lại được, không thể nói, bị đau ngực, cần đưa họ đến cơ sở y tế gần nhất.

Theo BSĐT Nguyễn Nhật Trường, để phòng ngừa ngất xỉu cần:

- Tránh để hạ đường huyết (nhịn đói, dùng thuốc hạ đường huyết mà không kiểm tra đường hay bỏ bữa).

- Tránh mất muối và nước (làm việc trong môi trường nắng, nóng đổ mồ hôi nhiều).

- Giữ thoáng mát: mặc quần áo lao động, môi trường làm việc đủ thông thoáng.

- Không thay đổi tư thế đột ngột.

- Kiểm soát nhịp thở: tránh thở nhanh quá.

- Tránh xa các yếu tố làm bạn “sợ hãi”.

Điện giật là tai nạn nguy hiểm nhưng có thể phòng tránh được

BSĐT Võ Minh Phúc - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất cảnh báo: “Điện giật là một tai nạn nguy hiểm, có thể gây nhiều loại tổn thương cho cơ thể như ngừng tim, ngừng thở và tổn thương các cơ quan gây nguy cơ tử vong cao hoặc để lại các di chứng nặng nề. Tuy nhiên, điện giật hoàn toàn có thể phòng tránh được”.

Khi tiếp xúc, dòng điện một chiều (DC) sẽ đẩy hoặc quăng nạn nhân ra khỏi nguồn điện. Do đó nạn nhân có thời gian tiếp xúc dòng điện ngắn hơn nhưng khả năng gây chấn thương phối hợp cao hơn.

Dòng điện xoay chiều (AC) có xu hướng dính chặt lấy nạn nhân (thường là bàn tay) và kéo nạn nhân lại gần nguồn điện hơn do đó kéo dài thời gian tiếp xúc gây tổn thương mô nặng hơn.

Tổn thương do điện xảy ra theo 3 cơ chế:

1. Tác động trực tiếp của dòng điện lên mô cơ thể.
2. Chuyển đổi năng lượng điện thành năng lượng nhiệt gây bỏng sâu và bỏng bề mặt.
3. Tổn thương cơ học do sét đánh, do co cơ, hoặc các chấn thương sau ngã do điện giật.
   
   

Môi trường làm việc của người phải tiếp xúc với thiết bị điện có ảnh hưởng rất lớn đến sự nguy hiểm về điện. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4756-89 phân loại môi trường (nơi làm việc) có tiếp xúc với điện làm 3 loại: môi trường nguy hiểm, môi trường đặc biệt nguy hiểm, môi trường bình thường.

Khi bị điện giật, nạn nhân có thể bị ngưng tim, ngưng thở, bỏng, chấn thương do té ngã. Tại nơi xảy ra điện giật, mục tiêu chính là hồi sinh tim phổi. Tuy nhiên, tuyệt đối tránh chạm trực tiếp vào nạn nhân cho đến khi nguồn điện ngắt hoàn toàn.

Đối với nguồn điện cao thế, phải tránh xa tối thiểu 25m cho tới khi nguồn điện được ngắt hoàn toàn. Đối với nguồn điện thế thấp, có thể đứng trên và sử dụng các vật dụng không dẫn điện (sách, giấy báo, gậy gỗ) sau đó tắt nguồn điện và tháo dụng cụ, dây điện còn dính trên người nạn nhân.

Nhanh chóng khám sơ bộ, kiểm tra ý thức, tim, hô hấp và chấn thương của nạn nhân. Tiến hành ngay các biện pháp hồi sinh tim phổi nếu bệnh nhân ngừng tim, ngừng thở. Đặt nạn nhân nằm ngửa trên nền đất cứng hoặc ván cứng đầu ngửa tối đa, nhưng không di chuyển đầu nếu chưa loại trừ chấn thương cột sống cổ, lấy dị vật trong miệng nạn nhân.

Tiếp tục thực hiện các bước sơ cứu như ấn ngực, thổi ngạt đến khi bệnh nhân tỉnh hoặc cấp cứu 115 đến. Khi nạn nhân tự thở được, tim đập lại tiến hành cố định cột sống cổ (nếu nghi ngờ tổn thương), cố định xương gãy, băng cầm máu, truyền dịch nếu có tụt huyết áp, chuyển bệnh nhân đến bệnh viện.

Tư thế hồi phục được sử dụng trong trường hợp bệnh nhân hôn mê nhưng thở bình thường. Khi có bỏng, hãy ngâm vết bỏng dưới vòi nước đang chảy, băng bằng gạc không dính. Không nên bôi bất cứ chất gì vào vết bỏng, không làm vỡ bóng nước, không chườm đá, không gỡ vùng da bị tổn thương và không tháo quần áo nạn nhân.

Khi bệnh nhân xảy ra co giật, phải kiểm soát té ngã để tránh gây các chấn thương khác, không cho bất cứ vật gì vào miệng bệnh nhân, nới lỏng quần áo.

Để phòng ngừa tai nạn điện, không nên chạm vào chỗ đang có điện trong nhà như: ổ cắm điện, cầu dao, cầu chì không có nắp đậy; chỗ tróc vỏ bọc cách điện của dây dẫn điện; chỗ nối dây; dây điện trần…

Dây điện trong nhà nên dùng loại có vỏ bọc cách điện, có tiết diện dây đủ lớn để có dòng điện cho phép của dây dẫn lớn hơn dòng điện phụ tải để dây điện không bị quá tải gây chạm chập, phát hỏa trong nhà. Dây điện phải được đặt trong ống cách điện.

Không sử dụng dây điện, thiết bị điện, đồ dùng điện trong nhà có chất lượng kém vì các thiết bị này có lớp cách điện xấu dễ gây chạm chập, rò điện ra vỏ gây điện giật chết người và dễ gây phát hỏa trong nhà.

Lắp cầu dao hay áptômát ở đầu đường dây điện chính trong nhà, ở đầu mỗi nhánh dây phụ và lắp cầu chì ở trước các ổ cắm điện để ngắt dòng điện khi có chạm chập, ngăn ngừa phát hỏa do chập điện.

Khi sửa chữa điện phải cắt cầu dao điện và treo bảng “Cấm đóng điện, có người đang làm việc” tại cầu dao để không bị điện giật. Không đóng cầu dao, bật công tắc điện khi tay ướt, chân không mang dép, đứng nơi ẩm ướt.

Các thiết bị điện, đồ dùng điện, cầu dao điện, áptômát, công tắc, ổ cắm điện… bị hư hỏng phải sửa chữa, thay thế ngay để người sử dụng không chạm phải các phần dẫn điện gây điện giật.

Khi sử dụng các công cụ điện cầm tay (máy khoan, máy mài…), phải mang găng tay cách điện hạ thế để không bị điện giật khi công cụ bị rò điện. Không đặt trang thiết bị điện phát nhiệt ở gần đồ vật dễ cháy nổ để không làm phát hỏa trong nhà. Nên nối đất vỏ kim loại các thiết bị điện trong nhà như: vỏ tủ lạnh, vỏ máy nước nóng, máy giặt, vỏ máy bơm nước… để không bị điện giật khi thiết bị điện bị rò điện ra vỏ.

Tuyệt đối không bôi nước mắm, kem đánh răng,... lên vết bỏng

Bỏng được định nghĩa là một tổn thương tại chỗ của da chủ yếu là do nhiệt, nhưng biểu hiện bệnh lý ở toàn thân. Tác nhân gây bỏng gồm nhiệt (lửa, điện...), hóa chất (axit, kiềm...) và phối hợp (vôi tôi nóng...)

BSĐT Nguyễn Nhật Trường - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất cho biết, phân độ nặng của bỏng được dựa trên độ sâu, diện tích và các tổn thương phối hợp đi kèm.

Đối với xử trí ban đầu, cần làm mát vết bỏng, tránh cho da khỏi bị rộp bằng cách mở vòi nước cho chảy chầm chậm lên vết bỏng khoảng 15 - 20 phút. Nước sạch vừa có tác dụng giảm nhiệt, giảm đau, giảm phù nề, viêm nhiễm, giảm độ sâu của vết thương. Không dùng nước lạnh, nước đá (trong tủ lạnh) để làm mát da.

Vết bỏng sẽ chảy rất nhiều dịch nên trước khi dùng băng co giãn để băng vết bỏng lại thì phải đệm một lớp bông thấm nước lên trên gạc hoặc vải phủ vết bỏng. BSĐT Nguyễn Nhật Trường lưu ý rằng, nếu không có băng co giãn thì chỉ được băng lỏng vùng bỏng để đề phòng khi vết bỏng sưng nề gây chèn ép.

Tuyệt đối không được dùng nước mắm, kem đánh răng,… hoặc các loại thuốc mỡ bôi để đắp lên vết bỏng. Không được bôi dầu mỡ, dung dịch cồn ngay cả kem kháng sinh vào vết bỏng. Không được chọc phá các túi phỏng nước. Không được bóc da hoặc mảnh quần áo dính vào vết bỏng, không đắp nước đá.

BSĐT Nguyễn Nhật Trường cảnh báo: “Việc sơ cứu không đúng cách sẽ khiến tình trạng bỏng nặng thêm gây khó khăn trong điều trị”.

Để phòng chống sốc, nên đặt nạn nhân ở tư thế nằm, đồng thời động viên an ủi tinh thần của họ. Cho nạn nhân uống nước, nhất là khi phải chuyển đi xa. Nếu có điều kiện nên pha dung dịch theo cách sau để cho nạn nhân uống bằng cách: pha vào 1 lít nước 1/2 thìa cà phê muối ăn, 1/2 thìa cả phê muối natri bicarbonat, 2 - 3 thìa cà phê đường hoặc mật ong, nước cam, chanh ép.

Nếu không có điều kiện để pha dung dịch này thì có thể cho nạn nhân uống nước chè đường, nước trái muối, đường hoặc oresol.

Nạn nhân bị bỏng vùng mặt cổ, nhất là khi bị kẹt trong nhà bị cháy thường gặp nguy hiểm cho hít khói. Điều ưu tiên số 1 là chuyển nạn nhân đến bệnh viện ngay. Trong khi chờ xe cấp cứu, phải theo dõi sát nạn nhân và phải đảm bảo sự thông thoát đường hô hấp (giữ tư thế đúng hoặc có thể đặt một cannule vào mũi hoặc miệng nạn nhân).

Cần phải nhớ rằng bản thân vết bỏng là vô khuẩn. Do đó, cấp cứu bỏng phải rất thận trọng để tránh vết bỏng bị nhiễm bẩn. Không dùng nước không sạch để dội hoặc đắp vào vết bỏng và có điều kiện người cấp cứu nên rửa tay sạch và tránh động chạm vào vết bỏng.

Một số loại hóa chất như acid, kiềm mạnh hoặc iod, phospho dùng trong công nghiệp hoặc vôi mới tôi có thể gây nên tổn thương bỏng nặng và làm nạn nhân rất đau đớn; với những loại bỏng nặng do hóa chất này cần phải RỬA NGAY, RỬA LIÊN TỤC BẰNG NƯỚC càng nhiều càng tốt, nếu không các tổ chức ở vùng bỏng sẽ bị hoại tử hoàn toàn.

Ðiện giật hoặc sét đánh có thể gây bỏng rất sâu. Nạn nhân bị ngừng tim do dòng điện đánh vào tim phải cấp cứu ngưng tim trước, sau đó mới sơ cứu vết bỏng.

Đề phòng các bệnh lây truyền qua đường máu khi sơ cứu nạn nhân chảy máu

Chảy máu do chấn thương có thể xảy ra do rất nhiều nguyên nhân, cơ chế và có thể xảy ra ở bất cứ nơi đâu. Chảy máu không kiểm soát là nguyên nhân tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được do chấn thương.

Trong phần hướng dẫn “Kiểm soát chảy máu”, BSĐT Nguyễn Nhật Trường - Khoa cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất luôn nhấn mạnh, điều tiên quyết là phải đảm bảo an toàn cho bản thân, nếu bản thân bị thương thì không thể giúp đỡ được cho người khác. Tiếp đó, dựa theo quy tắc ABC để sơ cứu cho nạn nhân:

- A (Alert): Kêu gọi giúp đỡ

- B (Bleeding): Tìm nguồn chảy máu

- C (Compress): Đè ép để cầm máu bằng cách dùng vải sạch che vết thương và dùng 2 tay ép chặt trực tiếp vết thương.

Nếu có dấu hiệu nguy hiểm thì bản thân và nạn nhân nên được di chuyển đến nơi an toàn. BSĐT Nguyễn Nhật Trường đặc biệt nhắc nhở, trong lúc sơ cứu phải đề phòng các bệnh lây truyền qua đường máu bằng cách đeo găng tay và các dụng cụ bảo hộ khác.

Cố định tổn thương thẳng trục với trục cơ thể

Trong khi hướng dẫn “Kỹ thuật sơ cấp cứu gãy xương”, BSĐT Nguyễn Nhật Trường - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất giải thích, gãy xương là tổn thương gây mất liên tục liên quan đến sự toàn vẹn của xương, thường gặp do chấn thương hoặc do bệnh lý.

Về phân loại, gãy xương kín là khi ổ gãy không thông với bên ngoài. Gãy xương hở là gãy xương mà ổ gãy thông với bên ngoài. Gãy hở nguy hiểm hơn gãy kín vì nguy cơ nhiễm trùng cao.

Gãy xương có thể được nhận diện thông qua các biểu hiện: đau, sưng, bầm tím, biến dạng chi, hạn chế vận động, cử động bất thường và lạo xạo xương.

Đối với gãy đốt sống cổ, không để nạn nhân có vận động, cần đỡ đầu và cổ đến khi nhân viên y tế xuất hiện. Trong khi chờ xe cấp cứu, hãy đưa nạn nhân ra khỏi các vật cản trở như xe, nón, nới rộng áo quần và lót đệm cổ.

Khi quấn nệm cổ chú ý không gây cản trở đường thở của nạn nhân. Sau khi được vận chuyển đến cơ sở y tế phải giữ nạn nhân ở tư thế nằm, không được ngồi.

Khi nạn nhân bị chấn thương cột sống - thắt lưng, đặt người bệnh lên ván cứng có chiều dài bằng cơ thể. Trong quá trình di chuyên, chú ý không để cột sống bị xoắn và gập góc. Dùng vải buộc 2 chân với nhau, buộc thân người và cố định đầu nạn nhân vào cáng. Khi di chuyển, giữ cho người nạn nhân không dịch chuyển, không để người bị nghiêng.

Gãy xương chậu sẽ khiến cơ thể bị mất rất nhiều máu. Số lượng máu bị mất khi xương chậu bị gãy có thể lên đến 1.700 - 2.400ml. Đặt nạn nhân nằm ngửa, chân duỗi thẳng, kê thêm gối/chăn/màn mỏng ở dưới đầu gối. Buộc 2 vòng băng to bản ở khung chậu, băng số 8 xung quanh mắt cá chân và bàn chân, băng 1 băng rộng bản ở đầu gối. Giữ nạn nhân nằm bất động, thực hiện giảm đau, chống sốc và vận chuyển nhẹ nhàng trên ván cứng đến cơ sở y tế.

Giữ vệ sinh tốt là cách để phòng tránh ngộ độc thực phẩm

BSĐT Võ Minh Phúc - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất giải thích, ngộ độc thức ăn được định nghĩa là khi bệnh nhân có những dấu hiệu bất thường ở đường tiêu hóa được xác định/nghi ngờ có liên quan đến thức ăn bị nhiễm khuẩn.

Có nhiều cách để thực phẩm có thể gây bệnh như ô nhiễm với vi khuẩn hoặc hóa chất, dị ứng với thức ăn, các bệnh liên quan đến ăn quá nhiều thức ăn. Thực phẩm thường bị nhiễm các vi sinh vật như vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng (Salmonella, Escherichia coli, Viêm gan siêu vi A, V. Cholerae).

Hệ thống miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ xảy ra nhiễm độc thực phẩm. Trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, người già, người có bệnh hồng cầu liềm, bệnh nhân bệnh mãn tính (suy gan, suy thận, suy tim, đái tháo đường, suy thượng thận mãn...) và những người thường xuyên sử dụng thuốc (corticoid, thuốc hóa trị ung thư, thuốc chống thải ghép...) có hệ thống miễn dịch suy yếu nên nguy cơ ngộ độc thực phẩm cũng cao hơn.

Tồn trữ, bảo quản, chế biến thực phẩm không đúng cách cũng là một yếu tố thuận lợi cho bệnh phát triển. Hâm nóng không đúng cách hoặc hâm đi hâm lai nhiều lần dễ làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Hạn sử dụng in trên bao bì là chỉ dấu an toàn, chất lượng, không nên chỉ dựa vào hạn sử dụng để xác định một loại thực phẩm là "an toàn" để dùng.

Ô nhiễm thực phẩm chéo có thể xảy ra khi chạm vào nguồn thức ăn bị nhiễm khác hoặc khi thực phẩm tiếp xúc với bề mặt để chế biến thực phẩm đã bị ô nhiễm, như kệ đựng thức ăn, dao, thớt. Nên để các loại thực phẩm như thịt, gia cầm, cá sống riêng biệt với các thực phẩm thường được dùng tươi sống.

Bàn tay người chế biến thực phẩm cũng là một yếu tốt quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ. Nếu không rửa tay sau khi đi vệ sinh, người chế biến có thể gây ô nhiễm thực phẩm bởi các vi sinh vật trong phân.

BSĐT Võ Minh Phúc liệt kê các triệu chứng lâm sàng có thể gặp phải khi bị ngộ độc thực phẩm gồm buồn nôn, đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt, đau đầu, mệt mỏi...

Khi có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, nạn nhân nên được sắp xếp nghỉ ngơi ở khu vực thông thoáng. Bệnh nhân nôn ói nhiều nên nằm nghiêng sang một bên để tránh hít sặc. Có thể dùng thuốc hạ sốt, chườm mát nếu thân nhiệt tăng cao và có thể sử dụng thuốc hạn chế tiêu chảy nếu đi ngoài phân lỏng quá nhiều.

BSĐT Võ Minh Phúc nhấn mạnh: “Quan trọng nhất là phải cố gắng cho bệnh nhân uống thật nhiều nước để bù vào lượng nước mất qua đường tiêu hóa. Tốt nhất là uống các dung dịch bù nước, điện giải, hoặc uống nước đun sôi để nguội”.

Những người bị tiêu chảy và/hoặc ói mửa phải rất thận trọng để tránh lây lan cho gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Bệnh nhân được xem là vẫn còn khả năng lây nhiễm khi vẫn tiếp tục nôn mửa hoặc tiêu chảy. Khả năng lây nhiễm có thể tồn tại lâu hơn tùy theo loại vi khuẩn gây bệnh.
Vi sinh vật gây ngộ độc thực phẩm thường lây lan từ người này sang người khác qua đường tiếp xúc tay - miệng, vì vậy không được quên rửa tay vệ sinh kỹ sau khi thay tã lót cho trẻ hay dọn dẹp phân thú cưng, vật nuôi.

Nghỉ việc hoặc nghỉ học trong thời gian mắc bệnh là biện pháp hữu hiệu để phòng tránh lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng.

Về tiên lượng, đa số ngộ độc thực phẩm thường nhẹ, tự khỏi trong vòng 4 - 7 ngày. Trên 50% các trường hợp ngộ độc nấm bị tử vong, khoảng 10% nạn nhân ngộ độc bolulin không qua khỏi và con số này ở những người bị ngộ độc cá nóc là hơn 50%.

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, không uống sữa chưa được tiệt trùng hay dùng thực phẩm có chứa sữa chưa được tiệt trùng; rửa trái cây tươi và rau thật kỹ trước khi ăn; thực phẩm đã nấu sẵn, thực phẩm dễ ôi thiu, hoặc các loại thực phẩm ăn ngay nên được dùng càng sớm càng tốt; giữ thịt, cá, thịt gia cầm sống riêng biệt với các loại thực phẩm khác.

Phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy giảm:

- Không nên ăn bánh mì kẹp thịt, pâté, thịt nguội, giò lụa hay các loại thịt đặc sản khác trừ phi đã được hâm nóng lại cho đến khi bốc hơi nóng, tránh việc sử dụng lò vi sóng vì có thể xảy ra tình trạng chín không đồng đều.

- Không ăn các loại sa lát đã được trộn sẵn như salad thịt giăm bông, salad thịt gà, salad khoai tây trứng, salad cá ngừ, hoặc salad hải sản.

- Không ăn các loại pho mát mềm (feta, Brie, Camembert, phó mát gân xanh, pho mát phong cách Mexico) như queso Blanco, queso fresco, hoặc Panela, trừ phi chúng được dán nhãn hiệu sản phẩm công bố rõ là loại pho mát được chế biến từ sữa tiệt trùng.

- Không ăn các loại pâté lạnh hoặc thịt bằm dùng trét lên bánh mì. Có thể ăn các sản phẩm đóng hộp còn hạn sử dụng ổn định.

- Không ăn hải sản lạnh hun khói trừ phi đã nấu chín. Hải sản hun khói ướp lạnh như cá hồi, cá thịt trắng, cá tuyết, cá ngừ hoặc cá thu, thường được dán nhãn là "phong cách-nova", "Lox", "kippered". 

- Có thể ăn các loại hải sản hun khói đóng hộp còn hạn sử dụng ổn định.