Bệnh nhân ung thư hay đang điều trị ung thư có nên tiêm vắc xin COVID-19?

Bài tham khảo này nhằm cung cấp một số tình huống thường gặp để bệnh nhân ung thư có thể cân nhắc cũng như có cơ sở để quyết định việc tiêm vắc xin. Trong tất cả các tình huống thì việc khai báo khi sàng lọc là điều cần thiết, và phải chắc chắn người tiêm không dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc và không có những chống chỉ định.

1/ Đối với bệnh nhân Ung thư:

Ngoài những chống chỉ định, nhìn chung thì người bị bệnh ung thư đều có thể tiêm ngừa vắc xin.

Hướng dẫn lâm sàng tạm thời của Trung tâm kiểm soát và ngăn ngừa dịch bệnh (CDC) của Mỹ cũng đã bàn luận về những người bị suy giảm miễn dịch: “Những người bị suy giảm miễn dịch vẫn có thể tiêm vắc xin phòng COVID-19 nếu họ không có chống chỉ định tiêm chủng. Tuy nhiên, họ nên được tư vấn về các vấn đề an toàn và hiệu quả của vắc xin chưa rõ trong quần thể bị suy giảm miễn dịch cũng như khả năng đáp ứng miễn dịch với vắc-xin và cần phải tiếp tục tuân theo tất cả những hướng dẫn hiện hành để tự bảo vệ mình chống lại COVID”.

Trên cơ địa đang suy giảm miễn dịch có thể giảm phản ứng với vắc xin nhưng cũng phần nào bảo vệ được người bệnh và giảm nguy cơ lây nhiễm.

Bệnh nhân ung thư vẫn có thể được chích vắc xin COVID-19 trừ một số đối tượng đặc biệt

2/ Đối với bệnh nhân đang điều trị ung thư:

Bệnh nhân đang điều trị ung thư bao gồm các tình huống sau:

- Phẫu thuật: do liên quan đến phản ứng phụ của vắc xin sau tiêm trong đó có sốt sẽ dễ làm nhầm lẫn với những tình huống nhiễm trùng hậu phẫu, vì thế thời gian tiêm sẽ được  phẫu thuật viên đánh giá cụ thể sau mổ vài ngày, 1 hoặc 2 tuần tùy mức độ phẫu thuật. Tốt hơn nên tiêm đối bên vùng phẫu thuật để giảm triệu chứng sưng phù hạch cùng bên do phản ứng sau tiêm, nhất là đối với bệnh nhân phẫu thuật ung thư vú.

- Xạ trị: Không ảnh hưởng đến liệu pháp điều trị, nên tiêm ngay khi có vắc xin

- Các liệu pháp điều trị toàn thân: bao gồm:

+ Hóa trị: chưa đủ dữ liệu để xác định thời điểm tối ưu, ghi nhận rằng bạch cầu hạt không ảnh hưởng đáng kể đến phản ứng miễn dịch, vì thế người đang hóa trị có thể tiêm ngay khi có vắc xin. Về thực tế nếu không cấp bách và tuân thủ giãn cách, có thể trì hoãn >1 tuần sau hoá khi điều kiện huyết học đã hồi phục.

+ Điều trị nội tiết: tiêm ngay khi có vắc xin.

+ Điều trị thuốc nhắm trúng đích, Các kháng thể đơn dòng như Rituximab làm phá hủy các Lympho B hay các kháng tyrosin kinase (ví dụ: Tại Việt Nam có Erlotinib (Tarceva), Gefitinib (Iressa), Afatinib (Giotrif), Osimertinib (Tagrisso), Imatinib (Glivec)... có thể có đáp ứng giảm độc lực với tiêm chủng và vẫn được khuyên tiêm ngay khi có vắc xin.

+ Người đang dùng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (điều trị miễn dịch) là một trong những phương pháp được ưa chuộng hiện nay để điều trị ung thư, về lý thuyết sẽ có những phản ứng trầm trọng nhưng thực tế vẫn chưa được ghi nhận, nên vẫn có chỉ định tiêm bất kể thời gian nào.

Một số dạng khác:

- Người bị ung thư đã nhiễm COVID-19 có nên tiêm không: (sau khi hết cách ly) tối thiểu 20 ngày dành cho bệnh nhân ung thư, và/hoặc sau khi điều trị bằng kháng thể đơn dòng hoặc huyết tương giai đoạn hồi phục của người nhiễm SARS-CoV-2 tối thiểu 90 ngày.

- Người ung thư đã ngưng điều trị: tiêm ngay khi có vắc xin

- Ung thư máu: Trì hoãn cho đến khi số lượng bạch cầu trung tính tuyệt đối phục hồi lại

- Suy tủy: Tiêm ngay khi có vắc xin

- Bệnh ghép và dùng ức chế miễn dịch để điều trị như liệu pháp Corticoid và tác nhân trúng đích duy trì  dự kiến sẽ làm giảm các phản ứng miễn dịch đối với tiêm chủng. Trì hoãn việc tiêm chúng cho đến khi giảm bớt liệu pháp ức chế miễn dịch và/hoặc dựa trên sự tác động tới hệ miễn dịch trên tế bào lympho B hay T để xem xét.

- Liệu pháp tế bào gốc: Thời gian tiêm vắc xin được lựa chọn giữa các chu kì điều trị sao cho an toàn và thích hợp cho các bệnh nhân được ghép tế bào gốc và điều trị bằng globulin miễn dịch để giảm thiểu rủi ro trong khi duy trì hiệu quả của vắc xin, thường được khuyên ít nhất 3 tháng sau khi tiến hành liệu pháp điều trị.

- Có thể tiêm cùng với vắc xin khác hoặc trong vòng 14 ngày

Và cuối cùng là dù có hay không có tiêm ngừa vắc xin thì 5K vẫn nên được thực hiện.