12 điểm mới trong hướng dẫn ATA về bệnh tuyến giáp ở phụ nữ mang thai

Dưới đây là 12 điểm nổi bật được TS.BS Nguyễn Quang Bảy tổng hợp và chia sẻ:

1. Thay đổi chỉ định sàng lọc bệnh tuyến giáp khi mang thai

ATA 2026 đã cập nhật lại danh sách các yếu tố nguy cơ cần sàng lọc bệnh tuyến giáp ở phụ nữ mang thai.

Một số yếu tố từng được xem là nguy cơ như tuổi mẹ cao, số lần sinh hay chỉ số BMI tăng không còn được nhấn mạnh do khả năng phân tầng nguy cơ thấp. Ngược lại, hướng dẫn bổ sung thêm các yếu tố mới như tiền sử điều trị miễn dịch ung thư, sử dụng thuốc ảnh hưởng chức năng tuyến giáp, từng chiếu xạ vùng đầu cổ, thiếu iod nặng hoặc mắc hội chứng Down, Turner.

2. Không điều trị levothyroxine cho phụ nữ có kháng thể tuyến giáp dương tính nhưng bình giáp

Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, đây là thay đổi lớn nhất của hướng dẫn ATA 2026.

Trước đây, nhiều phụ nữ có TPOAb hoặc TgAb dương tính, đặc biệt ở nhóm vô sinh, sảy thai tái diễn hoặc thất bại hỗ trợ sinh sản thường được kê levothyroxine dù chức năng tuyến giáp vẫn bình thường.

Tuy nhiên, các nghiên cứu chất lượng cao cho thấy thuốc không giúp cải thiện tỷ lệ có thai, sinh sống hay giảm nguy cơ sảy thai. Vì vậy, ATA 2026 khuyến cáo không sử dụng levothyroxine trong các trường hợp này.

3. TSH trên 2,5 mU/L không còn đồng nghĩa phải điều trị

Trước đây, mức TSH trên 2,5 mU/L trong 3 tháng đầu thai kỳ thường được xem là bất thường và là căn cứ để bắt đầu điều trị.

ATA 2026 khuyến cáo nên sử dụng khoảng tham chiếu TSH và FT4 của từng quần thể địa phương. Nếu chưa có dữ liệu địa phương, ngưỡng trên của TSH có thể xem xét khoảng 4,0 mU/L.

Điều này đồng nghĩa TSH từ 3 - 4 mU/L đơn thuần không còn là chỉ định tự động để dùng levothyroxine.

4. Có thể xác nhận lại xét nghiệm trước khi điều trị suy giáp mới phát hiện

Đây là điểm mới mang tính thực hành cao.

Nếu người bệnh mới được phát hiện tăng TSH nhưng mức tăng không quá cao và chưa có triệu chứng rõ rệt, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm lại sau khoảng 3 tuần trước khi quyết định điều trị.

Khuyến cáo này giúp hạn chế tình trạng chẩn đoán và điều trị quá mức.

5. Tránh điều trị levothyroxine quá liều

ATA 2026 lần đầu tiên nhấn mạnh rõ ràng rằng điều trị levothyroxine quá mức cũng có thể gây hại.

Một số nghiên cứu cho thấy trẻ sinh ra từ các bà mẹ được điều trị quá liều có thể tăng nguy cơ gặp các vấn đề về hành vi hoặc biểu hiện tương tự rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Do đó, mục tiêu điều trị là duy trì TSH trong giới hạn phù hợp thay vì cố gắng đưa chỉ số này xuống quá thấp.

6. Chỉ sử dụng levothyroxine đơn thuần trong thai kỳ

ATA 2026 khuyến cáo không sử dụng liothyronine (LT3), các chế phẩm tuyến giáp khô tự nhiên hoặc thuốc phối hợp T4/T3 cho phụ nữ mang thai.

Những trường hợp đang điều trị bằng các thuốc này nên được chuyển sang levothyroxine trước khi mang thai.

7. Ưu tiên kiểm soát ổn định bệnh Basedow trước khi mang thai

Theo hướng dẫn mới, phụ nữ mắc Basedow cần đạt tình trạng bình giáp ổn định trước khi có thai.

ATA khuyến cáo người bệnh nên có ít nhất hai lần xét nghiệm chức năng tuyến giáp bình thường liên tiếp, cách nhau tối thiểu 6 tuần trước khi mang thai.

Điều này đồng nghĩa không nên mang thai ngay sau khi mới được chẩn đoán bệnh hoặc vừa điều chỉnh thuốc.

8. Chuyển Methimazole sang PTU khi chuẩn bị mang thai

Đối với phụ nữ đang điều trị bằng Methimazole và có kế hoạch mang thai, ATA 2026 khuyến cáo nên chuyển sang PTU trước khi thụ thai.

Khuyến cáo này nhằm giảm nguy cơ dị tật thai nhi liên quan đến Methimazole trong giai đoạn hình thành các cơ quan của thai.

9. Vai trò của xét nghiệm TRAb được đề cao hơn

ATA 2026 dành nhiều nội dung hơn cho việc đánh giá TRAb và TSI ở phụ nữ mắc Basedow.

Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, những thai phụ đang điều trị Basedow, đã phẫu thuật tuyến giáp hoặc từng điều trị iod phóng xạ cần được theo dõi TRAb trước và trong thai kỳ.

Ngay cả khi hormone tuyến giáp của mẹ ở mức bình thường, thai nhi vẫn có thể bị cường giáp nếu nồng độ TRAb tăng cao.

10. Thay đổi quan điểm về nhân giáp và ung thư tuyến giáp trong thai kỳ

Đây được xem là thay đổi đáng chú ý về mặt tư duy điều trị.

ATA 2026 nhấn mạnh phần lớn ung thư tuyến giáp biệt hóa tiến triển chậm và tiên lượng thường không khác biệt nếu trì hoãn điều trị đến sau sinh.

Do đó, nhiều trường hợp có thể được theo dõi trong thai kỳ thay vì phẫu thuật sớm.

11. Không sử dụng iod niệu đơn lẻ để đánh giá thiếu iod ở từng thai phụ

Theo hướng dẫn mới, xét nghiệm iod niệu chỉ có giá trị trong nghiên cứu dịch tễ hoặc đánh giá cộng đồng, không đủ cơ sở để kết luận một thai phụ cụ thể có thiếu iod hay không.

Thay vào đó, bác sĩ cần đánh giá chế độ ăn uống, việc sử dụng muối iod và các vitamin thai kỳ có chứa iod.

ATA tiếp tục khuyến cáo phụ nữ mang thai nên đảm bảo tổng lượng iod khoảng 250 mcg mỗi ngày, trong đó lý tưởng là bổ sung 150 mcg/ngày từ ít nhất 3 tháng trước khi mang thai.

12. Cập nhật khuyến cáo cho con bú sau gây mê

Đây là nội dung hoàn toàn mới trong hướng dẫn ATA 2026.

Dựa trên các khuyến cáo gây mê hiện nay, sản phụ có thể cho con bú ngay khi đã tỉnh táo và đủ khả năng bế em bé sau phẫu thuật.

Hướng dẫn mới không còn khuyến cáo phải vắt bỏ sữa trong vòng 24 giờ sau gây mê như trước đây.