Xét nghiệm kháng thể COVID-19 không đánh giá được hiệu lực của vắc xin

Xét nghiệm kháng thể là từ khóa được nhiều người quan tâm hiện nay. Bởi người dân tìm hiểu dịch vụ này với mong muốn xác định cơ thể có sinh kháng thể sau khi tiêm vắc xin COVID-19 hay không.

Nhiều người sau tiêm vắc xin phòng COVID-19 có tâm lý lo lắng sau khi có thông tin những người đã tiêm đủ liều vẫn bị nhiễm bệnh. Một số khác lại có tâm lý "không được tiêm vắc xin xịn" nên hoài nghi về hiệu quả của vắc xin.

BS Minh cho biết, "Xét nghiệm kháng thể là điều chưa cần thiết. Dịch vụ xét nghiệm kháng thể hiện nay trên thị trường không có giá trị cho biết mức độ phản ứng của hệ miễn dịch hoặc so sánh hiệu lực bảo vệ của các loại vắc xin".

Virus SARS-CoV-2 có thể nhận dạng qua nhiều kháng nguyên khác nhau như kháng nguyên protein gai (S), kháng nguyên nucleocapsid (N).

Sau khi mắc bệnh tự nhiên hoặc tiêm vắc xin, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ sản xuất ra kháng thể. Khi mắc bệnh, cơ thể tạo ra đủ loại kháng thể tương ứng chống lại cả kháng nguyên (S) và (N).

Còn sau khi tiêm vắc xin COVID-19, dựa theo cơ chế sản xuất vắc xin, đa số đều chỉ tạo ra kháng thể chống lại kháng nguyên (S) hoặc RBD (vùng có gắn kết với protein S); trừ nhóm vắc xin bất hoạt lấy thành phần là toàn bộ virus đã chết như Vero Cell.

"Các kháng thể có thể mất vài ngày hoặc vài tuần để phát triển trong cơ thể. Vì vậy, bạn không nên đi làm xét nghiệm kháng thể ngay sau khi vừa tiêm vắc xin xong", BS Hiền Minh khuyến cáo.

Các loại kháng thể được tạo ra trong cơ thể người (như IgA, IgM, IgG, IgD, IgE) có 2 tính chất quan trọng.

Thứ nhất là kháng thể gắn kết (binding antibody) bám vào kháng nguyên để đánh dấu cho các tế bào miễn dịch của cơ thế tấn công “trúng đích”. Thứ 2 là kháng thể trung hòa (neutralizing antibody) giúp ngăn chặn virus xâm nhập tế bào chủ.

Các xét nghiệm kháng thể liên quan đến virus SARS-CoV-2 được các nhà nghiên cứu quan tâm bao gồm:

- Xét nghiệm kháng thể định lượng hoặc định tính kháng thể gắn kết kháng nguyên (S) và/hoặc kháng nguyên (N). Thông thường, xét nghiệm này sẽ kiểm tra kháng thể IgM, IgG.

- Xét nghiệm đánh giá kháng thể trung hoà để xem xét khả năng vô hiệu hoá virus sống.

"Không phải phòng xét nghiệm dịch vụ nào cũng có đủ năng lực chuyên môn và máy móc thực hiện đủ các dạng xét nghiệm kháng thể như trên", bác sĩ Hiền Minh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, BS Minh còn cho biết, việc hiểu sai xét nghiệm kháng thể COVID-19 trong máu có thể khiến mọi người coi thường các biện pháp phòng ngừa đã được chứng minh, đồng thời đưa ra kết luận không đúng về hiệu quả của vắc xin. Điều này có thể ảnh hưởng việc từ chối tiêm chủng của những người khác, cuối cùng làm tăng khả năng lây lan dịch bệnh.