Vì sao lốc xoáy xuất hiện hàng loạt quanh bão số 10 Bualoi? Cảnh báo còn nguy cơ

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, bản chất lốc xoáy là một dạng xoáy quy mô rất nhỏ so với bão, tồn tại trong thời gian ngắn và phạm vi hẹp. Vì đường kính thường chỉ vài chục đến một, hai trăm mét, lốc xoáy gần như “lọt lưới” hệ thống radar và vệ tinh; công tác đo đạc, quan trắc và dự báo vị trí - cường độ vì thế đặc biệt khó khăn.

Cơ quan khí tượng hiện chỉ có thể phát cảnh báo về khả năng xuất hiện lốc trong những vùng có mây dông rất mạnh hình thành trên nền không khí nóng, ẩm và bất ổn định lớn, thay vì dự báo chính xác nơi và lúc xảy ra.

Lý giải việc lốc xoáy xuất hiện dày đặc ngày 29/9 ở đồng bằng Bắc Bộ dù tâm bão ở xa, các chuyên gia cho rằng Bualoi có đặc điểm hoàn lưu phía bắc tâm bão mạnh và rộng hơn phía nam - đặc trưng thường thấy ở nhiều cơn bão.

Ở rìa bắc, áp cao cận nhiệt đới tạo ra ranh giới chênh lệch khí áp và sự khác biệt về nhiệt độ, áp suất, độ ẩm giữa khối khí phía bắc và vùng ảnh hưởng bão. Sự “giao tranh” của hai khối khí này khiến mưa dông phát triển mạnh hơn, gió thường dữ dội hơn, từ đó dễ bùng phát các ổ lốc quy mô nhỏ.

Cùng với cấu trúc xoắn của các dải mây rìa bão, điều kiện bất ổn định thẳng đứng và gió đứt theo chiều cao giúp các luồng khí nóng ẩm bốc lên xoáy mạnh, hình thành “ống xoáy” từ đám mây dông chạm xuống mặt đất.

Với đợt thời tiết sáng 29/9, hoàn lưu Bualoi được ghi nhận mở rộng tới hơn 250 km bao trùm đồng bằng Bắc Bộ; thời điểm này trùng với đợt không khí lạnh từ phía bắc tràn xuống và hoàn lưu bão trước đó chưa tan hết, khiến khí quyển càng bất ổn, tạo điều kiện để lốc xuất hiện đồng loạt.

Các lốc xoáy ghi nhận trong ngày chủ yếu xảy ra trên những không gian mở như cánh đồng, dọc cao tốc, ít khi được phát hiện trong đô thị do tầm nhìn hạn chế. Mặc dù quy mô nhỏ, tốc độ gió trong lõi lốc có thể tương đương gió bão, đủ sức giật tốc mái, quật đổ cột điện, cây xanh và gây thiệt hại đáng kể dọc theo đường đi.

Tại Ninh Bình, từ khoảng 3h đến 5h sáng 29/9, lốc quét qua nhiều xã của huyện ven biển gây thương vong và hư hại lớn; gần trưa, Hưng Yên và một số khu vực ven biển Hải Phòng tiếp tục ghi nhận các xoáy mạnh.

Cơ quan khí tượng nhấn mạnh, khác với mưa, gió hay nhiệt độ có thể dự báo trước nhiều giờ đến nhiều ngày, lốc xoáy hình thành trong vài phút và tan nhanh, do đó chỉ có thể phát cảnh báo thời hạn ngắn khi quan sát thấy mây dông phát triển mạnh trên radar - vệ tinh.

Trong hoàn lưu sau bão Bualoi, Bắc Bộ và Thanh Hóa vẫn còn nguy cơ mưa dông mạnh; người dân cần thường xuyên cập nhật cảnh báo, hạn chế ra ngoài khi có dông, tìm nơi trú ẩn kiên cố, tránh xa cây lớn, biển quảng cáo, đường dây điện và gia cố nhà cửa, trường học, công trình công cộng để giảm thiểu rủi ro.