U xơ tử cung: Nhận diện đúng - Điều trị sớm - Bảo toàn khả năng sinh sản

1. Các phương pháp điều trị u xơ tử cung

Hiện nay có những phương pháp nào trong điều trị u xơ tử cung - từ nội khoa, can thiệp tối thiểu cho đến phẫu thuật? Những yếu tố nào sẽ quyết định lựa chọn hướng xử trí phù hợp cho từng người bệnh?

BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ - Phó Trưởng khoa Sản bệnh, Bệnh viện Hùng Vương - Phó trưởng Bộ môn Bộ môn Sản Phụ khoa, Trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch trả lời: Việc lựa chọn phương pháp điều trị u xơ tử cung phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là mức độ triệu chứng (rong kinh, rong huyết, đau bụng), vị trí, kích thước và số lượng khối u. Đặc biệt, với xu hướng sinh con muộn hiện nay, kế hoạch sinh sản của phụ nữ sẽ ảnh hưởng lớn đến quyết định điều trị.

U xơ tử cung là u lệ thuộc nội tiết, do đó có thể điều trị bằng thuốc nội tiết. Các thuốc sử dụng bao gồm thuốc ngừa thai phối hợp, thuốc ức chế nội tiết estrogen và thuốc tiêm ức chế tuyến yên.

Về phẫu thuật, có thể thực hiện phẫu thuật truyền thống bóc nhân xơ, dành cho những phụ nữ có nhu cầu sinh con sau này. Cắt tử cung được chỉ định trong các trường hợp nặng khi không còn khả năng bảo tồn tử cung.

Các can thiệp tối thiểu hiện nay có thể bơm chất vào để thuyên tắc động mạch chính nuôi tử cung, từ đó tiêu hủy khối u, sử dụng sóng cao tần để hoại tử khối u. Siêu âm tập trung cường độ cao là phương pháp mới được Cục Quản lý Dược Hoa Kỳ cấp phép vào năm 2024, áp dụng cho những trường hợp nhất định.

2. Điều trị u xơ tử cung nội khoa: Khi nào cần và các tiến bộ hiện nay

Trong những trường hợp nào u xơ tử cung sẽ được chỉ định điều trị nội khoa? Và hiện nay, y học đã có những tiến bộ gì trong điều trị nội khoa để giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng mà chưa cần đến phẫu thuật?

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh - Trưởng khoa Khám bệnh A - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Điều trị nội khoa được áp dụng cho những trường hợp u xơ tử cung không có triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ đến trung bình, không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống của người phụ nữ.

Điều trị nội khoa cũng được chỉ định cho những phụ nữ mong muốn bảo tồn chức năng sinh sản hoặc những người chưa sẵn sàng phẫu thuật. Ngoài ra, trước khi phẫu thuật, việc điều trị nội khoa còn giúp tăng cường sức khỏe và giảm triệu chứng, chuẩn bị tốt cho ca mổ.

Đối với triệu chứng nhẹ như đau bụng kinh, thuốc giảm đau và kháng viêm sẽ được sử dụng để làm giảm cơn đau. Trong trường hợp rong kinh hoặc rong huyết, thuốc ngừa thai hoặc thuốc ức chế nội tiết estrogen sẽ được chỉ định.

Một phương pháp điều trị khác là sử dụng thuốc chích để ức chế trục hạ đồi, thường kéo dài từ 3 - 6 tháng và sẽ được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ. Một lựa chọn mới hơn là thuốc điều biến thụ thể progesterone, tuy nhiên, phương pháp này cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi sát sao.

Cần chú ý rằng một số thuốc có thể gây tác dụng phụ, ảnh hưởng đến sức khỏe. Ví dụ, thuốc đồng vận GnRH có thể gây bốc hỏa, mất ngủ và loãng xương. Thuốc ngừa thai cần được tư vấn kỹ về chức năng gan, và NSAIDs (thuốc kháng viêm không steroid) có thể gây tác dụng phụ đối với dạ dày. Do đó, việc sử dụng thuốc phải được bác sĩ theo dõi và tư vấn để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Tóm lại, điều trị nội khoa phù hợp với những trường hợp có triệu chứng nhẹ đến trung bình, nhưng việc lựa chọn phương pháp điều trị cần có sự tư vấn kỹ lưỡng từ bác sĩ để đạt hiệu quả cao nhất và bảo vệ khả năng sinh sản của người phụ nữ.

3. Khi nào u xơ tử cung chỉ cần theo dõi định kỳ?

Trong những trường hợp nào, u xơ tử cung có thể chỉ cần theo dõi định kỳ mà chưa cần điều trị ngay? Và quá trình theo dõi định kỳ sẽ được thực hiện ra sao - bao gồm những bước kiểm tra, tần suất và yếu tố nào cần đặc biệt lưu ý?

BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ trả lời: U xơ tử cung là một bệnh lý lành tính, thường phát triển trong độ tuổi sinh sản. Những trường hợp u xơ chưa gây triệu chứng có thể chỉ cần theo dõi định kỳ mà không cần điều trị ngay. Đặc biệt, nếu u xơ có kích thước nhỏ, không nằm ở vị trí lòng tử cung và không ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, thì việc theo dõi là hợp lý.

Ngoài ra, đối với phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, do tỷ lệ u xơ tử cung biến chứng thành ung thư chỉ khoảng 0,5%, họ cũng có thể chỉ cần theo dõi mà không cần điều trị ngay.

Tần suất theo dõi u xơ tử cung thường là khoảng 6 tháng/lần. Bác sĩ sẽ đánh giá sự thay đổi của u xơ qua các yếu tố như:

- Kích thước và vị trí của u xơ có thay đổi hay không.

- Các triệu chứng có xuất hiện hay không, như đau bụng, rong kinh, rong huyết.

- Siêu âm kiểm tra u xơ, nếu cần thiết, có thể chỉ định MRI để đánh giá chi tiết hơn, đặc biệt khi u xơ có biến chứng lớn hoặc biến chứng thoái hóa.

Nếu sau một khoảng thời gian theo dõi (6 tháng/lần), các triệu chứng vẫn ổn và không có biến chứng, có thể giảm tần suất theo dõi xuống còn 1 lần/năm. Tuy nhiên, trong suốt quá trình theo dõi, bác sĩ sẽ đưa ra những tư vấn cụ thể cho từng bệnh nhân dựa trên tình trạng thực tế.

Trong quá trình theo dõi, các triệu chứng báo động như đau bụng đột ngột do xoắn cuống u xơ, rong kinh, rong huyết cần được chú ý, vì đó có thể là dấu hiệu của các biến chứng. Đặc biệt ở phụ nữ mãn kinh và tiền mãn kinh, u xơ tử cung có thể gia tăng kích thước nhanh, do đó cần phải cẩn trọng.

Trong thời kỳ mang thai, nồng độ estrogen tăng cao, có thể khiến u xơ tử cung phát triển nhanh hơn. Bên cạnh đó, những phụ nữ có BMI cao thường có nồng độ estrogen cao, dễ làm u xơ tử cung tiến triển nhanh hơn. Đây là 2 nhóm cần theo dõi đặc biệt.

4. Phẫu thuật điều trị u xơ tử cung và tiến bộ y học hiện đại

Trong những trường hợp nào, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định phẫu thuật để can thiệp u xơ tử cung? Và hiện nay, y học đã ghi nhận những bước tiến nào trong các phương pháp phẫu thuật - từ truyền thống đến hiện đại - giúp người bệnh ít xâm lấn hơn, hồi phục nhanh hơn và bảo tồn tốt chức năng sinh sản?

BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ trả lời: Trong quá trình điều trị u xơ tử cung, các bác sĩ sẽ bắt đầu với các phương pháp theo dõi và điều trị nội khoa. Tuy nhiên, nếu u xơ tử cung có triệu chứng như rong kinh, rong huyết, hoặc đau bụng mà không đáp ứng với điều trị nội khoa, bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật.

Một chỉ định khác là khi u xơ có kích thước lớn, hoặc khi u xơ tử cung gây hiếm muộn, làm biến dạng lòng tử cung khiến việc thụ thai trở nên khó khăn. Phẫu thuật sẽ giúp lòng tử cung trở lại bình thường, tăng khả năng thụ thai.

Ngoài ra, trong quá trình theo dõi hoặc điều trị nội khoa, nếu xuất hiện các triệu chứng nặng hơn như đau bụng dữ dội, rong kinh, rong huyết nặng, đặc biệt khi có biến chứng xoắn u, thì phải phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức. Những trường hợp còn lại có thể thực hiện phẫu thuật theo lịch trình đã được lên kế hoạch.

Các phương pháp phẫu thuật điều trị u xơ tử cung:

- Bóc nhân xơ: Phương pháp mở bụng truyền thống, phẫu thuật nội soi và phẫu thuật robot. Phẫu thuật nội soi và phẫu thuật robot giúp bệnh nhân phục hồi nhanh, ít để lại sẹo, nâng cao thẩm mỹ.

- Cắt tử cung: Cắt tử cung có thể thực hiện qua phương pháp mở bụng, nội soi hoặc sử dụng robot.

- Thuyên tắc động mạch tử cung là một phương pháp ít xâm lấn hơn, chỉ định cho những u xơ dưới 10cm, tối đa 3 u, và dễ tiếp cận. Khoảng 80 - 90% u xơ có thể thuyên tắc thành công. Tuy nhiên, phương pháp này có thể gây đau bụng, buồn nôn, và một số trường hợp có thể gây suy chức năng buồng trứng, làm suy giảm chất lượng niêm mạc tử cung, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Do đó, phương pháp này thích hợp với những phụ nữ không có ý định mang thai.

- Sử dụng sóng cao tần để sinh nhiệt và diệt khối u là phương pháp có chỉ định cho các u xơ kích thước nhỏ, số lượng ít, và dễ tiếp cận. Ưu điểm là không để lại sẹo, nhưng chi phí khá cao và bảo hiểm y tế không chi trả.

- Siêu âm hội tụ cao tần (HIFU) sử dụng sóng siêu âm để diệt khối u, phù hợp với các u xơ kích thước nhỏ, số lượng ít, và dễ tiếp cận. Tỷ lệ thành công 80 - 90%, không để lại sẹo, thời gian thực hiện nhanh và bệnh nhân có thể xuất viện trong ngày. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có chi phí cao và chưa được bảo hiểm y tế chi trả. Hiện nay, không phải cơ sở nào cũng thực hiện được kỹ thuật này tại Việt Nam.

5. Bảo tồn khả năng sinh sản cho người bị u xơ tử cung

Với phụ nữ trẻ, chưa có con, làm sao để điều trị u xơ mà vẫn bảo tồn tử cung và cần lưu ý gì nếu muốn mang thai sau mổ, thưa BS?

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh trả lời: Khi phụ nữ trẻ chưa có con và bị u xơ tử cung, việc thăm khám và có kế hoạch điều trị phù hợp là vô cùng quan trọng. Nếu u xơ không có triệu chứng, bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, đối với những u xơ có triệu chứng, điều trị là cần thiết.

Bước đầu tiên trong điều trị u xơ tử cung là điều trị nội khoa, bao gồm các biện pháp giảm đau, kháng viêm, điều trị nội tiết, và chích đồng vận GnRH. Mục tiêu là bảo tồn tử cung và chức năng sinh sản. Trong trường hợp phải chỉ định phẫu thuật, ưu tiên bảo tồn tử cung là rất quan trọng để giúp bệnh nhân có thể mang thai sau này. Việc bảo tồn niêm mạc tử cung cũng cần được chú trọng, vì đây là yếu tố quan trọng trong khả năng thụ thai và mang thai sau mổ.

Việc bảo tồn niêm mạc tử cung đòi hỏi bác sĩ phẫu thuật phải có kinh nghiệm cao để thực hiện đúng kỹ thuật, tránh làm tổn thương chức năng sinh sản của bệnh nhân.

Tóm lại, khi phát hiện u xơ tử cung, bệnh nhân cần có liệu trình theo dõi để giữ khả năng sinh sản trong tương lai.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.

>>> U xơ tử cung: Không triệu chứng vẫn tiềm ẩn nhiều hậu quả

>>> Mổ nội soi hay mổ hở khi bị u xơ tử cung, khả năng sinh sản sau phẫu thuật: Những điều bạn cần biết