TS.BS Lê Thị Bích Phượng: Nữ chuyên gia tế bào gốc phá vỡ định kiến, dịch chuyển “y học đối phó” sang “y học kiến tạo”

Công nghệ y sinh bùng nổ, các khái niệm “tế bào gốc”, “y học tái tạo” liên tục xuất hiện như một làn sóng mới đầy hứa hẹn. Đi kèm với sự kỳ vọng của công chúng là không ít sự hoài nghi, tranh luận, và cả thực trạng lạm dụng, thổi phồng quảng cáo để trục lợi.

Giữa bối cảnh nhiễu loạn ấy, TS.BS Lê Thị Bích Phượng (Giám đốc chuyên môn Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope, nguyên Phó Giám đốc kiêm Trưởng đơn vị Tế bào gốc Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh) vẫn chọn cho mình một lối đi riêng. Một lối đi không có những lời hứa hẹn viển vông, mà được xây dựng vững chắc bằng tư duy khoa học thực chứng và một trái tim thấu cảm.

Dấn thân vào y học tái tạo bằng tư duy logic và thực chứng

Năm 2009, khi tế bào gốc tại Việt Nam vẫn còn là một mảnh đất sơ khai, BS Phượng đã quyết định dấn thân. Sự lựa chọn này không đến từ sự tò mò nhất thời với công nghệ mới, mà đến từ những lập luận logic của một người làm khoa học. Khi nhìn ra thế giới và thấy họ đã đi trước chúng ta nửa thế kỷ với hàng loạt nghiên cứu lâm sàng chặt chẽ, cô tự đặt câu hỏi: “Nếu liệu pháp này chỉ là một phép màu bị thổi phồng, tại sao các nhà khoa học vĩ đại lại đầu tư nhiều công sức đến thế?”

Bằng chứng y học thực chứng của thế giới đã tiếp thêm niềm tin cho cô, bên cạnh một thái độ thận trọng nghiêm túc khi nói về chuyên môn, chưa bao giờ xem tế bào gốc là một “cây đũa thần” có thể giải quyết mọi giai đoạn bệnh.

Trước làn sóng “thổi phồng” tế bào gốc tràn lan trong ngành thẩm mỹ làm xói mòn niềm tin của người bệnh, BS Phượng và ekip chọn cách đối diện cực kỳ dứt khoát:

“Chúng tôi chọn đi chậm nhưng chắc và thật, chứng minh bằng hiệu quả điều trị thực tế chứ không dùng những lời thổi phồng để thu hút khách hàng.”

Thay vì đôi co hay tranh luận cảm tính, cô chọn cách quay về cốt lõi: chuẩn hóa quy trình chuyên môn, thiết lập các protocol nghiêm ngặt và dùng chính dữ liệu lâm sàng trên bệnh nhân để đưa ra câu trả lời mạnh mẽ nhất.

Áp lực từ giới hạn sinh học và điểm tựa từ người bệnh

Đối với BS Phượng, áp lực lớn nhất của người thầy thuốc chưa bao giờ là sự cạnh tranh hay những lời phán xét từ bên ngoài. Áp lực lớn nhất, xót xa nhất là khi đối mặt với những ca bệnh thất bại, khi tế bào gốc - vốn được xem là liệu pháp cứu cánh cuối cùng (rescue therapy) - không mang lại hiệu quả như kỳ vọng vì giới hạn sinh học của con người.

Nhưng thay vì để những trăn trở ấy biến thành nỗi lo âu tiêu cực, nữ bác sĩ lựa chọn chuyển hóa nó thành “nhiên liệu” để tiếp tục nghiên cứu, rà soát lại tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân và tối ưu hóa phác đồ cho những người ở giai đoạn muộn. Sự thẳng thắn, minh bạch giữa bác sĩ và bệnh nhân về tỷ lệ thành công cũng như rủi ro là nguyên tắc bất di bất dịch.

Động lực để kiên trì suốt gần 20 năm qua của nữ chuyên gia tế bào gốc chẳng ở đâu xa: “Điểm tựa duy nhất và lớn nhất của tôi chính là người bệnh và sự cải thiện của họ.”

Đó là niềm hạnh phúc khi nhìn thấy một bệnh nhân phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có thể hít thở dễ dàng hơn, một bệnh nhân tiểu đường có thể tự sinh hoạt, đi du lịch cùng con cháu mà không phải xem bệnh viện là ngôi nhà thứ hai. Đối với BS Phượng, đích đến cuối cùng của y khoa không chỉ là kéo dài sự sống, mà là “trả lại cho họ cuộc sống sinh hoạt bình thường mà họ xứng đáng được nhận”.

Khát vọng dịch chuyển: Từ “y học đối phó” sang “y học kiến tạo”

Nhiều năm làm nghề giúp BS Phượng nhìn rõ ba “tảng băng chìm” trong tư duy sức khỏe của người Việt: chịu đựng đau đớn quá giỏi, sẵn sàng chi tiền tỷ để chữa bệnh nhưng ngần ngại chi vài triệu để tầm soát phòng bệnh, và tâm lý phó thác hoàn toàn trách nhiệm cho bác sĩ.

Để thay đổi thực trạng này, tại VietHope, BS Phượng cùng các cộng sự đang nỗ lực hiện thực hóa một cuộc dịch chuyển lớn: đưa y học từ thế “đối phó” (có bệnh mới chữa) sang thế “kiến tạo” (chủ động tối ưu hóa sức khỏe). Ở đó, người bệnh không còn là người đi “khai bệnh” mà trở thành một “đối tác”. Câu hỏi cốt lõi mà cô và đội ngũ luôn đặt ra cho khách hàng của mình là:

“Anh/chị mong muốn sức khỏe của mình như thế nào trong vòng 10 đến 20 năm nữa?”

Từ mục tiêu dài hạn đó, một kịch bản chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa, kết hợp liên chuyên khoa (Tim mạch, Hô hấp, Nội tiết...) được thiết lập nhằm nhìn nhận con người như một khối thống nhất toàn vẹn. Thậm chí, tư duy logic của cô còn thể hiện ở việc đưa không gian xanh và âm nhạc trị liệu vào y khoa để giảm hormone stress (cortisol), giúp nâng cao hiệu quả điều trị một cách tự nhiên.

Lớp giáp tự thân và bản lĩnh gánh vác kỳ vọng

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống y khoa danh tiếng - có cha là PGS.TS.BS Lê Đức Lánh (chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Răng Hàm Mặt tại Việt Nam) và mẹ là BS Huỳnh Thị Kim Dung (người sáng lập thương hiệu Vạn Hạnh) - Bích Phượng sớm có một bệ phóng vững chắc.

Nhưng thay vì khép mình trong vùng an toàn của “cái bọc điều”, cô lại chọn cách tự lột bỏ bộ giáp che chở để thức tỉnh và làm chủ cuộc sống. Đằng sau những đêm dài chìm trong suy nghĩ, âm thầm sụp đổ rồi tự chữa lành, Bích Phượng luôn bước tiếp, biến những trải nghiệm cá nhân thành nguồn năng lượng nội tại mạnh mẽ.

Hành trình mở rộng bản đồ y tế của gia đình TS.BS Lê Thị Bích Phượng bắt đầu từ Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh - cơ ngơi và là trọn vẹn tâm huyết của đấng sinh thành. Không dừng lại ở một biểu tượng y tế tư nhân lâu đời, sự nghiệp được nối dài khi Trung tâm Y khoa Vạn Hạnh (159 Trần Quốc Thảo, TP.HCM) ra đời, cùng hai hệ thống phòng khám đa khoa quy mô tại Cần Thơ và Long Xuyên.

Từ nền tảng từ gia đình, BS Bích Phượng với tư duy logic của một nhà khoa học thực chứng, quyết định mở ra một cánh cửa mới mang tên VietHope. Nếu hệ thống Vạn Hạnh là bệ phóng vững chắc của y học điều trị, thì VietHope chính là bước chuyển mình mang tính thời đại của riêng cô - nơi dịch chuyển từ "y học đối phó" sang "y học kiến tạo", hiện thực hóa giấc mơ xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe chủ động, cá thể hóa và phục hồi toàn vẹn cho người Việt.

Kim chỉ nam duy nhất: Sự tử tế

Đi qua nhiều thăng trầm, đảm đương từ công tác chuyên môn sâu đến vai trò quản lý, giá trị cốt lõi mà TS.BS Lê Thị Bích Phượng giữ gìn trọn vẹn từ thuở ấu thơ cho đến những công trình mang tầm quốc tế như cuốn sách Cell Therapy (Nhà xuất bản Springer, 2025) chính là hai chữ: tử tế.

Cô luôn nhắc nhớ bản thân và các cộng sự về một triết lý sống cũng là triết lý nghề nghiệp sâu sắc:

“Tôn giáo của ngành y đó chính là sự tử tế. Tử tế với người bệnh, tử tế với đồng nghiệp, với thầy cô, gia đình và tử tế với chính bản thân mình.”

Triết lý ấy không chỉ dừng lại ở lời nói, mà trở thành chiếc thước đo nghiêm khắc khi BS Phượng lựa chọn những người đồng hành để cùng xây dựng đội ngũ trẻ kế cận. Để bước vào "team" của cô, tiêu chí đầu tiên và tiên quyết phải là sự tử tế và biết thấu cảm với nỗi đau của người bệnh.

Tiếp theo là một tinh thần không ngừng tự làm mới mình, bởi y khoa đòi hỏi việc cập nhật kiến thức liên tục; những người trẻ có khát khao học tập và tiến lên luôn được cô đánh giá rất cao.

Và tiêu chí cuối cùng, cũng là mảnh ghép hoàn hảo cho mô hình VietHope, chính là sự đồng điệu về tư duy tổng thể: người đồng hành phải có chung một mindset nhìn nhận bệnh nhân như một bức tranh toàn vẹn, chứ không thể bó hẹp trong ranh giới của riêng chuyên khoa mình.

Ba tiêu chí ấy chính là kiềng ba chân để cô và những cộng sự cùng chí hướng phát triển lâu dài.

Chuyên môn có thể trau dồi theo thời gian, công nghệ có thể thay đổi theo năm tháng, nhưng sự tử tế, tinh thần cầu tiến và tư duy đồng hành toàn diện mới là sợi chỉ đỏ duy nhất giúp người thầy thuốc giữ được sự đồng cảm lẫn trách nhiệm trọn vẹn với cuộc đời.

Hành trình của TS.BS Lê Thị Bích Phượng chính là con đường đi của một nhà khoa học kiên định: lấy khoa học làm nền tảng, lấy người bệnh làm trung tâm và lấy sự tử tế làm kim chỉ nam để kiến tạo những giá trị bền vững cho sức khỏe cộng đồng.

Trúc Anh - AloBacsi.vn

>> Xin mời xem thêm: Tế bào gốc: Giữa ranh giới y học thực chứng và “cơn sốt” quảng cáo rầm rộ