TS.BS Lê Thị Bích Phượng: Bản lĩnh từ chối, sự tử tế dẫn đường, chất lượng sống của người bệnh là thước đo tối thượng

1. Y học tái tạo và bản lĩnh “nói lời từ chối” vì sự trung thực khoa học

Là một trong những chuyên gia tiên phong theo đuổi lĩnh vực tế bào gốc tại Việt Nam, TS.BS Lê Thị Bích Phượng lại thường xuyên nhắc đến những giới hạn của chính công nghệ này. Trong khi nhiều bệnh nhân tìm đến tế bào gốc với tâm thế của một người đi đến “cửa ải cuối cùng”, coi đây là hi vọng cuối sau khi mọi phương pháp khác đều thất bại, bác sĩ Phượng lại nhìn nhận khác biệt.

TS.BS Bích Phượng chia sẻ: “Đừng bao giờ nghĩ rằng tế bào gốc là liệu pháp dành cho giai đoạn cuối, đó là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm. Nếu để bệnh quá muộn, khi cơ thể đã cạn kiệt khả năng đáp ứng, thì liệu pháp nào cũng khó lòng mang lại hiệu quả”.

BS Phượng nhận thấy điều nguy hiểm là sự kỳ vọng thái quá, xem tế bào gốc như “cây đũa thần” có thể xoay chuyển mọi cục diện. Chị lý giải, tế bào gốc thực chất là một cơ chế điều phối sinh học, có khả năng giảm viêm, chống xơ hóa, điều hòa miễn dịch và kích hoạt quá trình tự sửa chữa nội sinh. Hiệu quả của liệu pháp phụ thuộc vào “độ màu mỡ” của cơ thể bệnh nhân, tức giai đoạn bệnh và khả năng đáp ứng sinh học của từng người.

“Liệu pháp tế bào gốc có chỉ định và chống chỉ định cụ thể. Không phải bệnh nhân nào cũng phù hợp để điều trị”. Chính vì vậy, điều khó nhất với các bác sĩ không phải là đưa ra chỉ định, mà là sự dũng cảm để nói lời từ chối: “Khi mô đã xơ hóa hoàn toàn, chúng ta không còn 'mảnh đất' để tế bào gốc phát huy tác dụng. Lúc đó, bác sĩ cần trung thực với giới hạn của y học, không thể vì chiều lòng mong muốn của bệnh nhân mà hứa hẹn những điều khoa học chưa thể làm được”.

Theo TS.BS Bích Phượng, sự trung thực chính là chuẩn mực đạo đức cao nhất. Người tiên phong không phải là người quảng bá rầm rộ nhất về khả năng của công nghệ, mà là người đủ bản lĩnh để từ chối điều trị khi biết rằng mình không thể mang lại giá trị thực cho người bệnh.

2. Từ tư duy khoa học nghiêm túc đến mô hình bác sĩ là đối tác đồng hành

Chính cái nhìn thực tế và sự tôn trọng giới hạn sinh học của cơ thể ấy đã dẫn dắt TS.BS Bích Phượng đến một tư duy lớn hơn: Thay vì đợi đến “cửa ải cuối cùng” mới can thiệp bằng công nghệ cao, y học cần phải đi trước một bước.

Nếu tế bào gốc là nền tảng chuyên môn vững chắc, thì ở phương diện quản trị, TS Phượng theo đuổi mô hình cách tân, định vị bác sĩ như một “đối tác sức khỏe” đồng hành cùng người bệnh.

Theo chị, việc chăm sóc sức khỏe không nên chỉ bắt đầu khi người bệnh nhập viện, mà cần được khởi động ngay từ khi con người còn khỏe mạnh: “Tôi không muốn bệnh nhân chỉ đến khi bệnh nặng rồi lại ra về với một túi thuốc. Điều tôi mong muốn là cùng họ xây dựng một lộ trình chăm sóc sức khỏe trong 10 năm, 20 năm, thậm chí lâu hơn.”

Từ quan điểm đó, vai trò của bác sĩ cũng được mở rộng. Không còn là người xử lý từng đợt bệnh cấp tính, bác sĩ trở thành người đồng hành, tư vấn và quản lý sức khỏe xuyên suốt vòng đời của người bệnh.

Mô hình này cũng phản ánh tư duy hệ thống mà TS.BS Bích Phượng nhiều lần nhấn mạnh. Một cơ thể không nên phó thác cho từng chuyên khoa riêng lẻ. Ví dụ, vấn đề ở tim mạch có thể liên quan đến chuyển hóa, nội tiết, miễn dịch hay lối sống. Vì vậy, điều trị hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa và kế hoạch chăm sóc mang tính cá thể hóa.

“Điều trị không phải là một đích đến. Đó là cả một hành trình, và người bệnh phải là chủ thể của hành trình ấy”. Từ cách tiếp cận này, mô hình y học mà TS.BS Bích Phượng theo đuổi không đặt trọng tâm vào một kỹ thuật hay một loại thuốc, mà hướng đến xây dựng năng lực tự quản lý sức khỏe cho mỗi cá nhân.

3. Sự tử tế - sợi chỉ đỏ gắn kết đội ngũ, thắt chặt niềm tin

Để vận hành một mô hình “đồng hành dài hạn” và toàn diện như thế, người đặt nền móng không thể chỉ quản trị bằng các quy trình khô khan, mà phải bằng một hệ giá trị nhân văn sâu sắc.

Điều làm nên phong cách lãnh đạo của TS.BS Lê Thị Bích Phượng không chỉ là chuyên môn, mà còn là hệ giá trị được định hình sâu sắc từ truyền thống gia đình. Chị thừa hưởng từ cha mẹ và ông bà một lối sống coi sự tử tế là thước đo giá trị con người. Đó không phải bài học giáo điều, mà là những quan sát âm thầm từ cách cư xử thường nhật.

Chị vẫn ghi nhớ những lần mẹ mua hết tập vé số cho người bán rong, không phải vì nhu cầu, mà để họ được về sớm nghỉ ngơi. Những mảnh ghép ký ức nhỏ bé ấy đã hun đúc nên một Bích Phượng biết nhìn thấu nỗi đau và sự vất vả của người khác.

Từ nền tảng ấy, chị đặt ra nguyên tắc hành nghề: “Kỹ thuật có thể học được, công nghệ rồi sẽ thay đổi, nhưng sự tử tế thì phải được nuôi dưỡng mỗi ngày”.

Theo TS.BS Bích Phượng, một người lãnh đạo không chỉ chịu trách nhiệm về chuyên môn mà còn phải chịu trách nhiệm với niềm tin của người bệnh và sự phát triển của đội ngũ. Vì thế, chị lựa chọn phong cách “lãnh đạo thầm lặng”, đặt cái tôi xuống thấp nhất để trao cơ hội cho đội ngũ phát triển: “Tôi mong một ngày nào đó, người ta biết đến các bác sĩ trong đội ngũ của mình nhiều hơn biết đến tôi”.

Dù trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, nơi dữ liệu có thể được phân tích bởi thuật toán, chị vẫn kiên định với niềm tin rằng: “AI có thể giúp phân tích dữ liệu, nhưng không thể thay thế một cái nắm tay, một ánh mắt hay sự đồng cảm chân thành dành cho người bệnh”.

4. Chất lượng sống của người bệnh: Thước đo tối thượng của thành công y khoa

Suy cho cùng, từ bản lĩnh từ chối những ca không phù hợp, việc kiên trì đồng hành như một đối tác, cho đến cách dẫn dắt đội ngũ bằng sự tử tế, tất cả đều hướng về một cái đích duy nhất: Khôi phục lại phẩm giá và cuộc sống cho con người.

Với TS.BS Lê Thị Bích Phượng, thành công không được đánh giá thông qua số lượng ca điều trị hay những chỉ số xét nghiệm. Điều chị hướng tới là giúp người bệnh lấy lại khả năng tự chủ trong cuộc sống: “Đừng hỏi tôi đã chữa cho bao nhiêu người. Hãy hỏi tôi đã giúp được bao nhiêu người có thể tự đi, tự ăn, tự chăm sóc bản thân và sống vui với gia đình”.

Khi một người bệnh mạn tính có thể quay trở lại với công việc, tự chăm sóc bản thân hay đơn giản là không còn mặc cảm vì bệnh tật, đó mới là thành quả lớn nhất của người thầy thuốc. Chị tâm niệm mục tiêu cao nhất của y khoa không phải chỉ là thay đổi các con số trên kết quả xét nghiệm, mà là trả lại cho người bệnh quyền được sống trọn vẹn với cuộc đời của họ.

Đó cũng là triết lý xuyên suốt trong hành trình của TS.BS Lê Thị Bích Phượng: lấy khoa học làm nền tảng, lấy sự tử tế làm kim chỉ nam và lấy chất lượng sống của người bệnh làm đích đến. Với chị, giá trị của y học không nằm ở việc tạo ra những điều kỳ diệu, mà ở khả năng đồng hành để mỗi người có thêm cơ hội sống khỏe mạnh hơn.

Xem thêm:

>>TS.BS Lê Thị Bích Phượng: Nữ chuyên gia tế bào gốc phá vỡ định kiến, dịch chuyển “y học đối phó” sang “y học kiến tạo”

>> Tế bào gốc: Giữa ranh giới y học thực chứng và “cơn sốt” quảng cáo rầm rộ