Giám đốc BV Thống Nhất: "Y tế hiện đại phải chuyển từ điều trị sang quản trị sức khỏe"

Thưa Phó giáo sư, trong chuyến công tác đi tham quan các mô hình Ningen Dock của Nhật (đi cùng đoàn UBND TPHCM) và đi Trung Quốc với Bộ Y tế, đoàn đã tham quan các mô hình bệnh viện lớn. Từ góc độ quản lý của một bệnh viện hạng đặc biệt tương lai, ông ấn tượng nhất với giải pháp công nghệ nào của họ và liệu Bệnh viện Thống Nhất có thể ứng dụng ngay giải pháp nào vào thực tế hiện tại?

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất trả lời:

Học từ những mô hình Ningen Dock

Trong các chuyến khảo sát gần đây tại Nhật Bản, Australia và Trung Quốc cùng đoàn công tác của thành phố và Bộ Y tế, chúng tôi có cơ hội tìm hiểu nhiều mô hình y tế tiên tiến. Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất với chúng tôi là định hướng chuyển từ điều trị bệnh sang dự phòng bệnh.

Tại Nhật Bản, mô hình Ningen Dock được xây dựng dựa trên việc khám sức khỏe định kỳ, tầm soát chuyên sâu và phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật. Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh các chương trình dự phòng, quản lý sức khỏe cộng đồng và sàng lọc bệnh từ sớm.

Điểm chung của các mô hình này là giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi (NCT), được theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu và can thiệp kịp thời.

Bệnh viện hiện đại không chỉ là nơi điều trị

Một bài học quan trọng khác mà chúng tôi học được là vai trò của các bệnh viện lớn ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Bệnh viện không chỉ là nơi khám chữa bệnh mà còn phải trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật.

Tại các nước phát triển, nghiên cứu khoa học được thực hiện rất bài bản. Họ theo dõi cơ cấu bệnh tật ở từng nhóm tuổi, đặc biệt là NCT, từ đó xây dựng các chiến lược dự phòng và điều trị phù hợp. Chính những nghiên cứu này đã tạo nền tảng cho việc ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

Song song đó là công tác đào tạo nguồn nhân lực. Trước thực trạng già hóa dân số, các nước đã chuẩn bị từ rất sớm đội ngũ chuyên gia, điều dưỡng và nhân viên y tế chuyên sâu về lão khoa. Đây là điều chúng tôi đặc biệt quan tâm khi xây dựng chiến lược phát triển trong tương lai.

Nhiều chuyên gia y tế khi tham quan các bệnh viện hiện đại tại Trung Quốc đều đánh giá rất cao hệ thống dữ liệu liên thông (HIS) và việc dùng công cụ CNTT/AI phân loại bảo hiểm ngay từ đầu vào để giải phóng áp lực cho bác sĩ lâm sàng. Ông nhìn nhận thế nào về bài học "không ngại thay đổi" của nước bạn trong bài toán chuyển đổi số y tế, và ông có kế hoạch gì để giảm tải áp lực thủ tục cho đội ngũ y bác sĩ tại Bệnh viện Thống Nhất?

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh trả lời:

Ấn tượng với chuyển đổi số và AI tại Trung Quốc

Một trong những điều khiến nhiều chuyên gia y tế bất ngờ khi đến Trung Quốc là tốc độ phát triển rất nhanh của hệ thống y tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI).

Tại nhiều bệnh viện lớn, công nghệ được ứng dụng gần như trong toàn bộ quy trình khám chữa bệnh. Từ khâu đăng ký, hướng dẫn người bệnh, khám bệnh, trả kết quả cho đến quản lý hồ sơ đều được số hóa. Robot hỗ trợ hướng dẫn người bệnh đã xuất hiện khá phổ biến, giúp giảm thời gian chờ đợi và tăng trải nghiệm cho người dân.

Đặc biệt, hệ thống bệnh án điện tử được triển khai đồng bộ trên diện rộng. Việc quản lý, lưu trữ và truy xuất dữ liệu y tế trở nên nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn rất nhiều. Nhờ đó, bác sĩ có thể theo dõi toàn diện quá trình điều trị của người bệnh, hạn chế bỏ sót thông tin quan trọng.

Nhiều kỹ thuật y học hiện đại mang dấu ấn riêng

Không chỉ vậy, Trung Quốc còn phát triển nhiều kỹ thuật y học hiện đại mang dấu ấn riêng như siêu âm hội tụ cường độ cao HIFU. Trong lĩnh vực y học cổ truyền, AI cũng đã được ứng dụng để hỗ trợ chẩn đoán, phân tích dữ liệu và đưa ra các gợi ý điều trị phù hợp.

Điều đáng học hỏi là họ đã mạnh dạn thay đổi, đầu tư quyết liệt cho chuyển đổi số và xây dựng các quy định thống nhất để triển khai trên quy mô lớn. Đây là kinh nghiệm rất giá trị đối với ngành y tế Việt Nam.

Sau khi trực tiếp khảo sát cả hai mô hình: Một bên là Trung Quốc cực mạnh về quy mô, tốc độ, chuyển đổi số và sự kết hợp Y học cổ truyền - hiện đại; một bên là Nhật Bản tinh tế, tỉ mỉ trong y học dự phòng và chăm sóc khách hàng. Ông sẽ tích hợp ưu điểm của cả hai nền y tế này như thế nào vào trải nghiệm của người bệnh tại Bệnh viện Thống Nhất?

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh trả lời:

Nhiều trung tâm chuyên sâu tại Bệnh viện Thống Nhất đang được xây dựng

Sau khi nghiên cứu các mô hình quốc tế, chúng tôi nhận thấy nhiều định hướng rất phù hợp với chiến lược phát triển của Bệnh viện Thống Nhất.

Mục tiêu của bệnh viện là trở thành trung tâm lão khoa toàn diện, chuyên sâu kỹ thuật cao. Để thực hiện mục tiêu này, bệnh viện tiếp tục phát triển đầy đủ các chuyên khoa phục vụ NCT theo đúng nguyên lý lão khoa.

NCT thường có nhiều bệnh cùng lúc, kèm theo quá trình lão hóa và nguy cơ suy giảm chức năng các cơ quan. Vì vậy, việc điều trị không chỉ tập trung vào bệnh chính mà còn phải bảo đảm duy trì chức năng toàn diện cho người bệnh. Các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn, an toàn và phù hợp với NCT đang được ưu tiên phát triển.

Bên cạnh hoạt động khám chữa bệnh, Bệnh viện Thống Nhất cũng hướng đến trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo và chỉ đạo tuyến.

Hiện nay, bệnh viện đã thành lập Viện Nghiên cứu Sức khỏe và Lão hóa (ARIHA), đồng thời phát triển Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và công bố các kết quả nghiên cứu.

Nhiều trung tâm chuyên sâu cũng đang được xây dựng và phát triển như Trung tâm Tái tạo phục hồi, Trung tâm Tương đương sinh học và Thử nghiệm lâm sàng, Trung tâm Vắc-xin, Trung tâm Răng Hàm Mặt kỹ thuật cao cùng nhiều đơn vị chuyên môn khác nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe NCT.

Mô hình chăm sóc lão khoa toàn diện không chỉ trong bệnh viện

Một định hướng quan trọng khác là xây dựng mô hình chăm sóc lão khoa toàn diện, không chỉ trong bệnh viện mà còn tại cộng đồng.

Theo đó, NCT sẽ được quản lý sức khỏe ngay từ gia đình và tuyến y tế cơ sở theo nguyên lý y học gia đình. Mô hình này giúp NCT được sống trong môi trường quen thuộc, duy trì chất lượng cuộc sống, tinh thần tích cực và nhận được sự chăm sóc liên tục.

Song song với đó là phát triển các trung tâm điều dưỡng và phục hồi chức năng đa chuyên khoa, đa chuyên ngành để hỗ trợ người bệnh sau điều trị hoặc những trường hợp bị suy giảm chức năng do tuổi tác.

Đây chính là mô hình "tam giác lão khoa toàn diện" mà Bệnh viện Thống Nhất đang hướng tới, gồm ba trụ cột:

• Chăm sóc sức khỏe NCT tại cộng đồng.
• Điều trị chuyên sâu tại bệnh viện.
• Dinh dưỡng và phục hồi chức năng tại các trung tâm chuyên biệt.
  
  

Kết hợp những ưu điểm của các nền y tế tiên tiến

Theo chúng tôi, cả mô hình của Nhật Bản và Trung Quốc đều có những giá trị rất đáng tham khảo đối với Việt Nam.

Từ Trung Quốc, chúng ta có thể học hỏi về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong quản lý và chăm sóc sức khỏe.

Từ Nhật Bản, chúng ta học được cách xây dựng hệ thống chăm sóc dài hạn cho NCT, chuẩn bị từ rất sớm cho giai đoạn già hóa dân số thông qua các chính sách bảo hiểm và quản lý sức khỏe.

Quan trọng hơn cả là chuyển từ tư duy "điều trị bệnh" sang "quản trị sức khỏe". Quản trị sức khỏe không chỉ là phòng bệnh mà là theo dõi, đánh giá và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp cho từng giai đoạn của cuộc đời.

Trẻ em cần được chăm sóc để phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ. Người trong độ tuổi sinh sản cần được hỗ trợ để có sức khỏe sinh sản tốt. NCT cần được đánh giá, sàng lọc thường xuyên để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh lý tiềm ẩn.

Để làm được điều đó, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và các thành tựu khoa học kỹ thuật sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong quản lý sức khỏe một cách hiệu quả và thông minh.

Mục tiêu lớn của Bệnh viện Thống Nhất là trở thành "bệnh viện lão khoa toàn diện, chuyên sâu kỹ thuật cao, hạng đặc biệt". Hai chuyến đi liên tiếp từ cấp thành phố đến cấp Bộ này đã đóng góp những mảnh ghép chiến lược nào để ông và ban lãnh đạo hiện thực hóa mục tiêu này trong giai đoạn năm 2026 và các năm tiếp theo?

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh trả lời:

Những mảnh ghép chiến lược cho giai đoạn tới

Từ những kinh nghiệm thu nhận được qua các chuyến khảo sát quốc tế, chúng tôi xác định một số nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026 và các năm tiếp theo.

Trước hết là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong quản lý sức khỏe, khám chữa bệnh, cấp phát thuốc và theo dõi người bệnh cả trong và ngoài bệnh viện.

Tiếp theo là xây dựng bệnh viện trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo và chỉ đạo tuyến, góp phần lan tỏa các kỹ thuật cao và kết quả nghiên cứu khoa học đến cộng đồng y tế.

Một định hướng quan trọng khác là tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Y học cổ truyền có nhiều thế mạnh trong phục hồi chức năng, nâng cao thể trạng và hỗ trợ điều trị lâu dài, đặc biệt đối với NCT. Sự kết hợp hài hòa giữa hai nền y học sẽ giúp người bệnh được chăm sóc toàn diện hơn.

Cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là con người. Vì vậy, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn sâu và tầm nhìn chiến lược sẽ là nền tảng để thực hiện thành công mục tiêu phát triển bệnh viện trong tương lai.

Những kinh nghiệm từ Nhật Bản, Australia và Trung Quốc không chỉ mang lại góc nhìn mới cho công tác quản lý bệnh viện mà còn góp phần định hình con đường phát triển của Bệnh viện Thống Nhất: hướng đến một mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện, lấy người bệnh làm trung tâm và chủ động quản trị sức khỏe trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét.

Từ điều trị bệnh sang quản trị sức khỏe

Một trong những thay đổi quan trọng nhất hiện nay là chuyển từ tư duy điều trị bệnh sang quản trị sức khỏe.

Người dân cần quan tâm đến sức khỏe ngay từ khi chưa có bệnh, thay vì chỉ tìm đến cơ sở y tế khi đã xuất hiện triệu chứng. Muốn làm được điều đó, công tác truyền thông giáo dục sức khỏe cần được đẩy mạnh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia khám sức khỏe định kỳ.

Việc TP.HCM thúc đẩy chương trình khám sức khỏe định kỳ và tầm soát hằng năm cho người dân là một bước đi rất tích cực. Đây cũng là cách thay đổi dần thói quen chăm sóc sức khỏe của cộng đồng theo hướng chủ động hơn.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần tăng cường năng lực cho y tế cơ sở, giúp người dân được khám, sàng lọc và phát hiện nguy cơ bệnh tật ngay từ tuyến đầu, thay vì dồn lên các bệnh viện chuyên sâu.

Xin cảm ơn Phó giáo sư!