Trước "ngã ba" sự nghiệp, sức khỏe, làm mẹ đúng lúc: Phụ nữ hiện đại đang tự cân bằng ra sao?

1. Khi phụ nữ mệt mỏi tinh thần: Làm sao tự kéo mình trở lại và không đánh đổi sức khỏe

Với kinh nghiệm vừa là người phụ nữ của gia đình, vừa là “nữ tướng” lèo lái một bệnh viện tuyến đầu về sản phụ khoa, chắc hẳn PGS cũng từng đối diện với không ít áp lực. Trong hành trình đó, có bao giờ PGS muốn bỏ cuộc, buông trôi?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời - Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Những cảm giác bi quan hay trạng thái tinh thần đi xuống đôi khi vẫn xuất hiện, nhưng thường chỉ thoáng qua. Trong cách đối diện với khó khăn, điều quan trọng là không buông xuôi mà cần chủ động đối mặt để tìm ra giải pháp.

Ở một số thời điểm trong cuộc sống, con người có thể rơi vào trạng thái chán nản hay “chạm đáy” cảm xúc. Tuy nhiên, nếu kịp thời điều chỉnh tâm lý, lấy lại cân bằng, người phụ nữ vẫn có thể vượt qua khó khăn và tiếp tục giải quyết vấn đề một cách tích cực.

- Khi tinh thần đã suy sụp, nhiều phụ nữ rất khó tự vực dậy và quay lại công việc. Thưa PGS Diễm Tuyết, đâu là những cách giúp chị em phục hồi tâm lý và lấy lại năng lượng hiệu quả hơn?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Trong công việc cũng như trong đời sống gia đình, việc phân định rõ ràng từng không gian và vai trò là điều rất quan trọng. Khi ở bệnh viện, cần tập trung hoàn tất công việc chuyên môn tại bệnh viện; khi trở về gia đình, cần trọn vẹn với vai trò trong gia đình. Việc không để công việc gia đình xen lẫn vào môi trường làm việc, hay mang công việc chuyên môn về nhà, giúp tránh sự chồng chéo nhiệm vụ và tạo điều kiện để mỗi vai trò được thực hiện tốt hơn.

Trong quá trình làm việc và phấn đấu, mục tiêu luôn hướng đến là đạt hiệu quả cao nhất và kết quả tốt nhất, dù ở bất kỳ vai trò nào: người vợ, người mẹ hay người quản lý bệnh viện. Chính vì vậy, khi đối diện với khó khăn, cần chủ động điều chỉnh trạng thái tinh thần, giữ tâm thế tích cực để tập trung giải quyết vấn đề.

Tuy nhiên, một yếu tố đặc biệt quan trọng là sự cân bằng giữa công việc, cuộc sống hằng ngày và việc chăm sóc sức khỏe. Đối với phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, thường từ sau 40 tuổi, sự suy giảm nội tiết tố sinh dục nữ là điều tất yếu. Ở giai đoạn này, tâm trạng dễ rơi vào trạng thái chán nản và cũng khó phục hồi hơn so với trước.

Vì vậy, phụ nữ trong độ tuổi này cần chú ý quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, đặc biệt là việc duy trì sự cân bằng nội tiết sinh dục nữ, nhằm giữ được trạng thái tinh thần ổn định, tích cực, từ đó có thể tiếp tục giải quyết tốt các vấn đề trong cuộc sống và công việc.

- Nhiều phụ nữ thường viện lý do bận rộn để trì hoãn việc chăm sóc bản thân. Với lịch làm việc dày đặc, PGS có khi nào cũng rơi vào tình trạng này không?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Việc trì hoãn chăm sóc sức khỏe vì bận rộn là điều không hiếm gặp, kể cả trong môi trường y tế. Trước đây, khi bệnh viện tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ nhân viên, dù điều kiện đã được tạo thuận lợi ngay tại nơi làm việc, tỷ lệ nhân viên tham gia khám vẫn chỉ đạt khoảng 50%. Sau đó, ban lãnh đạo bệnh viện đã đưa ra quy định bắt buộc khám sức khỏe định kỳ, gắn với đánh giá thi đua.

Khi không thực hiện khám đúng quy định sẽ bị trừ điểm thi đua, tỷ lệ tham gia đã tăng lên trên 99%, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như nghỉ hậu sản hoặc lý do khách quan khác. Trong bối cảnh đó, lãnh đạo các khoa phòng và lãnh đạo bệnh viện cũng phải làm gương, dù bận rộn đến đâu vẫn phải sắp xếp thời gian để đi khám sức khỏe.

Nếu việc quan tâm đến sức khỏe không được chủ động thực hiện, đôi khi cần có những quy định mang tính bắt buộc hoặc tạo áp lực nhất định để mỗi người buộc phải chú ý hơn đến sức khỏe của chính mình.

Tương tự trong gia đình, nếu người phụ nữ chưa thật sự quan tâm đến sức khỏe bản thân, những người xung quanh như chồng hoặc con cái cũng nên tạo điều kiện, thậm chí tạo áp lực cần thiết, để họ dành thời gian chăm sóc sức khỏe nhiều hơn. Bởi lẽ, chỉ khi từng trải qua cảm giác nằm trên giường bệnh, con người mới thấu hiểu sức khỏe quý giá đến mức nào. Khi không có sức khỏe, con người không thể lao động, không thể kiếm tiền, không thể xây dựng sự nghiệp hay giải quyết bất kỳ vấn đề nào trong cuộc sống.

Tuy nhiên, khi chưa đối mặt với bệnh tật, nhiều người thường đặt nặng các mục tiêu như thu nhập, thăng tiến hay địa vị xã hội. Chỉ đến khi sức khỏe suy kiệt, người ta mới nhận ra rằng sức khỏe mới chính là yếu tố quan trọng nhất, bởi nếu không có sức khỏe, mọi mục tiêu khác đều không thể thực hiện được.

2. Giữa đỉnh dốc sự nghiệp và áp lực tuổi tác: nỗi trăn trở của nữ nghệ sĩ trước lựa chọn làm mẹ

Trong môi trường nghệ thuật vốn rất khắt khe về hình ảnh, vóc dáng và cường độ lao động, Duyên Quỳnh đã bao giờ tự đặt câu hỏi: nếu lập gia đình hay sinh con, điều đó sẽ ảnh hưởng thế nào đến nhịp độ làm nghề và hình ảnh cá nhân của mình? Và nỗi lo lớn nhất khi nghĩ đến điều đó là gì?

Ca sĩ Duyên Quỳnh trả lời: Trước câu hỏi về việc lập gia đình và sinh con trong môi trường nghệ thuật nhiều áp lực, Duyên Quỳnh cho biết đây là vấn đề cô đã cân nhắc rất kỹ trong thời gian dài. Ở thời điểm hiện tại, theo nữ ca sĩ, khán giả mới chỉ bắt đầu nhớ đến tên và gương mặt của cô, chứ chưa đạt đến mức chỉ cần nhắc đến Duyên Quỳnh là công chúng có thể ngay lập tức hình dung rõ ràng về hình ảnh hay sự nghiệp của cô. Để có được vị trí như hiện nay, cô đã trải qua một hành trình hoạt động nghệ thuật kéo dài, với nhiều hy sinh và đánh đổi.

Chính vì vậy, việc lập gia đình là điều cô suy nghĩ rất nhiều, nhưng ở thời điểm hiện tại, Duyên Quỳnh thừa nhận bản thân chưa thể ưu tiên cho lựa chọn này. Nỗi lo lớn nhất của cô nằm ở yếu tố tuổi tác. Cô cho rằng có thể lập gia đình muộn, nhưng thiên chức làm mẹ thì không thể trì hoãn quá lâu. Điều này tạo nên một áp lực không nhỏ đối với cô trong giai đoạn hiện nay.

Với một nghệ sĩ còn đang trong quá trình xây dựng tên tuổi, việc sinh con rồi quay trở lại hoạt động nghệ thuật là một thách thức rất lớn. Trong dòng chảy nhanh của âm nhạc Việt Nam hiện nay, chỉ cần gián đoạn hoạt động một đến hai tháng, khán giả đã có thể dần quên. Nếu lựa chọn sinh con ở thời điểm này, cô sẽ phải tạm ngưng công việc ít nhất khoảng một năm, và việc trở lại sau đó sẽ vô cùng khó khăn.

Chính vì những áp lực đó, cô đã cân nhắc rất nhiều, đồng thời chủ động tìm hiểu các giải pháp để có thể trì hoãn việc lập gia đình và sinh con, với mong muốn đến thời điểm phù hợp, bản thân vẫn có thể thực hiện được thiên chức làm mẹ như mong muốn.

3. Sinh con sau 35 tuổi: những rủi ro y khoa người phụ nữ cần cân nhắc sớm

 Từ những câu chuyện cá nhân, quay trở lại với góc nhìn y khoa, qua thực tế lâm sàng, PGS đánh giá, tỷ lệ sinh con ngày nay giảm vì những lý do nào? Áp lực tâm lý kéo dài, căng thẳng và xu hướng trì hoãn sinh con đang ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe sinh sản của phụ nữ hiện nay?

- PGS có thể chia sẻ rõ hơn về sự suy giảm khả năng sinh sản theo tuổi, đặc biệt sau mốc 35 tuổi? Việc sinh con muộn mang lại những thuận lợi và rủi ro gì, thưa PGS?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phụ nữ sinh con ở độ tuổi trên 35 sẽ đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe hơn so với nhóm tuổi trẻ hơn. Trước hết, khả năng mang thai ở phụ nữ trên 35 tuổi có xu hướng giảm do dự trữ buồng trứng suy giảm, đặc biệt là chất lượng trứng không còn như trước.

Bên cạnh đó, khi mang thai ở độ tuổi trên 35, nhất là từ 40 tuổi trở lên, nguy cơ sảy thai cũng cao hơn so với phụ nữ trẻ. Trong suốt thai kỳ, phụ nữ lớn tuổi còn dễ mắc các bệnh lý liên quan đến thai nghén như tiền sản giật hoặc đái tháo đường thai kỳ, làm gia tăng nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi.

Ngoài ra, tỷ lệ sinh non, sinh con nhẹ cân cũng cao hơn ở nhóm phụ nữ mang thai lớn tuổi. Chính vì vậy, khi cân nhắc thời điểm sinh con, các khuyến cáo y khoa vẫn nhấn mạnh rằng phụ nữ nên sinh con trước 35 tuổi nhằm đảm bảo sức khỏe cho người mẹ, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dân số.

4. Khi nhịp sống nghệ sĩ thu hẹp không gian cho các mối quan hệ cá nhân

Ở góc nhìn của một phụ nữ trẻ, độc lập và làm chủ cuộc sống, Duyên Quỳnh có cảm nhận rõ áp lực từ xã hội về “đồng hồ sinh học” - khi sự nghiệp đang ở giai đoạn phát triển, nhưng những câu hỏi về kết hôn, sinh con vẫn liên tục xuất hiện? Áp lực đó tác động đến tâm lý của Duyên Quỳnh ra sao? Và chị đã chọn cách đối diện ra sao để không bị cuốn vào nỗi lo hay áp lực so sánh?

Ca sĩ Duyên Quỳnh trả lời: Trước ngưỡng 30 tuổi, Duyên Quỳnh từng chịu nhiều sự hối thúc từ gia đình, người thân và bạn bè xung quanh về chuyện tình cảm và lập gia đình. Tuy nhiên, theo thời gian, những áp lực này dần giảm đi, đến nay gần như không còn ai thúc ép cô nữa.

Nữ ca sĩ chia sẻ rằng, ở giai đoạn trước đây, áp lực công việc chưa quá lớn, cô vẫn còn thời gian gặp gỡ, giao lưu và mở rộng các mối quan hệ bên ngoài. Khi đó, khả năng hình thành mối quan hệ tình cảm cũng nhiều hơn, và thực tế cô từng có người yêu.

Ngược lại, ở thời điểm hiện tại, lịch trình làm việc gần như chỉ xoay quanh sân khấu và nhà. Ngoài khoảng thời gian trên sân khấu và ở nhà, quỹ thời gian còn lại chủ yếu là di chuyển trên máy bay hoặc xe để đến các điểm diễn. Chính vì vậy, cô hầu như không còn thời gian để trả lời những tin nhắn làm quen hay hỏi thăm, buộc phải tiết chế tối đa các mối tương tác cá nhân để tập trung hoàn toàn cho công việc.

Trong bối cảnh đó, việc dành thời gian tìm hiểu một người mới, hay chủ động mở lòng cho một mối quan hệ tình cảm, trở nên rất khó khăn. Duyên Quỳnh thẳng thắn thừa nhận rằng, ở thời điểm hiện tại, cô gần như không có điều kiện để bước vào một mối quan hệ mới.

>>> Đọc thêm phần 1: Giữa kỳ vọng xã hội và gia đình: Phụ nữ hiện đại đang đánh đổi điều gì?

>>> Đọc thêm phần 3: Trữ trứng, tránh thai, khám định kỳ: Y học phát triển giúp phụ nữ làm chủ “tài sản sinh sản”

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.