Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch không rõ nguyên nhân: Tại sao cần tầm soát bệnh lý cầu thận?

Khi huyết khối tĩnh mạch chỉ là “phần nổi của tảng băng”

Báo cáo của BS Phạm Hoàng Thiên Phương - Khoa Y, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe (ĐHQG-HCM) mở đầu với ca lâm sàng một bệnh nhân nữ 31 tuổi nhập viện trong tình trạng sưng phù tiến triển ở hai chân suốt 3 ngày. Qua thăm khám và chụp CT, các bác sĩ phát hiện tình trạng huyết khối cấp tính hoàn toàn ở tĩnh mạch chủ dưới (IVC), lan rộng từ trên tĩnh mạch thận đến cả hai tĩnh mạch chậu chung. Đáng chú ý, dù không có triệu chứng hô hấp, kết quả tầm soát còn ghi nhận thêm thuyên tắc phổi (PE) phân thùy S8 phổi trái.

Trong y văn, thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch (VTE) thường được xem là chẩn đoán cuối cùng, nhưng đối với những trường hợp huyết khối diện rộng không rõ nguyên nhân ở người trẻ, đây có thể chỉ là biểu hiện lâm sàng đầu tiên của một bệnh lý hệ thống tiềm ẩn. BS Phương nhấn mạnh rằng việc không tìm hiểu sâu hơn ngoài cục máu đông có thể làm chậm trễ quá trình điều trị triệt để và làm tăng nguy cơ tái phát cho bệnh nhân. Do đó, một quy trình chẩn đoán hệ thống đã được kích hoạt để tìm kiếm "phần chìm" của tảng băng này.

Bệnh thận màng: "Thủ phạm" thầm lặng sau những biến cố huyết khối diện rộng

Sau khi loại trừ các nguyên nhân phổ biến như rối loạn tự miễn (ANA, Anti-dsDNA âm tính) hay hội chứng kháng phospholipid, các xét nghiệm chuyên sâu đã hé lộ manh mối quan trọng: bệnh nhân có tình trạng tiểu đạm dương tính (1264 mg/ngày) cùng sự sụt giảm Protein S (45%) và Antithrombin III (82%). Kết quả sinh thiết thận vào tháng 11/2024 đã xác nhận chẩn đoán cuối cùng: Bệnh thận màng nguyên phát (Primary Membranous Nephropathy).

BS Phương giải thích rằng trong số các bệnh lý cầu thận, bệnh thận màng có tỷ lệ biến chứng huyết khối tĩnh mạch cao nhất, dao động từ 7% đến hơn 35%. Nguy cơ này liên quan chặt chẽ đến tình trạng giảm albumin máu nghiêm trọng, tiểu đạm ngưỡng thận hư, và đặc biệt là việc mất các protein chống đông qua nước tiểu cũng như sự tăng tổng hợp các yếu tố đông máu tại gan. Việc xác định đúng nguyên nhân này đã thay đổi hoàn toàn chiến lược điều trị, từ việc chỉ tập trung vào huyết khối sang điều trị song song bệnh lý thận nền bằng liệu pháp điều chỉnh miễn dịch và thuốc ức chế thụ thể.

Sức mạnh của sự phối hợp đa chuyên khoa

Một trong những điểm nhấn của bài báo cáo là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa để giải quyết tình trạng bệnh phức tạp. Ban đầu, bệnh nhân được điều trị nội khoa với thuốc kháng đông (LMWH bắc cầu sang VKA) và các thuốc hỗ trợ như Irbesartan, Hydroxychloroquine, Statin. Tuy nhiên, sau một tháng, dù tình trạng thuyên tắc phổi đã được giải quyết hoàn toàn, nhưng khối huyết khối tĩnh mạch chủ dưới vẫn tắc nghẽn dai dẳng do hiện tượng tổ chức hóa và xơ hóa.

Trước tình hình đó, đội ngũ đa ngành đã quyết định can thiệp nội mạch theo hai giai đoạn vào tháng 7/2025:

- Giai đoạn 1: Thực hiện hút huyết khối bằng dụng cụ cơ học và nong mạch bằng bóng.

- Giai đoạn 2: Đặt stent tĩnh mạch chậu hai bên và tĩnh mạch chủ dưới để tái thông dòng chảy.

Kết quả sau can thiệp vô cùng khả quan: dòng chảy tĩnh mạch được phục hồi hoàn toàn, stent giãn nở tốt và không còn huyết khối tồn lưu. Tại thời điểm theo dõi tháng 8/2025, bệnh nhân hoàn toàn hết triệu chứng, chức năng thận ổn định và tiếp tục được duy trì điều trị nội khoa lâu dài.

BS Phạm Hoàng Thiên Phương kết luận rằng tiến bộ y học chỉ thực sự đạt được khi các chuyên khoa ngừng làm việc riêng rẽ và bắt đầu phối hợp cùng nhau. Ca lâm sàng này là một bài học quý báu về tư duy tiếp cận toàn diện: mọi huyết khối không rõ nguyên nhân đều xứng đáng được thực hiện một cuộc "thăm dò chiều sâu" để tìm kiếm căn bệnh ẩn giấu.

Hội nghị Khoa học và Công nghệ Tuổi trẻ Trường Đại học Khoa học Sức khỏe lần I quy tụ 60 báo cáo nghiên cứu thuộc 7 chuyên đề, trải rộng từ y học lâm sàng, sản phụ khoa, điều dưỡng, dược học đến trí tuệ nhân tạo và y học tính toán. Nhiều đề tài được đánh giá cao về tính mới, khả năng ứng dụng và được trình bày bằng tiếng Anh, thể hiện năng lực hội nhập của đội ngũ nghiên cứu trẻ. Báo cáo "Extensive inferior vena cava and bilateral iliac vein thrombosis secondary to membranous nephropathy: A case report" của BS Nguyễn Hoàng Thiên Phương đạt giải Xuất sắc tại Ban chuyên đề 1 về Y học lâm sàng và Y học chuyển dịch. 14 đề tài xuất sắc giành vé dự hội nghị khoa học toàn quốc Kết thúc hội nghị, Ban Giám khảo đã lựa chọn 14 công trình xuất sắc đại diện nhà trường tham dự Hội nghị Khoa học và Công nghệ Tuổi trẻ ngành Y tế lần thứ XXIII tại Hải Phòng, đồng thời tạo nền tảng để UHS xây dựng văn hóa nghiên cứu khoa học và phát hiện, bồi dưỡng các tài năng trẻ. Gồm: 1. Extensive inferior vena cava and bilateral iliac vein thrombosis secondary to membranous nephropathy: A case report - BS Phạm Hoàng Thiên Phương 2. Mối liên quan giữa mạc giữ gân gấp cổ chân với tĩnh mạch và động mạch chày sau trên xác người Việt trưởng thành - ThS.BS Nguyễn Phi Trình 3. Ficus-derived antimicrobial biopolymer for biomedical applications: From sustainable material to medical use - SV Phạm Lương Chí Bình 4. Khảo sát tỷ lệ mắc rối loạn kinh nguyệt và các yếu tố liên quan ở sinh viên nữ tại Trường Đại học Khoa học Sức khỏe - SV Lê Hoàng Khánh Tâm 5. Ứng dụng phân gian đoạn FIGO 2023 trong ung thư nội mạc tử cung với phân nhóm phân tử không đầy đủ tại Bệnh viện Từ Dũ - BSNT Lê Ngọc Trung 6. Development of an explainable ensemble learning model for prediction, drug discovery, and personalized  therapy in panceratic cancer - CN Nguyễn Thị Kim Nhường 7. From variant to function to therapy: ipsc-based functional stratification and drug rescue in biallelic scn1b channelpathy - SV Trần Khang Thịnh 8. Xác định các hợp chất có tác dụng bảo vệ giác mạc từ lá cây xay nhung - TS.DS Nguyễn Thị Tuyết Nhung 9. Discovery of selective MAO-B inhibitors through an integrated multi-layer computational screening, deep learning, and experimental validation framework - ThS.DS Nguyễn Đắc Nhân 10. A novel herbal nano-based ear drop with ocimum gratissium essential oil: An alternative strategy for managing otomycosis - TS.DS Nguyễn Phước Vinh 11. Cost-utility analysis of lenvatinib and sorafenib for the first-line treatment of unresectable hepatocelluar carcinoma in Vietnam: Evideance from a lower-middle income country - ThS.DS Nguyễn Thị Lan Phương 12. Kiến thức và thái độ về xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe - SV Nguyễn Minh Thụy 13. Anti-inflammatory constituents from stems of Gnetum macrostachyum Hook.f - ThS.DS Nguyễn Thị Kim Liên 14. So sánh hiệu quả và độ an toàn của các phương thức điện trị liệu cùng các thông số kỹ thuật trong liệt Bell: Phân tích gộp mạng lưới Bayers dựa trên các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng - ThS.BS Nguyễn Văn Duy