Người cao tuổi ngủ ít có phải là bình thường?

Theo BS.CK2 Nguyễn Thị Diễm Hương - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - cơ sở 3, người cao tuổi thường giảm thời gian ngủ sâu, dễ thức giấc giữa đêm, thức dậy sớm và khó ngủ trở lại. Tuy nhiên, những thay đổi này không nên bị xem nhẹ nếu kéo dài và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Những rối loạn giấc ngủ thường gặp

Mất ngủ là rối loạn phổ biến nhất ở người cao tuổi. Người bệnh có thể khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, thức dậy quá sớm, ngủ không sâu, mệt mỏi hoặc buồn ngủ vào ban ngày.

Bên cạnh đó, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn cũng thường gặp với các biểu hiện như ngáy to, ngưng thở từng cơn khi ngủ hoặc giật mình tỉnh giấc vì khó thở. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và sa sút trí tuệ.

Một số người còn mắc hội chứng chân không yên với cảm giác tê, bứt rứt hoặc như có kiến bò trong chân, khiến phải cử động chân liên tục khi nằm nghỉ, đặc biệt vào buổi tối. Ngoài ra, các bệnh lý thần kinh như Parkinson, Alzheimer hay sa sút trí tuệ cũng có thể gây đảo lộn chu kỳ thức - ngủ, khiến người bệnh ngủ nhiều ban ngày nhưng mất ngủ vào ban đêm.

Vì sao người cao tuổi dễ mất ngủ?

Nguyên nhân đầu tiên là sự lão hóa tự nhiên của cơ thể. Khi tuổi càng cao, lượng hormone melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ - giảm dần, khiến người cao tuổi khó ngủ và ngủ không sâu.

Bên cạnh đó, nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, thoái hóa khớp, suy tim hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn.

Một số thuốc điều trị như corticoid, thuốc lợi tiểu dùng vào buổi tối, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc cường giao cảm cũng có thể gây mất ngủ. Ngoài ra, các yếu tố tâm lý như cô đơn, lo âu, trầm cảm, mất người thân hoặc áp lực bệnh tật cũng góp phần làm chất lượng giấc ngủ suy giảm.

Mất ngủ kéo dài gây nhiều hệ lụy

Thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến người cao tuổi mệt mỏi mà còn làm giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung, tăng nguy cơ té ngã, tăng huyết áp, suy giảm miễn dịch và trầm cảm. Đáng lo ngại hơn, mất ngủ còn có thể đẩy nhanh quá trình sa sút trí tuệ.

Các nghiên cứu cho thấy, người cao tuổi ngủ dưới 5 giờ mỗi đêm có nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn so với những người ngủ đủ giấc.

Làm gì để cải thiện chất lượng giấc ngủ?

Để ngủ ngon hơn, người cao tuổi nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, tránh ngủ nướng quá lâu vào buổi sáng.

Việc tăng cường vận động bằng các môn phù hợp như đi bộ, dưỡng sinh, thái cực quyền hoặc yoga nhẹ cũng giúp cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, nên tập trước giờ đi ngủ ít nhất 3 giờ.

Ngoài ra, cần hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực và thuốc lá vào buổi chiều, tối; giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phù hợp và hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ.

Theo y học cổ truyền, rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi tương đồng với chứng "thất miên". Tùy từng thể bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc thảo dược, châm cứu, nhĩ châm hoặc xoa bóp bấm huyệt. Các bài tập dưỡng sinh, khí công, thái cực quyền và thiền cũng giúp điều hòa hơi thở, giảm căng thẳng và nâng cao chất lượng giấc ngủ.

Khi nào cần đi khám?

Người cao tuổi nên đến cơ sở y tế nếu mất ngủ kéo dài trên 3 tháng, ngủ dưới 4-5 giờ mỗi đêm, buồn ngủ quá mức vào ban ngày, ngáy to kèm ngưng thở khi ngủ, giảm trí nhớ rõ rệt hoặc xuất hiện lo âu, trầm cảm.

Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, điều trị đúng hướng và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Giấc ngủ là nền tảng quan trọng của sức khỏe thể chất và tinh thần ở người cao tuổi. Vì vậy, đừng xem mất ngủ là "chuyện bình thường của tuổi già". Chủ động thăm khám và điều trị khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp người cao tuổi duy trì cuộc sống khỏe mạnh, minh mẫn và nâng cao chất lượng cuộc sống.