Sau chuyển phôi, người bệnh cần theo dõi những gì?

1. Dấu hiệu sau chuyển phôi: đâu là tín hiệu đáng mừng, đâu là cảnh báo cần đi khám?

Sau chuyển phôi, đâu là những dấu hiệu tích cực có thể gợi ý phôi đang làm tổ thành công? Ngược lại, những biểu hiện bất thường nào là cảnh báo cần đi khám ngay?

BS.CK2 Lý Thái Lộc - Trưởng khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Trong quá trình tư vấn, vấn đề về dấu hiệu cho thấy diễn tiến tích cực và những biểu hiện bất thường là một trong những câu hỏi được bệnh nhân đặt ra nhiều nhất. Gần như hầu hết các trường hợp sau chuyển phôi đều quan tâm đến việc liệu có những dấu hiệu nào cho thấy khả năng chuyển phôi đã thành công hay chưa. Thực tế, sau chuyển phôi có thể xuất hiện một số dấu hiệu gợi ý khả năng phôi làm tổ, tuy nhiên những dấu hiệu này không mang tính tuyệt đối.

Có những trường hợp không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào nhưng vẫn chuyển phôi thành công. Ngược lại, cũng có những trường hợp xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ có thai, nhưng thực chất đó chỉ là tác dụng của thuốc hỗ trợ và kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy không có thai. Do đó, các dấu hiệu sau chuyển phôi chỉ mang tính tham khảo và cần được nhìn nhận một cách thận trọng.

Một trong những dấu hiệu thường khiến người bệnh lo lắng là tình trạng ra huyết lấm tấm nhẹ trong vài ngày đầu sau chuyển phôi, thường xuất hiện sau khoảng hai đến ba ngày. Nhiều người cho rằng đây là dấu hiệu thất bại, tuy nhiên trên thực tế, hiện tượng này không phải lúc nào cũng mang ý nghĩa xấu. Về mặt khoa học, khi phôi bám vào thành tử cung, quá trình này có thể gây ra xuất huyết nhẹ ở một số trường hợp. Trong thực hành lâm sàng, đã ghi nhận nhiều bệnh nhân có hiện tượng ra huyết nhẹ như vậy và sau khoảng hai tuần thử lại cho kết quả có thai. Vì thế, khi gặp tình trạng ra huyết lấm tấm nhẹ, người bệnh không nên quá lo lắng hay căng thẳng.

Ngoài ra, một số triệu chứng khác có thể xuất hiện như mệt mỏi hơn bình thường, cảm giác uể oải, buồn ngủ nhiều hơn hoặc căng tức ngực. Tuy nhiên, cảm giác căng ngực có thể là tác dụng của thuốc nội tiết, nên không phải là dấu hiệu đặc hiệu cho việc có thai. Trong những trường hợp có các triệu chứng nhẹ như đã nêu, người bệnh có thể giữ tâm lý lạc quan hơn, nhưng vẫn cần chờ kết quả xét nghiệm để khẳng định.

Bên cạnh các dấu hiệu có thể gợi ý khả năng thành công, trong khoảng thời gian hai tuần chờ kết quả sau chuyển phôi, người bệnh cũng cần đặc biệt lưu ý những triệu chứng cảnh báo cần được thăm khám ngay. Đó là tình trạng đau bụng ngày càng tăng, đau dữ dội hoặc đau khu trú một bên, có thể gợi ý biến chứng liên quan đến vòi trứng hoặc tử cung. Trường hợp ra huyết nhiều, ra huyết giống như hành kinh hoặc băng huyết cũng cần nhập viện để được cấp cứu và thăm khám kịp thời. Ngoài ra, một số trường hợp có thể gặp nhiễm trùng sau chuyển phôi, biểu hiện bằng sốt cao kèm theo đau bụng, đây cũng là tình huống cần đến bệnh viện ngay.

Tóm lại, một số dấu hiệu nhẹ sau chuyển phôi có thể gợi ý khả năng phôi làm tổ, tuy nhiên không mang tính khẳng định. Trong khi đó, các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, ra huyết nhiều hoặc sốt cao là những tình huống cần được theo dõi và xử trí y tế kịp thời. Việc giữ tâm lý bình tĩnh, lạc quan và theo dõi sát các triệu chứng trong giai đoạn chờ kết quả là rất quan trọng.

2. Khi nào nên xét nghiệm beta-hCG và kết quả nói lên điều gì?

Xét nghiệm Beta-hCG thường được chỉ định sau bao lâu kể từ khi chuyển phôi? Kết quả cần được hiểu như thế nào để tránh hoang mang hoặc kỳ vọng quá mức, thưa BS?

ThS.BSNT.CK1 Huỳnh Phúc Khánh Minh - Phó Trưởng khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Beta-hCG là một hormone do bánh nhau tiết ra sau khi phôi đã làm tổ thành công trong buồng tử cung, với vai trò hỗ trợ nuôi dưỡng thai tiếp tục phát triển. Thông thường, beta-hCG xuất hiện sớm nhất trong máu và có thể được phát hiện bằng xét nghiệm khoảng 9 ngày sau chuyển phôi. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, thời điểm được lựa chọn để người bệnh đến bệnh viện xét nghiệm máu thường là khoảng hai tuần sau chuyển phôi nhằm bảo đảm độ chính xác và thuận tiện cho việc theo dõi.

Khi có kết quả beta-hCG, việc diễn giải cần được thực hiện một cách thận trọng. Trong trường hợp beta-hCG âm tính, điều này cho thấy phôi đã không làm tổ thành công. Ngược lại, kết quả beta-hCG dương tính chỉ có ý nghĩa xác nhận rằng phôi đã làm tổ. Tuy nhiên, xét nghiệm này chưa thể trả lời được liệu thai có tiếp tục phát triển bình thường hay không, cũng như phôi có làm tổ đúng vị trí trong tử cung hay không.

Thực tế lâm sàng cho thấy, có những trường hợp beta-hCG dương tính nhưng sau đó thai không tiếp tục phát triển, hoặc phôi làm tổ ngoài tử cung - một tình trạng thai bất thường và không thể phát triển. Trong những trường hợp này, chỉ số beta-hCG có thể dương tính nhưng thấp hơn mức bình thường, hoặc diễn tiến không phù hợp theo thời gian, chẳng hạn như nồng độ giảm dần, hoặc tăng nhưng mức tăng không đạt yêu cầu. Đây được xem là những biểu hiện của kết quả beta-hCG bất thường.

Vì vậy, để đưa ra kết luận chính xác, bác sĩ lâm sàng thường không dựa vào một kết quả beta-hCG đơn lẻ, mà cần kết hợp nhiều yếu tố. Việc theo dõi beta-hCG qua nhiều lần xét nghiệm nhằm đánh giá diễn tiến theo thời gian, kết hợp với các triệu chứng lâm sàng và kết quả siêu âm, là cơ sở để xác định thai có khả năng phát triển bình thường hay không. Trong những trường hợp beta-hCG không có dấu hiệu bất thường, người bệnh thường được hẹn tái khám và siêu âm sau khoảng hai tuần, thời điểm có thể quan sát được hình ảnh phôi thai trên siêu âm.

3. Sau một lần chuyển phôi chưa thành công, người bệnh nên làm gì?

Không ít trường hợp sau chuyển phôi thất bại, bệnh nhân rơi vào tâm lý chán nản, thậm chí buông bỏ. Ở góc độ bác sĩ, đâu là thông điệp quan trọng nhất để tiếp thêm niềm tin cho họ ạ?

ThS.BSNT.CK1 Huỳnh Phúc Khánh Minh trả lời: Về mặt y học và xác suất, việc chuyển phôi thất bại ở một lần không đồng nghĩa với việc sẽ thất bại ở những lần tiếp theo. Hiện nay, tỷ lệ thành công của chuyển phôi trong điều trị hỗ trợ sinh sản dao động khoảng 50–60%. Điều này cũng có nghĩa rằng vẫn có khoảng 40-50% trường hợp không đạt kết quả mong muốn, ngay cả khi các yếu tố được đánh giá là thuận lợi.

Trong thực tế lâm sàng, vẫn có những trường hợp chuyển phôi chất lượng tốt, người bệnh không có yếu tố cản trở rõ ràng, nhưng kết quả vẫn không thành công. Đây là điều có thể xảy ra và nằm trong giới hạn của xác suất điều trị. Vì vậy, các bác sĩ thường nhấn mạnh rằng một lần chuyển phôi không thành công không đồng nghĩa với việc điều trị rơi vào bế tắc.

Trong những tình huống này, người bệnh cần giữ bình tĩnh, tránh căng thẳng quá mức và chủ động trao đổi với bác sĩ điều trị. Việc chia sẻ đầy đủ thông tin giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để đánh giá lại toàn bộ quá trình và chuẩn bị tốt hơn cho những lần chuyển phôi tiếp theo.

Trong điều trị thụ tinh trong ống nghiệm, kết quả không được đánh giá dựa trên một lần chuyển phôi đơn lẻ. Tỷ lệ có thai là kết quả mang tính tích lũy qua nhiều lần chuyển phôi. Do đó, người bệnh cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ điều trị để xây dựng một kế hoạch điều trị dài hạn, phù hợp với từng giai đoạn và từng cá thể.

>>> Đọc thêm phần 1: Chăm sóc sau chuyển phôi thế nào để tăng cơ hội phôi làm tổ thành công?

>>> Đọc thêm phần 3: Giải đáp các thắc mắc thường gặp giai đoạn sau chuyển phôi

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.