Giải đáp các thắc mắc thường gặp giai đoạn sau chuyển phôi

1. Thất bại làm tổ lặp lại, người bệnh cần làm gì?

Em đã chuyển phôi 2 lần thất bại, lần này vô cùng lo lắng. Bác sĩ có lời khuyên nào giúp em cải thiện cơ hội thành công và giữ được niềm tin trong hành trình này không ạ?

BS.CK2 Lý Thái Lộc - Trưởng khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Trong thực hành lâm sàng, nhiều bệnh nhân sau hai lần chuyển phôi chưa thành công rơi vào trạng thái lo lắng, mất niềm tin và mong muốn nhận được lời khuyên từ bác sĩ để cải thiện cơ hội thành công cũng như có thêm động lực tiếp tục hành trình điều trị.

Về mặt khoa học và chuyên môn, chuyển phôi thất bại hai lần có thể được xem là một tình huống gần với khái niệm thất bại làm tổ lặp lại. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, vẫn cần xem xét nhiều yếu tố liên quan, như chất lượng phôi ở mỗi lần chuyển (phôi tốt hay phôi kém, phôi ngày 3 hay phôi ngày 5), cũng như mức độ đáp ứng của quá trình chuẩn bị nội mạc tử cung.

Hiện nay, trong chuyên môn tồn tại hai quan điểm tiếp cận. Quan điểm thứ nhất cho rằng chỉ nên tiến hành khảo sát nguyên nhân thất bại làm tổ lặp lại sau khi chuyển phôi thất bại ba lần. Quan điểm thứ hai, phổ biến tại Mỹ, cho rằng việc khảo sát có thể được thực hiện sớm hơn, ngay sau hai lần chuyển phôi thất bại, đặc biệt trong trường hợp cả hai lần đều sử dụng phôi chất lượng tốt.

Khi tiến hành khảo sát, bác sĩ thường tập trung vào một số nhóm nguyên nhân chính, bao gồm các bất thường giải phẫu của nội mạc tử cung, vòi trứng và vùng chậu; các yếu tố nội tiết, miễn dịch, di truyền; rối loạn đông máu; cũng như các bất thường về cấu trúc tử cung. Thông qua các thăm dò này, bác sĩ có thể xác định được nguyên nhân trực tiếp gây ra tình trạng thất bại làm tổ nhiều lần và từ đó điều chỉnh chiến lược điều trị cho phù hợp.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn có khoảng 40–50% trường hợp không tìm được nguyên nhân cụ thể, được xếp vào nhóm thất bại làm tổ không rõ nguyên nhân. Với nhóm này, vẫn có những phác đồ điều trị chuyên biệt được áp dụng cho các lần chuyển phôi tiếp theo, thường bắt đầu từ lần chuyển phôi thứ ba hoặc thứ tư. Những phác đồ này giúp cải thiện tỷ lệ thành công, dù không thể đạt mức tuyệt đối.

Chính vì vậy, người bệnh không nên bi quan khi gặp thất bại lặp lại. Việc giữ tinh thần ổn định và tiếp tục điều trị theo kế hoạch vẫn có ý nghĩa. Ở giai đoạn này, sự động viên từ gia đình đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt là sự đồng hành và chia sẻ từ người chồng, giúp người vợ có thêm nghị lực và tinh thần để tiếp tục các lần chuyển phôi sau.

Bên cạnh gia đình, việc chia sẻ với bạn bè thân thiết hoặc những người tin cậy trong môi trường làm việc cũng có thể giúp cải thiện tâm lý, từ đó giúp người bệnh dần lấy lại sự cân bằng. Đồng thời, cần chú trọng các biện pháp giảm stress như ngủ đủ giấc, tránh mất ngủ và hạn chế lo lắng kéo dài, bởi căng thẳng quá mức có thể ảnh hưởng bất lợi đến quá trình điều trị.

Trong giai đoạn này, người bệnh cũng được khuyến cáo hạn chế tiếp cận các thông tin không kiểm chứng từ mạng xã hội. Nhiều nhóm, diễn đàn trực tuyến có thể lan truyền những thông tin thiếu chính xác hoặc mang tính bi quan, dễ khiến tâm lý người bệnh thêm nặng nề. Thay vào đó, việc tập trung vào gia đình, những người thân cận và trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị là lựa chọn phù hợp hơn.

Việc trao đổi trực tiếp với bác sĩ giúp người bệnh hiểu rõ các bước tiếp theo trong kế hoạch điều trị, các thăm dò cần thực hiện và khả năng cải thiện tỷ lệ thành công ở những lần chuyển phôi sau. Trên cơ sở đó, bác sĩ sẽ điều chỉnh chiến lược điều trị nhằm tối ưu hóa kết quả trong tương lai.

2. Sau chuyển phôi, bị ho, cảm, sổ mũi có đáng lo?

Sau khi chuyển phôi, em bị cảm, ho, sổ mũi thì liệu có ảnh hưởng đến sự làm tổ của phôi không, thưa BS? Trong trường hợp cần phải sử dụng kháng sinh,nhờ BS hướng dẫn giúp cách cách xử trí và tuân thủ thế nào để vừa đảm bảo sức khỏe, vừa an toàn trong giai đoạn nhạy cảm này ạ?

ThS.BSNT.CK1 Huỳnh Phúc Khánh Minh - Phó Trưởng khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Sau chuyển phôi, trong bối cảnh mùa cúm, không ít chị em xuất hiện các triệu chứng như ho, sổ mũi hoặc cảm lạnh nhẹ. Với những trường hợp có triệu chứng nhẹ, phôi thai thường vẫn tiếp tục phát triển bình thường và không bị ảnh hưởng đến quá trình phát triển của phôi cũng như thai nhi về sau.

Tuy nhiên, người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi các triệu chứng có xu hướng diễn tiến nặng hơn, chẳng hạn như sốt cao, ho nhiều kèm đàm, khó thở hoặc đau ngực. Trong những trường hợp này, chị em cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và đánh giá tình trạng cụ thể. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định một số thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng. Việc sử dụng kháng sinh trong giai đoạn này đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ.

Đặc biệt, trong ba tháng đầu của thai kỳ, nhất là trong khoảng hai tuần đầu sau khi phôi đã làm tổ, đây là giai đoạn rất nhạy cảm do phôi thai còn mỏng manh và đang trong quá trình phát triển. Việc sử dụng sai thuốc hoặc dùng những thuốc chống chỉ định trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của phôi và làm tăng nguy cơ dị tật thai nhi về sau.

Vì vậy, chị em cần tuyệt đối tuân thủ toa thuốc của bác sĩ và không tự ý sử dụng kháng sinh. Khi có các triệu chứng cảm cúm, ho hoặc sổ mũi, người bệnh nên tập trung vào việc nâng cao sức đề kháng, bởi hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus gây cảm cúm thông thường. Các biện pháp như giữ ấm cơ thể, uống đủ nước và tăng cường các thực phẩm giàu vitamin, đặc biệt là vitamin C từ trái cây, có thể giúp cải thiện sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể đào thải virus nhanh hơn, từ đó góp phần giúp phôi thai phát triển khỏe mạnh.

3. Người tiểu đường cần lưu ý gì sau chuyển phôi?

Với bệnh nhân có nền tiểu đường, sau khi chuyển phôi việc kiểm soát đường huyết và cân nặng có ý nghĩa thế nào đối với khả năng làm tổ và giữ thai, thưa BS? Trong giai đoạn nhạy cảm này, bác sĩ có khuyến nghị thực tiễn nào giúp em chủ động hơn trong chăm sóc và tăng cơ hội thành công không ạ?

BS.CK2 Lý Thái Lộc trả lời: Tiểu đường là một bệnh lý ngày càng gặp nhiều trong cộng đồng. Trong quá trình thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm, tình trạng rối loạn đường huyết luôn được sàng lọc và theo dõi chặt chẽ. Những trường hợp tiền tiểu đường hoặc tiểu đường thường đã được phát hiện sớm, ngay từ giai đoạn sử dụng thuốc kích thích buồng trứng và tạo phôi.

Đối với các trường hợp tiểu đường cần điều trị bằng thuốc, bác sĩ sản phụ khoa sẽ phối hợp hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa nội tiết nhằm điều chỉnh và kiểm soát đường huyết cho người bệnh. Sau chuyển phôi, vấn đề quan trọng nhất là hạn chế tối đa sự dao động của đường huyết trong cơ thể. Trong thực tế, đường huyết có thể hơi cao hoặc hơi thấp nhưng ở mức ổn định vẫn chấp nhận được. Ngược lại, tình trạng đường huyết tăng giảm thất thường là yếu tố bất lợi, có thể ảnh hưởng đến hoạt động chung của cơ thể và từ đó tác động không thuận lợi đến quá trình phôi làm tổ.

Hiện nay, trong quản lý bệnh nhân tiểu đường sau chuyển phôi, có hai vấn đề chính cần được đặt ra. Thứ nhất là kiểm soát đường huyết ở mức ổn định, tránh dao động lớn. Thứ hai là theo dõi và kiểm soát cân nặng. Trên thực tế, khi đường huyết được kiểm soát tốt, cân nặng của người bệnh thường sẽ ổn định. Ngược lại, tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài có thể dẫn đến sụt cân, và cân nặng giảm quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai.

Do đó, mục tiêu quan trọng nhất trong giai đoạn này là duy trì đường huyết ổn định. Để đạt được điều này, người bệnh cần có sự theo dõi và tư vấn chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết, đồng thời phối hợp điều trị với bác sĩ sản phụ khoa nhằm tối ưu hóa cơ hội phôi làm tổ và phát triển thai kỳ.

4. Sinh hoạt, vận động, tâm lý trong giai đoạn phôi làm tổ cần chú ý gì?

Thưa bác sĩ, sau khi chuyển phôi thì thường mất bao lâu phôi mới làm tổ? Điều này có khác nhau giữa từng người không ạ? Và thêm một băn khoăn nữa là sau chuyển phôi, bao lâu em có thể đi làm trở lại để vừa đảm bảo sức khỏe, vừa không ảnh hưởng đến kết quả làm tổ ạ?

ThS.BSNT.CK1 Huỳnh Phúc Khánh Minh trả lời: Sau khi chuyển phôi, quá trình phôi làm tổ vào nội mạc tử cung thường diễn ra trong khoảng từ 1 đến 3 ngày. Tuy nhiên, thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chất lượng phôi, tình trạng nội mạc tử cung cũng như cơ địa của từng người. Vì vậy, hiện nay không thể xác định chính xác thời điểm phôi làm tổ ở từng trường hợp cụ thể.

Về mặt lâm sàng, một số người bệnh có thể xuất hiện tình trạng ra một ít máu nhẹ sau chuyển phôi. Đây là hiện tượng có thể gặp và được xem là bình thường, đồng thời có thể gợi ý rằng phôi vừa mới làm tổ. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có xét nghiệm nào có thể xác định chính xác thời điểm phôi làm tổ.

Bên cạnh đó, sau chuyển phôi, nhiều chị em cũng băn khoăn về thời điểm có thể quay trở lại làm việc và sinh hoạt bình thường. Theo khuyến cáo, sau chuyển phôi, người bệnh không nên nằm bất động. Thay vào đó, có thể vận động nhẹ nhàng, đi lại hoặc tập luyện nhẹ để giúp máu huyết lưu thông tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nuôi dưỡng tử cung và phôi.

Thông thường, chị em có thể nghỉ ngơi tại nhà trong khoảng 1–2 ngày sau chuyển phôi, sau đó có thể quay lại làm việc bình thường. Khi trở lại công việc, cần ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng, tránh mang vác nặng hoặc gắng sức quá mức. Yếu tố quan trọng không kém là duy trì tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài, bởi stress có thể ảnh hưởng không thuận lợi đến quá trình phôi làm tổ.

5. Những nguyên tắc chăm sóc quan trọng trong giai đoạn phôi làm tổ

Cuối cùng, nhờ BS có thể dành lời khuyên cho quý vị khán giả xoay quanh vấn đề chăm sóc sức khỏe sau khi chuyển phôi để quý vị khán giả có cái sự yên tâm ừ và đặc biệt là giải tỏa được cái tâm lý stress cho cái giai đoạn này nó diễn ra một cách suôn sẻ và mau chóng có tin vui ạ.

BS.CK2 Lý Thái Lộc trả lời: Chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn sau chuyển phôi bao gồm ba nhóm vấn đề chính: hoạt động thể lực, dinh dưỡng và kiểm soát stress. Đây cũng là những nội dung đã được đề cập xuyên suốt, và ở giai đoạn này cần được nhìn lại một cách tổng quát.

Về hoạt động thể lực, người bệnh cần tránh hai thái cực. Thứ nhất là nằm bất động hoàn toàn. Thứ hai là vận động quá mức. Những hoạt động gắng sức như chơi các môn thể thao cường độ cao, chẳng hạn như tennis hoặc pickleball, không được khuyến khích trong giai đoạn này. Ngược lại, việc sinh hoạt bình thường trong nhà, đi lại nhẹ nhàng lại có lợi hơn cho quá trình phôi làm tổ, do giúp duy trì tuần hoàn máu đến tử cung.

Quan sát trong thực hành lâm sàng cho thấy, sau khi phôi được chuyển vào buồng tử cung, nội mạc tử cung vẫn có những nhu động sinh lý nhẹ, khiến phôi có thể di chuyển rất ít trong lòng tử cung. Tuy nhiên, tử cung không phải là một khoang rỗng để phôi có thể rơi ra ngoài. Vì vậy, người bệnh có thể yên tâm với các hoạt động nhẹ nhàng trong sinh hoạt hằng ngày.

Giảm stress là yếu tố quan trọng tiếp theo. Người bệnh nên chia sẻ với người chồng, gia đình hoặc những người thân cận để nhận được sự động viên tinh thần. Việc ngủ đủ giấc, tránh mất ngủ và áp lực kéo dài là cần thiết. Một số biện pháp thư giãn như thiền cũng có thể tiếp tục thực hiện trong giai đoạn này nhằm giúp ổn định tâm lý.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng cần được bảo đảm đầy đủ và cân đối. Khẩu phần ăn nên bao gồm các nhóm chất chính như carbohydrate, chất béo, chất đạm, cùng với rau xanh và các vitamin cần thiết. Việc ăn uống hợp lý giúp hạn chế các rối loạn tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy, những tình trạng không có lợi trong giai đoạn phôi làm tổ. Người bệnh cũng cần ưu tiên thực phẩm được nấu chín, bảo đảm an toàn vệ sinh.

Cuối cùng, việc sử dụng thuốc sau chuyển phôi cần được thực hiện một cách nghiêm túc theo đúng chỉ định của bác sĩ. Nội mạc tử cung muốn tiếp nhận và hỗ trợ phôi làm tổ cần được chuẩn bị đầy đủ về mặt nội tiết. Việc dùng thuốc không đúng liều, không đúng đường dùng hoặc không tuân thủ phác đồ có thể ảnh hưởng bất lợi đến quá trình làm tổ và làm giảm khả năng thành công của chuyển phôi.

Tóm lại, hoạt động thể lực phù hợp, dinh dưỡng đầy đủ, kiểm soát stress và tuân thủ điều trị là những yếu tố then chốt trong chăm sóc người bệnh sau chuyển phôi.

>>> Đọc thêm phần 1: Chăm sóc sau chuyển phôi thế nào để tăng cơ hội phôi làm tổ thành công?

>>> Đọc thêm phần 2: Sau chuyển phôi, người bệnh cần theo dõi những gì?

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.